علمی-تخیلی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

موضوعات علمی-تخیلی

ویرایش علمی-تخیلی چیست؟ مقاله اصلی علمی-تخیلی تاریخچهٔ علمی-تخیلی علمی-تخیلی و ایران زیرسبک‌ها پسارستاخیز سایبرپانک بایوپانک علمی-تخیلی سخت علمی-تخیلی نرم اپرای فضایی سبک‌های دیگر ... درون‌مایه‌ها فضای سایبر فرهنگهای فرازمینی زیست فرازمینی اکتشاف فضا جنگ‌های فرا زمینی دنیاهای موازی آینده زمین تأثیرات تکنولوژی بر زندگی آرمان‌شهرها پادآرمان‌شهرها فن‌آوری‌ها درون‌مایه‌های دیگر... رسانه‌ها کتاب‌ها فیلم‌ها داستان‌های کوتاه تلویزیون کمیک استریپ مجله‌ها مقاله‌های مرتبط تصویرگران نویسندگان برگردانندگان جایزه‌ها روابط انسانی طرفداران مجمع‌ها

علمی-تخیلی گونه‌ای داستانی است که در ادبیات، هنر، تلویزیون، بازی، سینما، تئاتر و دیگر رسانه‌ها یافت می‌شود. در گونه علمی‌تخیلی فناوری یا علوم امروزی یا مربوط به آینده دستمایه هنرمند و آفرینشگر قرار می‌گیرد.

فهرست مندرجات ۱ تعریف و دامنه ۲ اهمیت و اثرات ۳ نویسندگان مشهور ۴ رسانه‌های دیگر ۴.۱ فیلم ۵ درون‌مایه‌ها ۶ علمی-تخیلی در ایران ۷ جستارهای وابسته ۸ منابع و ماخذ ۹ پیوند به بیرون

[ویرایش] تعریف و دامنه

ژانر علمی-تخیلی اثری است که در صورت حذف علم از آن ساختار آن از هم بپاشد. تعریف‌های مختلفی از این ژانر وجود داد، از جمله تعریف جالبی که می‌گوید: «اثری علمی-تخیلی است که ناشرش بگوید علمی-تخیلی است!» اما شاید پرطرفدارترین آنها تعریف اخیر باشد، حتی اگر دانش امروز پاسخی برای پرسش‌های چرایی و چگونگی مطرح شده را نداشته باشد.

ابهامی که وجود دارد مربوط به زمانی است که عنصر خیال چنان با توجیه‌های علمی در هم می‌آمیزد که جدا کردن آن ممکن نیست و ماهیت علمی بودن اثر زیر سوال می‌رود. البته چنین ابهامی معمولاً در آثار علمی-تخیلی نویسان شاخص مانند آسیموف یا آرتور. سی. کلارک وجود ندارد.

در اثر علمی-تخیلی نویسنده فکر خود را رها می‌کند تا به آینده برود و آنچه را در اثر پیشرفت علمی امکان‌پذیر شده‌است را به تصویر بکشد. در اثر علمی تخیلی نویسنده گاهی تمایلات و آرزوهای انسان‌ها و گاهی بیم‌ها و ترس‌های آنها را بیان می‌کند.

[ویرایش] اهمیت و اثرات

ری بردبری، نویسندهٔ آمریکایی و یکی از بزرگ‌ترین نویسندگان علمی-تخیلی قرن (اگرچه خودش چنین اعتقادی به این مساله ندارد)، می‌گوید: «هر چه تصور می‌کنیم تخیل و هر چه انجام می‌دهیم علم است، کل تاریخ بشر چیزی جز داستانی علمی-تخیلی نیست.»

ادبیات علمی-تخیلی می‌تواند تاریخ آینده باشد. بسیاری اختراعات و اکتشافات ابتدا در ادبیات علمی-تخیلی چهره نشان داده‌اند و سپس در دنیای واقعی ظاهر شده‌اند.

• اولین بار در آثار ژول ورن - نویسندهٔ شهیر فرانسوی و یکی از پیشگامان علمی-تخیلی - بود که سینما و زیردریایی ظاهر شدند.
• کلمهٔ روبوت و کاربرد آن به صورت موجودی انسان‌نما اولین بار در اثر مشهور کارل چاپک، نویسندهٔ چک، به نام .R.U.R یا کارخانهٔ روبات سازی روسوم مطرح شدند.
• آرتور سی. کلارک بود که اولین بار ایدهٔ ماهواره‌های مخابراتی را مطرح کرد و حتی به آن جامهٔ عمل پوشانید.
• کلمه رباتیک و مفهوم امنیت روبوتها، هر دو از ایده‌های آیزاک آسیموف هستند.

[ویرایش] نویسندگان مشهور

نوشتار اصلی: نویسندگان علمی-تخیلی

آرتور سی. کلارک، آیزاک آسیموف و رابرت ای. هاین لاین را به عنوان سه نویسندهٔ بزرگ علمی-تخیلی تمام زمان‌ها می‌شناسند. امروز تعداد نویسندگانی که کارهایشان را می‌توان در سبک علمی-تخیلی طبقه‌بندی کرد بسیار زیاد شده‌ است. شاید حتی افلاطون، فیلسوف یونانی، را بتوان یکی از اولین علمی-تخیلی نویسان شمرد، چه داستان آتلانتیس را اول بار او نقل کرد. اگر چه به صورت نقلی از حقیقت.

جاناتان سویفت، نویسندهٔ سفرهای گالیور را هم شاید بتوان کج دار و مریز به این سبک داخل کرد. فصل سوم کتاب اخیر، جزیره‌ای به نام لاپوتا را توصیف می‌کند که با کمک نیروی آهنربایی عظیم در هوا شناور مانده و حرکت می‌کند.