شیاف
شیاف نوعی از اشکال استفاده از دارو و به صورت جامد است که در درجه حرارت بدن انسان نرم یا محلول میشود. شیاف به مقعد، واژن یا لوله ادراری وارد میشود. داروی موجود در شیاف، میتواند اثر موضعی یا کلی در بدن انسان داشته باشد. ممکن است از شیافها برای معالجه درد، تب، گرفتگی عضلانی، بواسیر و یبوست استفاده بشود.
محتویات |
[ویرایش] توصیف شیاف
شیاف نوعی شکل دوائی است که تاثیر علاجی از قرص سریعتر است. ممکن است شیافها به سه بخش تقسیم بشود.
- شیاف مقعدی
شیاف مقعدی فشنگی شکل است و وزنش از یک تا چهار گرم است. این شیاف میتواند محتوی داروهایی باشد که برای معالجه درد، تب، بواسیر و یبوست مصرف میشود.
- شیاف واژن
شیاف واژن به شکل کروی است و برای معالجه عفونت واژن مصرف میشود.
- شیاف ادراری
شیاف ادراری برای عفونت لوله ادراری مصرف میشود. امروزه این گونه شیاف به کار نمیرود.
- شیاف چشمی
برای تقویت دید که در طب سنتی معمول و مرسوم است.
[ویرایش] فایده مصرف شیاف
دارو پس از حل شدن شیاف از طریق رگهای رودهای وارد گردش خون میشود. این رگ رودهای از کبد عبور نمیکند و به این دلیل دارو به وسیله آنزیمهای کبد تغییر نمیکند. اثر درمانی این دارو قوی تر و طولانی تراست.
[ویرایش] ماده اصلی شیاف
مادهای که شیاف از آن تهیه میشود باید در درجه حرارت بدن نرم بشود وحساسیت زا نباشد. ماده اصلی شیاف به دو شکل طبیعی و مصنوعی وجود دارد.
- روغن کاکاو
مادهای طبیعی است که از فشردن دانه کاکاو به دست میآید. از نظر تکنولوژی روغن کاکاو در حال حاضر در صنعت داروسازی به کار نمیرود.این ماده اکنون فقط به وسیله داروسازان استفاده میشود. اگراز روغن کاکاو استفاده شود باید درجه حرارت روغن به طور دقیق کنترل شود تاباعث از بین رفتن خواص روغن در حرارتهای بالا نشود.
- روغنهای گیاهی
- ژلاتین
ماده طبیعی است که برای ساختن شیاف واژن به کار میرود.
[ویرایش] تقسیم بندی شیافها
از نظر فیزیکی شیافها به سه دسته تقسیم میشوند.
- شیاف تک فاز ( دارو در شیاف محلول است)
- شیاف سوسپانسیون و شیاف امولسیون
- شیاف سوسپانسیون-امولسیون
[ویرایش] ساختن شیاف
شیاف به وسیله قالبی یا پرسی ساخته میشود.
[ویرایش] قالبگیری شیاف
مواد جامد دارویی و مواد مایع دارویی را مخلوط کرده و سوسپانسیون تولید میشود. پس از گرم کردن ماده اصلی شیاف، سوسپانسیون به ماده شیاف گرم شده اضافه میشود. این مواد را هم میزنند تا به خوبی با هم مخلوط شوند، سپس آن را داخل قالب شیاف میریزند. بهتر است از قبل قالب شیاف چرب شود. در مرحله بعد قالب شیاف را در یخچال قرار داده و پس از یک ساعت قالب را باز کرده و شیافها را بیرون میآورند. پس آن شیاف را بسته بندی میکنند.
[ویرایش] شیاف پرسی
این روش ساختن شیاف خیلی قدیمی است و در حال حاضر به کار نمیرود.برای این نوع تولید، لازم است در درجه حرارت اتاق ماده اصلی شیاف و داروی جامد را مخلوط کرده و به وسیله دستگاه پرس شیاف را میسازند.
[ویرایش] کیفیت شیاف
شیاف نباید سطح روده را حساس کند و به این دلیل داروسازان این شیاف را بر روی خرگوش آزمایش میکنند و واکنشهای خرگوش را بررسی میکنند. شیاف به دو بخش بریده میشود و غلظت دارو درهر بخش اندازه گیری میشود. نباید اختلاف غلظت دو بخش از ۱ % بیشتر باشد.
[ویرایش] پانویس
[ویرایش] منابع
- کتابها
- ابن سینا، حسین. قانون در طب. ج. ۵. ترجمهٔ عبدالرحمن شرفکندی. چاپ اول. تهران: انتشارات سروش، ۱۳۶۷. ۵۴۶.
- احمدیه، عبدالله. راز درمان. چاپ چهارم. ۱ جلد. تهران: اقبال، ۱۳۶۸. ۲۸۸.
- زکریای رازی، محمد. الحاوی. ترجمهٔ دکتر سید محمود طباطبایی. چاپ اول. تهران: شرکت داروسازی الحاوی، ۱۳۶۹.
