گلیسیرین

گلیسیرین
نام آیوپاک propane-1,2,3-triol
نام‌های دیگر	glycerin glycerine 1
شناساگرها
CAS	56-81-5 Y
پاب‌کم	753
کم‌اسپایدر	733 Y
UNII	PDC6A3C0OX Y
دراگ‌بانک	DB04077
KEGG	D00028 Y
ChEBI	CHEBI:17522 Y
ChEMBL	CHEMBL692 Y
کد اِی‌تی‌سی	A06AG04,A06AX01, QA16QA03
Jmol-3D images	Image 1
SMILES C(C(CO)O)O
InChI InChI=1S/C3H8O3/c4-1-3(6)2-5/h3-6H,1-2H2 Y Key: PEDCQBHIVMGVHV-UHFFFAOYSA-N Y InChI=1/C3H8O3/c4-1-3(6)2-5/h3-6H,1-2H2 Key: PEDCQBHIVMGVHV-UHFFFAOYAF
خصوصیات
فرمول مولکولی	C3H8O3
جرم مولی	۹۲٫۰۹ g mol−1
شکل ظاهری	clear, colorless solid hygroscopic
بوی	odorless
چگالی	1.261 g/cm3
دمای ذوب	‎17.8 °C, 291.0 K, 64.0 °F
دمای جوش	‎290 °C, 563 K, 554 °F
ضریب شکست (nD)	1.4746
گرانروی	1.412 Pa·s
خطرات
برگه داده‌های ایمنی ماده	JT Baker
لوزی آتش	1 1 0
دمای اشتعال	160 °C (closed cup) 176 °C (open cup)
Y (verify) (what is: Y/N?) تمامی داده‌ها مربوط به شرایط استاندارد(در  °C۲۵ و  kPa۱۰۰) است، مگر آنکه خلاف آن ذکر شده باشد.
Infobox references

گلیسرول یا گلیسیرین (به انگلیسی: Glycerin)‏ الکل سه عاملی است که به هر نسبتی در آب حل می‌شود؛ ولی در اتانول و دیگر حلال‌های آلی بسیار کم محلول است. گلیسرول شیرین، شفاف، بی‌رنگ و بی‌بو است و در حضور گرما و مواد آب‌گیر (مانند $HSO_4K$)، آب از دست داده به آلدئید دود کننده با بوی بد که مخاط را به شدت آزار می‌دهد تبدیل می‌شود. ایجاد آکرولئین با این مشخصات راهی برای تشخیص گلیسرول است.

گلیسرول در طبیعت بیشتر به صورت ترکیب با اسیدهای چرب است که چربی را می‌سازد. برای نمونه یک مولکول گلیسرول با ۱ یا ۳ اسید چرب مونوگلیسرید یا تری‌گلیسرید را می سازد؛ مانند روغن نباتی و ... .

مصرف دارویی

گلیسیرین در رده درمانی عوامل موضعی پوستی و در اشکال دارویی: لوسیون، شیاف موجود است.

موارد مصرف

از گلیسیرین خالص در داروسازی استفاده می‌شود. گلیسیرین برای تهیه لوسیون کرمهای صورت به کار می‌رود. گلیسیرین رطوبت را در سطح پوست نگه می‌دارد. از این ماده برای تهیه لوازم آرایشی نیز استفاده می‌شود، چون حلال خوبی است و باعث جذب رطوبت در سطح پوست می‌شود و پوست را نرم و چرب می‌کند. گلیسیرین به صورت شیاف به‌عنوان ملین‌هیپراسموتیک و نرم کننده برای پیشگیری‌از یبوست استفاده می‌گردد.

مکانیسم اثر

چون گلیسیرین یک مایع با قدرت بالای جذب رطوبت هوا است با استفاده از صابونهای گلیسیرینه پوست دست خشک نمی‌شود.

خواص گلیسیرین

گلیسیرین یک الکل سه عاملی با فرمول C3H5(OH)3 است. گلیسیرین مایعی زلال، بی رنگ، بدون بو و شیرین گرم است. در معرض هوا به آرامی رطوبت جذب می‌کند . گلیسیرین به هر نسبتی در آب و اتانول حل می‌شود اما در حلالهای آلی مانند کلروفرم، اتر، بنزن و... حل نمی‌شود. بیشتر ترکیباتی که در آب یا الکل حل نمی‌شوند، در گلیسیرین محلول هستند.

سایر کاربرد

از گلیسیرین در صابون‌سازی، برای تولید صابونهای شفاف و در صنایع بهداشتی و آرایشی استفاده می‌شود. در ساخت مواد منفجره مثل نیترو گلیسیرین، برای روغن‌کاری ابزارها و تاسیسات فلزی و نیز برای جلوگیری از یخ بستن جکهای هیدرولیکی از گلیسیرین استفاده می‌شود.

جستارهای وابسته

چربی

منابع

• فرهنگ داروهای ژنریک ایران، دکتر حشمتی ، ۱۳۸۷