پشتون‌سازی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
Tribal and religious leaders in southern Afghanistan.jpg

پشتون‌ها

پَشتون‌سازی یک کلمه مغرضانه و ضد منافع ملی افغانستان هست که از طرف یک عده جواسیس همسایه جهت ایجاد نفاد و تضاد بین اقوام برادر افغانستان به

استفاده ګرفته میشود.

همچنین در قرن بیستم پشتون‌سازی‌های توسط محمد نادر شاه[۱][۲] یا اخیراً توسط طالبان صورت گرفته‌است.[۳]

تنش‌ها روی استفاده از واژه‌های فارسی دانشگاه و دانشکده در کنار واژه‌های پشتوی پوهنتون و پوهنزی در پیش‌نویس قانون تحصیلات عالی افغانستان، از مسائل جنجال‌برانگیز در حوزه فرهنگی افغانستان است و دانشجویان در کابل و برخی دیگر شهرها به نوشتن تابلوی دانشگاه‌های این کشور تنها به زبان پشتو واکنش نشان داده و علیه آن مخالفت و تظاهرات کرده‌اند.[۴]

ترکیب جدید جمعیتی[ویرایش]

انجام مهاجرت‌های اجباری برخی از گروه‌های قومی و ملیتی در افغانستان یکی از روش‌های بوده‌است. به عنوان مثال سیاست انتقال گروه‌های قومی ازبیک و تاجک از شمال به جنوب افغانستان در زمان امیر عبدالرحمن خان و انتقال اقوام پشتون و هزاره به سمت شمال افغانستان در دورهٔ صدارت محمد هاشم خان می‌توان ذکر کرد.

این مهاجرت ها بعد از آن توجه جدی دولت را جلب نمود که تعداد کثیر از قوم تاجک از هجوم شوروی ها به تاجکستان امروزی به افغانستان مهاجرت ورزیدند و در افغانستان ساکن شدند. دولت وقت به انها مثابه یک تبعه افغان رفتار نمود و هیچ مشکلی برای انها ایجاد ننمود.

در زمان صدارت نامبرده ریاست ناقلین در چارچوب وزارت داخله ایجاد شد که محمد گل مومند به سمت وزیر داخله ایفای وظیفه می‌نمود. ریاست مذکور وظیفه و تطبیق اسکان قبایل آن طرف سرحد آزاد جنوب افغانستان را در نواحی سمت شمال به عهده داشت به آرزوی آن که بتواند ترکیب جدید از اقوام را در افغانستان توسعه بخشد که در تأمین ثبات از آن به حد وسیع استفاده شد. نامبرده برای تشویق هر چه بیشتر ناقلین زمین‌های درجه‌اول نزدیک سرآب را دراختیار آنان می‌گذاشت. به همین دلیل در مناطق جنوب افغانستان که عمدتا پشتون نیشین بود ناقلین هزاره و تاجک ساکن شدند و در شمال افغانستان پشتون ها و هزاره ها ساکن شدند[نیازمند منبع]

همچنان در گذشته مالیاتی گزاف و کمرشکن و غیرعادلانه به نام «مالیهٔ خس‌بری» بالای ناقلین پشتون و هزاره در آن مناطق تحمیل می‌شد که از عهدهٔ پرداخت آن برآمده نمی‌توانستند و دچار مشکلات فراوان بودند.[نیازمند منبع]

بخشنامه‌های دولتی[ویرایش]

در سال‌های ۱۳۱۶–۱۳۱۷ خورشیدی (۱۹۳۷–۱۹۳۸ میلادی) دولت افغانستان دانشجویانی را برای آموزش دیدن در زمینه نظامی به اروپا و آمریکا فرستاد. بنا بر سیاست پشتون‌سازی، فرزندان مردم هزاره، قزلباش (ایرانی‌تبار و فارسی‌زبان) و شیعه‌ها از شرکت در این دوره‌های آموزشی محروم شدند.[۵]

در سال ۱۳۱۸/۱۹۳۹ بر پایهٔ دستور دولتی زبان تدریس در همهٔ دروس مدارس سراسر افغانستان از فارسی به پشتو تبدیل شد.[۶] کمبود منابع به زبان پشتو و عدم آشنایی بخش بزرگی از مردم افغانستان با این زبان، باعث فلج شدن نظام آموزشی و گسترش بی‌سوادی شد. پس از چندین سال و اعتراضات عمومی سرانجام در زمان وزارت نجیب‌الله خان توروایانا، وزیر معارف وقت، آن وزارت‌خانه ناچار شد تدریس به زبان فارسی را به مناطق فارسی‌زبان افغانستان بازگرداند. از آن پس مقرر شد در مناطق فارسی‌زبان کلاس‌ها و دروس به فارسی باشد و پشتو به عنوان یکی از درس‌ها آموزش داده‌شود و در مناطق پشتوزبان زبان تدریس پشتو باشد.[۷]

از سال ۱۳۱۸ خورشیدی برای کارمندان ورازت‌خانه‌ها، بانک‌ها و دیگر ادارات افغانستان به صورت اجباری دوره‌های زبان پشتو گذاشته‌شد. این دوره‌ها تا ۱۳۵۷ خورشیدی ادامه یافت ولی با ناکامی روبرو بود. کم‌تر کسی از فارسی‌زبانان که این دوره‌ها را گذارندند قادر به نوشتن و خواندن پشتو در سطح کافی بودند.[۷]

در بلخ[ویرایش]

پشتون‌سازی در بلخ[۸] در زمان امان‌الله شاه یکی از افراد او به نام وزیر محمدگل مهمند نایب‌الحکومهٔ ولایت بلخ شد. وی سیاست پشتون‌سازی را در این ولایت پیشه کرد و اقدامات زیر را انجام داد

  • مدارس منطقه تا سال ۱۳۴۵ تنها مجاز به آموزش به زبان پشتو بودند.

در آن دوره، پس از پشتون‌سازی نام‌ها در ولایت‌های بلخ، جوزجان، سرپل و فاریاب، هر فرد بومی که نام بومی مکان‌ها را به زبان می‌آورده جریمه نقدی می‌شده‌است.[۹]

در انحصار درآوردن پست‌های دولتی[ویرایش]

گروه بین‌المللی بحران در گزارشی بیان کرد که اشرف غنی و عبدالله عبدالله پست‌های بلند مرتبه را در میان متحدان خود تقسیم می‌کند و تقرری‌ها در دولت وحدت ملی بر مبنای قومیت صورت می‌گیرد و رئیس‌جمهور افغانستان افراد را از قوم پشتون انتخاب می‌کند.[۱۰]

راهکارهای قوم‌گرایانه[ویرایش]

در سنبله ۱۳۹۶ روزنامه اطلاعات روز سندی را از یک گروه تلگرامی که کارمندان اداره امور ریاست جمهوری به نشر رساند که ثواب‌الدین مخکش کارمند این ریاست فایلی با ۱۲ راهکار در گروه بارگذاری کرده بود در آن راهکارهایی برای برکناری کارمندان غیر پشتون و جایگزینی افراد پشتون در آن ارائه شده بود.[۱۱]

مطالب فایل[ویرایش]

  1. تغییر سکرتر داوود نورزی و گماشتن کسی به‌جای وی که به زبان‌های پشتو، انگلیسی و فارسی آشناست و پشتون است.
  2. اختصاص دو-سه کارشناس برای دفتر «قاضی دلاور». حمایت از قاضی دلاور برای رسیدن به ریاست ارتباط بین‌المللی این اداره.
  3. گرفتن کارت دخولی ارگ از بعضی از اشخاص. باید به کسانی این کارت داده شود که قابل اعتماد باشند، نه مخالف ما.
  4. عبدالرحیم‌زی باید از جاها و ریاست‌های مهم دور نگهداشته شود.
  5. علی خان درست کار می‌کند، اما هزاره‌ها را می‌آورد و در جاهای خوب مقرر می‌کند. به‌جایش، یک پشتون توانمند پیدا کنیم که به تمام زبان‌ها آشنا و نویسنده باشد.
  6. همه به این نظر اند که «تیموری» برای «تیم» و «رفقا» همکاری درست نمی‌کند… برای او پست کمیشنری کمیسیون مستقل حقوق بشر از رئیس‌جمهور درخواست کنیم…
  7. در ادارهٔ امور با هر رئیس، باید دوستان توانمند خود را به‌صورت موقتی جابه‌جا کنیم، تا کدام «رئیس» از صلاحیت‌هایش استفادهٔ نادرست نکند و به ضرر ما تمام نشود…
  8. دوستان خود را باید در پست‌های خوب تعیین و امکاناتی مانند موتر، کارت و مانند آن فراهم کنیم.
  9. پشتون‌های هرات را که پشتو نمی‌فهمند جابه‌جا کنیم و تاجیک و ازبیک که مطلقاً مطابق خواست ما کار کنند را به‌صورت نمونه‌ای تعیین کنیم، تا مردم فکر کنند که از هر قوم کسی در این‌جا (ادارهٔ امور) است.
  10. به نورزی باید بگوییم که در نشست‌های کابینه شرکت ورزد، تماس‌اش را با رئیس‌جمهور بیشتر کند و با نزدیکان رئیس‌جمهور، مانند ملکزی، اجمل غنی، روشان تماس‌اش را بیشتر سازد.
  11. با وزرایی که رئیس‌جمهور آن‌ها را می‌پسندد، بیشتر کار کنیم تا رئیس‌جمهور در مورد ما نظر مساعدی بیابد و توصیف کند.
  12. با فراهی کمک کنیم.

نشر این خبر با واکنش بسیار منفی اقوام غیرپشتون مواجه شد و افشای این اطلاعات منجر به اخراج وی شد.

افغان هویت ملی مردم افغانستان[ویرایش]

افغان نام تاریخی پشتونها است که انها هیچوقت برای خود از این کلمه استفاده نمی نمایند و در عین حال هویت ملی مردم افغانستان است که بیش از دو قرن به تمام ساکنین افغانستان استعمال میشود.

پیوند به بیرون[ویرایش]

پی‌نوشت‌ها[ویرایش]

  1. Rubin, Barnett R. (2002). The fragmentation of Afghanistan: state formation and collapse in the international system. Yale University Press. p. 66. ISBN 0-300-09519-8, 9780300095197 Check |isbn= value: invalid character (help). Retrieved 2010-08-27.  More than one of |pages= and |page= specified (help)
  2. Atabaki, Touraj (1998). Post-Soviet Central Asia. Tauris Academic Stuides in association with the International Institute of Asian Studies. p. 208. ISBN 1-86064-327-2, 9781860643279 Check |isbn= value: invalid character (help). Retrieved 2010-08-27.  Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help); More than one of |pages= and |page= specified (help)
  3. United States, Congress, House, Committee on International Relations (2003) United States Policy in Afghanistan: Current Issues in Reconstruction (Hearing Before the Committee on International Relations, House of Representatives, One Hundred Eighth Congress, First Session, June 19 and October 16, 2003), G.P.O. , Washington, DC, p. 104, ISBN: 0-16-071157-6
  4. بی‌بی‌سی فارسی: بازدید: اکتبر ۲۰۱۲.
  5. پوهنیار، سید مسعود، ظهور مشروطیت و قربانیان استبداد در افغانستان، جلد اول و دوم، پیشاور: مرکز نشراتی میوند، ۱۳۷۶–۱۳۷۵. صص۱۸۸–۱۸۹.
  6. همان.
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ پوهنیار، سید مسعود، ظهور مشروطیت و قربانیان استبداد در افغانستان، جلد اول و دوم، پیشاور: مرکز نشراتی میوند، ۱۳۷۶–۱۳۷۵. صص۱۸۸–۱۸۹.
  8. منبع اطلاعات این بخش: کوشان، غلام‌حضرت، سرگذشت ملت مظلوم افغانستان در مسیر سدهٔ بیستم، افغان امریکن اسوسیسن، ۱۹۹۹، صص ۱۴۸ تا ۱۸۷.
  9. همان. ص۱۸۷.
  10. «گروه بین‌المللی بحران: ادامه اختلاف‌های غنی و عبدالله ثبات افغانستان را متزلزل کرده». بی‌بی‌سی فارسی. ۱۰ حمل/فروردین ۱۳۹۶. 
  11. «در گروه تلگرام ادارهٔ امور ریاست‌جمهوری چه می‌گذرد؟». اطلاعات روز. ۲۵ سنبله/شهریور. 

منابع[ویرایش]

نوشتار: ترکیب اتنیکی (قومی و ملیتی) نفوس افغانستان، نوشتهٔ فتح‌محمد سامع، استاد پیشین دانشگاه کابل.

  • از وبگاه آریایی
  • در آن وبگاه آمده: استفاده از مطالب آریایی با ذکر مآخذ آزاد است.