مارس ادیسی ۲۰۰۱

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
مارس آدیسی ۲۰۰۱
2001 mars odyssey wizja.jpg
نگاره خیالی مارس ادیسی ۲۰۰۱ بر فراز مریخ.
نوع ماموریت

مدارگرد مریخ، بودن آب در گذشته یا امروز، بررسی محیط، ایستگاه رله

مریخ مدارگرد
اپراتور ناسا / آزمایشگاه پیشرانه جت
شناسهٔ کوسپار ۲۰۰۱–۰۱۴A
وب‌گاه mars.jpl.nasa.gov/odyssey/
مدت ماموریت Elapsed:
from launch
spacecraft_type =
ویژگی‌های فضاپیما
سازنده لاکهید مارتین
وزن پرتاب ۳۷۶ کیلوگرم (۸۲۹ پوند)
توان 750 W
آغاز ماموریت
تاریخ راه‌اندازی UTC
موشک دلتا ۲
سایت راه‌اندازی پایگاه نیروی هوایی کیپ کاناورال مجتمع شماره ۱۷ پرتاب موشک پایگاه نیروی هوایی کیپ کاناورال
مشخصات مداری
سامانه مرجع Areocentric
نیم‌قطر بزرگ ۳٬۷۸۵ کیلومتر (۲٬۳۵۲ مایل)
خروج از مرکز ۰٫۰۱۱۵
انحراف مداری 93.2 degrees
تناوب 117.84 minutes
مدارگرد مریخ
ورود به مدار 24 October 2001, 02:18:00 UTC
MSD 45435 12:21 AMT
2001 Mars Odyssey - mars-odyssey-logo-sm.png

مارس ادیسی ۲۰۰۱ (به انگلیسی: 2001 Mars Odyssey)، که در فارسی با نام اُدیسهٔ مریخ نیز شناخته می‌شود،[۱] یک فضاپیمای رباتیک ناسا با پیمان کاری لاکهید مارتین است که از اکتبر سال ۲۰۰۱ میلادی برای گردآوری دانستنی‌های تازه در مورد امیدهای وجود آب و یخ در سیارهٔ مریخ همچنان بر گرد این سیاره می‌گردد. این ماهواره با بکارگیری طیف‌سنج و آشکارساز فروسرخ می‌کوشد که برای یافتن نشانه یا نشانه‌هائی از بودن آب در گذشته و یا امروز مریخ پیدا کند.[۲] و همچنین با پرتونگاری زمین‌شناسی این سیاره و ویژگی‌های آن محیط را بررسی و گزارش کند. امید بر این است که با به دست آوردن اطلاعاتی که ادیسی ۲۰۰۱ به دنبال آن‌ها است به یافتن پاسخ به این پرسش که آیا زندگی در مریخ تا به حال وجود داشته یا نه کمک شود. ارزیابی ریسک‌هائی که فضانوردان آینده از تابش خورشید در مریخ ممکن است تجربه کنند نیز در دستور کار ادیسی ۲۰۰۱ اقرار دارد. همچنین این ماهواره به عنوان یک ایستگاه رلهٔ ارتباطات بین مریخ نوردها، مریخ‌نورد اکتشاف، آزمایشگاه علمی مریخ و کاوشگر فینیکس و زمین را امکان‌پذیر می‌سازد.

تا دسامبر ۲۰۱۴ ادیسی ۲۰۰۱ رکورد ۴۸۰۰ روز خدمت در مریخ را پشت سر گذاشت. رکورد طولانی‌ترین کار در مریخ را که ۳۳۴۰ روز بوده در ۱۵ دسامبر ۲۰۱۰ توسط همین مدارگرد برای نخستین بار شکسته شده بود. بنا بر گزارشی که ناسا اخیراً منتشر کرده گفته شده که ادیسی ۲۰۰۱ و همچنین مدارگرد شناسایی مریخ و کاوشگر فضایی ماون که اتمسفر مریخ را بررسی می‌کند همگی پس از گذشتن دنباله دار ۱آ/۲۰۱۳سی از نزدیکی آن‌ها آسیبی ندیده‌اند و سالم اند. تاریخ این گزارش ۱۹ اکتبر ۲۰۱۴ است.[۳][۳]البته مریخ‌گرد مارس آدیسی تاکنون دوبار به دلیل خطا در سیستم جهت یابی به طور موقت در عملکرد حالت امن قرار گرفته است که در هر دوبار در مدت زمان کوتاهی با بازنشانی سیستم تعیین جهت به عملکرد عادی بازگشته است. این اختلال‌های موقت در عملکرد یک بار در دی ماه ۱۳۹۲ و دیگر بار در ۶ دی ماه ۱۳۹۵ رخ داده است.[۴]

نامگذاری[ویرایش]

مارس آدیسی (مفهوم فارسی: سفر طولانی به مریخ) در واقع بخشی از برنامهٔ جامع نقشه‌برداری از سطح مریخ در سال ۲۰۰۱ بود و «مارس سورویور اوربیتر۲۰۰۱» (به انگلیسی: Mars Surveyor 2001 Orbiter) نامگذاری شده بود و برایش فضاپیمای همراه دیگری با نام «مارس سورویور۲۰۰۱ لندر» در نظر گرفته شده بود، اما مأموریت کاوشگر لندر در پی شکست ماموریت‌های «مدارگرد آب و هوای مریخ» و «قطب نشین مریخ» در اواخر سال ۱۹۹۹، در ماه می سال ۲۰۰۰ لغو شد. متعاقباً نام مارس آدیسی ۲۰۰۱ برای فضاپیمای مدارگرد به پاس احترام ویژه به دیدگاه‌ها و چشم‌اندازهای کاوش‌های فضایی در کارهای آرتور سی. کلارک؛ که شامل ادیسهٔ فضایی ۲۰۰۱: ادیسه فضایی هم می‌شود، برگزیده شد.

تجهیزات[ویرایش]

در سال ۲۰۰۲، ناسا اعلام کرد که طیف‌سنج اشعهٔ گاما مقادیر بالای هیدروژن یافته است. این علامتی از وجود یخ در این سیاره بود.

ادیسی وپرسش وضعیت آب در مریخ[ویرایش]

در تاریخ ۳۱ ژوئیه، ۲۰۰۸ میلادی، ناسا اعلام کرد که کاوشگر فینیکس حضور آب در مریخ را همان‌گونه که در سال میلادی ۲۰۰۲ مدارگرد ادیسی گزارش کرده بود تأیید کرده است. این گزارش می‌افزاید: تیم علمی پروژهٔ مریخ در تلاش است تا روشن سازد که آیا در جائی در این سیاره آب همیشه به اندازه کافی به حالت مایع برای زندگی میکروسکوپی در دسترس است یا نه و اگر چنین است آیا مواد شیمیایی حاوی کربن و دیگر مواد خام لازم برای شکل گرفتن پدیدهٔ زندگی (به مفهوم زمینی آن) حضور دارند؟

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

Wikipedia contributors, «مارس ادیسی ۲۰۰۱،» Wikipedia, The Free Encyclopedia, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=2001_Mars_Odyssey&oldid=665588613 (بازبینی ژوئن ۰۵ ۲۰۱۵)

  1. میرترابی، محمدتقی و شادی حامدی آزاد. واژه‌نامه نجوم. تهران: نشردیبایه، 1392. شابک ‎۹۷۸-۶۰۰-۲۱۲-۱۵۹-۲. 
  2. http://mars.jpl.nasa.gov/odyssey/mission/science/goals/ Mars Odyssey Goals
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ http://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?feature=4347
  4. «مریخ‌گرد اُدیسه به عملکرد عادی بازگشت». وب‌گاه مجله نجوم. بازیابی شده در 4 فروردین 1396. 
  5. Boynton, W.V. ; Feldman, W.C. ; Mitrofanov, I.G. ; Evans, L.G. ; Reedy, R.C. ; Squyres, S.W. ; Starr, R. ; Trombka, J.I. ; d'Uston, C. ; Arnold, J.R. ; Englert,, P.A.J. ; Metzger, A.E. ; Wänke, H. ; Brückner, J. ; Drake, D.M. ; Shinohara, C. ; Fellows, C. ; Hamara, D.K. ; Harshman, K. ; Kerry, K. ; Turner, C. ; Ward1, M. ; Barthe, H. ; Fuller, K.R. ; Storms, S.A. ; Thornton, G.W. ; Longmire, J.L. ; Litvak, M.L. ; Ton'chev, A.K. The Mars Odyssey Gamma-Ray Spectrometer Instrument Suite. Space Science Reviews، 2004. 
  6. Christensen, P. R. ; Jakosky, B. M. ; Kieffer, H. H. ; Malin, M. C. ; McSween Jr. , H. Y. ; Nealson, K. ; Mehall, G. L. ; Silverman, S. H. ; Ferry, S. ; Caplinger, M. The Thermal Emission Imaging System (THEMIS) for the Mars 2001 Odyssey Mission. Space Science Reviews.