عوامل آلکیله کننده

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

عوامل آلکیله‌کننده عواملی هستند که یک گروه آلکیل را به مولکول DNA پیوند می‌دهند و با این روش مانع همانندسازی DNA می‌شوند. از این عوامل بیشتر در شیمی درمانی نئوپلاسمهای مختلف استفاده می‌شود مانند ملفالان ، سیکلوفسفامید و کلرامبوسیل. البته در برخی موارد مانند گاز خردل کاربرد سمی نیز دارند.

مکانیسم اثر[ویرایش]

عوامل آلکیلان معمولاً یک گروه آلکیل (CnH2n+1) را به اتم شماره هفت نیتروژن در نوکلئوتید گوانین در مولکول DNA پیوند می‌دهند. عوامل دی آلکیلان مانند Busulfan با دو اتم نیتروژن مختلف پیوند میبابند لذا موجب ایجاد پیوندهای عرضی (اتصالات متقاطع) درDNA می‌شوند. تغییر شکل DNA با جلوگیری از همانندسازی سلول‌ها موجب مهار رشد تومور می‌شود.

عوارض[ویرایش]

این عوامل چون موجب مهارهمانندسازی می‌شوند در سلول‌های تکثیریابنده بدن نیز عوارض متعددی دارند مانند سلول‌های پیاز مو (ریزش مو) ؛ غدد جنسی (ناباروری ) ؛ روده (اسهال و کولیت) ؛ مغز استخوان (سیتوپنی). همچنین احتمال ایجاد سرطان و هایپرترمی از عوارض این داروها هستند.

سایر عوامل آلکیله‌کننده[ویرایش]

برخی عوامل آلکیله‌کننده درضدعفونی استفاده می‌شوند. این عوامل گروه آلکیل خود را جایگزین اتم‌های هیدروژن در مولکول‌های پروتئین می‌کنند و به این ترتیب آن‌ها را دناتوره کرده یا گروههای فونکسیونل موجود در پروتئین را غیر فعال می‌کنند. این عوامل برخلاف بقیه ضد عفونی‌کننده‌ها علاوه بر فرمهای رویشی باکتریها برضد اسپورها نیز فعال هستند مانند فرمالدئید و گلوتارآلدئید.

جستارهای وابسته[ویرایش]

سرطان

منابع[ویرایش]

  • فرهنگ داروهای ژنریک ایران، دکتر حشمتی ، ۱۳۸۷