نیکول پاشینیان

نیکول پاشینیان
Նիկոլ Փաշինյան
پاشینیان در سال ۲۰۲۶
شانزدهمین نخست‌وزیر ارمنستان
متصدی
آغاز به کار ۸ مه ۲۰۱۸
رئیس‌جمهور	آرمن سارگسیان آلن سیمونیان (سرپرست) واهاگن خاچاطوریان
پس از	سرژ سارگسیان کارن کاراپتیان
رئیس هیئت مدیرهٔ پیمان مدنی
متصدی
آغاز به کار ۳۰ اکتبر ۲۰۲۲
پس از	سورن پاپیکیان
نماینده مجلس ملی ارمنستان
دوره مسئولیت ۶ مه ۲۰۱۲ – ۸ مه ۲۰۱۸
فراکسیون	ائتلاف راه خروج (۲۰۱۲–۲۰۱۷) کنگره ملی ارمنی (۲۰۱۷–۲۰۱۸)
حوزه انتخاباتی	ایروان، حوزه‌های کنترون، نورک-ماراش، اربونی، نوباراشن
رهبر ائتلاف راه خروج در مجلس ملی
دوره مسئولیت ۱۸ مه ۲۰۱۷ – ۸ مه ۲۰۱۸
پیش از	لنا نازاریان
اطلاعات شخصی
زاده	۱ ژوئن ۱۹۷۵ ‏(۵۱ سال) ایجوان، ارمنستان شوروی، اتحاد جماهیر شوروی
حزب سیاسی	پیمان مدنی (از ۲۰۱۳)
دیگر عضویت‌های سیاسی	ائتلاف گام من (۲۰۱۸–۲۰۲۱) ائتلاف راه خروج (۲۰۱۶–۲۰۱۸) کنگره ملی ارمنی (۲۰۰۸–۲۰۱۲) اتحادیه استیضاح (۲۰۰۷)
همسر(ان)	آنا هاکوبیان (طلاق ۲۰۲۶)
فرزندان	۴
تحصیلات	دانشگاه دولتی ایروان
جایزه‌ها	نشان بزرگ صلیب نشان پیوس نهم صلیب بزرگ لژیون دونور
امضا

نیکول وُوایی پاشینیان (زادهٔ ۱ ژوئن ۱۹۷۵) سیاستمدار ارمنی است که از سال ۲۰۱۸ به عنوان شانزدهمین نخست‌وزیر ارمنستان خدمت می‌کند. پاشینیان که به حرفهٔ روزنامه‌نگاری مشغول بود، در سال ۱۹۹۸ روزنامهٔ خود را تأسیس کرد که یک سال بعد به‌دلیل تهمت تعطیل شد. او به اتهام افترا به وزیر امنیت ملی وقت، سرژ سارگسیان، به یک سال زندان محکوم شد. از سال ۱۹۹۹ تا ۲۰۱۲ سردبیر روزنامهٔ هایکاکان ژاماناک (زمان ارمنی) بود. او که از حامیان نخستین رئیسجمهور ارمنستان، لوون تر-پتروسیان، بود، بهشدت از دومین رئیسجمهور، روبرت کوچاریان، وزیر دفاع سرژ سارگسیان و متحدانشان انتقاد می‌کرد. پاشینیان همچنین از روابط نزدیک ارمنستان با روسیه انتقاد می‌کرد و به جای آن، برقراری روابط نزدیکتر با ترکیه را ترویج می‌داد. او در انتخابات مجلس ۲۰۰۷ رهبری یک حزب کوچک مخالف را بر عهده داشت که ۱٫۳٪ آرا را کسب کرد.

پاشینیان حامی سرسخت لوون تر-پتروسیان بود که پیش از انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۰۸ به عرصهٔ سیاست بازگشت، اما در نهایت به سرژ سارگسیان باخت؛ انتخاباتی که تر-پتروسیان و هوادارانش آن را تقلبی خواندند. پاشینیان یکی از رهبران هواداران تر-پتروسیان در تجمعات پس از انتخابات در فوریه و مارس ۲۰۰۸ بود؛ تجمعاتی که در ۱ مارس توسط نیروهای امنیتی پراکنده شد و ده کشته بر جای گذاشت. او به اتهام سازماندهی ناآرامیهای دستهجمعی محکوم شد و تا اواسط سال ۲۰۰۹ مخفی شد. او به دلیل نقشش در اعتراضات به هفت سال زندان محکوم شد. در مه ۲۰۱۱ و در چارچوب عفو عمومی آزاد شد. او در انتخابات ۲۰۱۲ از ائتلاف گستردهٔ مخالفان تر-پتروسیان، یعنی کنگره ملی ارمنی، به مجلس راه یافت.

پاشینیان بعدها به دلایل سیاسی از تر-پتروسیان فاصله گرفت و حزب پیمان مدنی را تأسیس کرد. او به همراه دو حزب مخالف دیگر، ائتلاف راه خروج را تشکیل داد که در انتخابات مجلس ۲۰۱۷ حدود ۸٪ آرا را به دست آورد. او رهبر انقلاب ۲۰۱۸ ارمنستان بود که سرژ سارگسیان و دولت او را مجبور به استعفا کرد. او در ۸ مه ۲۰۱۸ توسط مجلس به عنوان نخستوزیر سرپرست انتخاب شد و در دسامبر ۲۰۱۸ در انتخابات زودهنگام مجلس به پیروزی رسید. پیروزی پاشینیان در ابتدا توسط برخی ناظران به عنوان بهبودی در دموکراسی تلقی شد، در حالی که دیگران او را یک پوپولیست صرف خواندند. دولت جدید پاشینیان شامل فعالان لیبرال غربی سازمانهای غیردولتی بود که به سمتهای ارشد منصوب شدند، و همچنین حامیان انقلاب مخملی که هیچ تجربهٔ سیاسی قبلی نداشتند.

پاشینیان ارمنستان را در طول جنگ دوم قره‌باغ رهبری کرد؛ آخرین و مهم‌ترین شیوع خشونت در مناقشه قره‌باغ میان ارمنستان با جمهوری خودخواندهٔ آرتساخ و همسایهاش، جمهوری آذربایجان. این جنگ که پس از ۴۴ روز نبرد با توافقنامه آتش‌بس سه‌جانبه که پاشینیان در ۹ نوامبر ۲۰۲۰ آن را امضا کرد، پایان یافت، تلفات انسانی، مادی و سرزمینی قابلتوجهی برای طرف ارمنی به همراه داشت. دولت پاشینیان در داخل ارمنستان به دلیل نحوهٔ مدیریت جنگ مورد انتقاد قرار گرفت. پس از جنگ، پاشینیان به خیانت متهم شد و با اعتراضات و درخواستهایی برای استعفای او مواجه گردید. با وجود اعتراضات و اعلامیهای از سوی ۴۰ افسر ارشد نظامی که خواستار استعفای او بودند (که پاشینیان آن را تلاش برای کودتا توصیف کرد)، پاشینیان در برابر درخواستها برای واگذاری قدرت مقاومت کرد. در ۲۵ آوریل ۲۰۲۱، پاشینیان استعفای رسمی خود را برای برگزاری انتخابات زودهنگام در ژوئن اعلام کرد، اگرچه تا زمان برگزاری انتخابات به عنوان نخستوزیر سرپرست باقی ماند. حزبش در انتخابات ۲۰۲۱ پیروز شد و بیش از نیمی از آرا را به دست آورد.

پس از جنگ ۲۰۲۰ و کوچ‌اندازی ارمنی‌های قره‌باغ در سال ۲۰۲۳، محبوبیت پاشینیان کاهش یافت و در مه ۲۰۲۵ به ۱۱٫۵٪ رسید. در نتیجهٔ تلاشهای پاشینیان، ارمنستان و جمهوری آذربایجان توافقنامه صلح رسمی را آماده کردند که شامل چندین امتیاز از سوی ارمنستان نیز بود.

اوایل زندگی و تحصیلات

نیکول پاشینیان در ۱ ژوئن ۱۹۷۵ در ایجوان، در استان شمالشرقی تاووش به دنیا آمد. دستکم یکی از پدربزرگها و مادربزرگهای او اهل روستای ینوکاوان، در حدود ۱۰ کیلومتری ایجوان، بود. او به نام پدربزرگ پدریاش نامگذاری شد که در جنگ جهانی دوم کشته شد. پدرش، وووا پاشینیان (۱۹۴۰–۲۰۲۰)، مربی فوتبال و والیبال و معلم تربیت بدنی بود. مادرش سوتلانا وقتی او ۱۲ ساله بود فوت کرد و او بیشتر توسط نامادریاش یرجانیک که همسر دوم وووا بود بزرگ شد. او در سال ۱۹۹۱ از دبیرستان شماره ۱ ایجوان فارغالتحصیل شد. در سال ۲۰۱۸، پاشینیان ادعا کرد که در طول جنبش قره‌باغ در سال ۱۹۸۸، اعتصابات دانشآموزی، راهپیماییها و تظاهراتی را سازماندهی کرده است. او در ارتش ارمنستان خدمت نکرد، زیرا دو برادر بزرگترش پیش از او خدمت کرده بودند و او طبق قانون مکلف به خدمت نبود. پاشینیان از سال ۱۹۹۱ تا ۱۹۹۵ در دانشگاه دولتی ایروان روزنامهنگاری خواند. او پیش از فارغالتحصیلی از دانشگاه اخراج شد. پاشینیان ادعا کرد که به دلیل فعالیتهای سیاسیاش اخراج شده است، اگرچه دانشگاه دولتی ایروان بیانیهای منتشر کرد مبنی بر اینکه پاشینیان به دلیل غیبت اخراج شده است. پاشینیان در مصاحبهای در سال ۲۰۱۵ اظهار داشت که خود را بیشتر یک روزنامهنگار می‌داند، زیرا روزنامهنگاری او را وارد سیاست کرد.

روزنامه‌نگاری

پاشینیان در سال ۱۹۹۲ و در دوران دانشجویی روزنامهنگاری در دانشگاه دولتی ایروان، وارد عرصهٔ روزنامهنگاری شد. او در روزنامه‌های دپرتیون، هایاستان، لراگیر و مولوراک کار کرد. در سال ۱۹۹۸ روزنامهٔ روزانهٔ اوراگیر (خاطرات) را تأسیس کرد. این روزنامه به حزب مخالف نور اوغی (راه جدید) به رهبری وزیر سابق آموزش، آشوت بلیان، وابسته بود. در جریان انتخابات مجلس ۱۹۹۹، اوراگیر بهشدت از کشور قانون، حزب سرژ سارگسیان که در آن زمان وزیر کشور و امنیت ملی بود، و بلوک راست و تفاهم به رهبری آرتاشس گغامیان و با حمایت سامول بابایان، وزیر دفاع قدرتمند قره‌باغ، انتقاد کرد. در جریان انتخابات، اوراگیر ۲۸۱ مقاله دربارهٔ احزاب سیاسی شرکتکننده در انتخابات منتشر کرد که ۱۱ مقاله مثبت بود. تمام پوششهای مثبت به جنبش ملی پان-ارمنی به رهبری لوون تر-پتروسیان اختصاص داشت که روزنامه با آن همدردی می‌کرد.

در اوت ۱۹۹۹، پاشینیان به دلیل امتناع از پرداخت جریمهٔ افترا به مبلغ حدود ۲۵٬۰۰۰ دلار، به یک سال زندان محکوم شد. او همچنین موظف شد اتهامات خود علیه سرژ سارگسیان و شرکت بزرگ تجاری میکا-ارمنستان را که دادگاه آنها را افترا تشخیص داده بود، پس بگیرد. اموال اوراگیر مصادره و حسابهای بانکی آن مسدود شد. به گفتهٔ سیمون پایاسلیان، این پرونده پاشینیان را به اولین روزنامهنگاری که در ارمنستان پساشوروی به اتهام افترا تحت تعقیب قرار گرفت تبدیل کرد. محکومیت او توسط فعالان حقوق بشر ارمنی و خارجی مورد انتقاد قرار گرفت. به نظر می‌رسد که تحت فشارهای داخلی و بینالمللی، دادگاه تجدیدنظر مجازات او را به یک سال حبس تعلیقی کاهش داد، زیرا حکم اولیه بیش از حد شدید بود.

هایکاکان ژاماناک

پس از تعطیلی اوراگیر، پاشینیان سردبیر هایکاکان ژاماناک (زمان ارمنی) شد که به حزب مخالف کوچک وطن دموکراتیک به رهبری پتروس ماکیان، نمایندهٔ سابق مجلس که از جنبش ملی پان-ارمنی به رهبری تر-پتروسیان جدا شده بود، وابسته بود. پاشینیان تا سال ۲۰۱۲ که به مجلس راه یافت، سردبیر این روزنامه باقی ماند. وزارت امور خارجه آمریکا هر دو روزنامهٔ اوراگیر و هایکاکان ژاماناک را تبلوییدهای سیاسی احساساتی توصیف کرد. رادیو آزادی که توسط دولت آمریکا تأمین مالی می‌شود، این روزنامه را همدل با رهبری سابق ارمنستان [دولت تر-پتروسیان] و معروف به پوشش تند خود از رئیسجمهور روبرت کوچاریان و دولت او توصیف کرد.

در ۲۳ دسامبر ۱۹۹۹، پاشینیان توسط باندی از یک دوجین مرد که ظاهراً به رهبری یک تاجر محلی که از مقالهای در هایکاکان ژاماناک که او را به فساد متهم کرده بود، عصبانی شده بود، کتک خورد.

در مارس ۲۰۰۲، پاشینیان به اتهام تهمت زدن به هوهانس یریتسیان، رئیس سازمان هوانوردی غیرنظامی ارمنستان، متهم شد؛ به این دلیل که ظاهراً در شمارهٔ ۶ نوامبر ۲۰۰۱ روزنامه به او توهین کرده بود که شامل عکسی از یریتسیان با عنوان مقامات منحط استخدامشده در خدمات دولتی بود. این اتهامات توسط سه گروه بزرگ پارلمانی، از جمله گروه‌های هوادار دولت، محکوم شد. این پرونده نهایتاً در آوریل توسط دادستانها به دلیل فقدان مدرک بایگانی شد.

در ۲۲ نوامبر ۲۰۰۴، خودروی لادا نیوا متعلق به پاشینیان که خارج از دفتر هایکاکان ژاماناک پارک شده بود، منفجر شد. آتشسوزی ناشی از انفجار توسط آتشنشانان خاموش شد. پاشینیان ادعا کرد که این حمله توسط گاگیک تساروکیان، یک الیگارش و نمایندهٔ نزدیک به رئیسجمهور روبرت کوچاریان که معاون رئیس کمیته ملی المپیک ارمنستان بود، انجام شده است. او پیشنهاد کرد که ممکن است این حمله تلافیجویی برای کاریکاتور تحقیرآمیز باشد که عملکرد ضعیف ورزشکاران ارمنی در المپیک آتن را به سخره گرفته بود. کارکنان روزنامه معتقد بودند که خودرو با کوکتل مولوتف یا یک ماده منفجرهٔ دستساز مورد اصابت قرار گرفته است. تحقیقات پلیس بلافاصله به خرابی ظاهری سیمهای باتری خودرو اشاره کرد. تساروکیان هرگونه دخالتی را رد کرد و به جای آن اظهار داشت: افراد برای افزایش جایگاه خود ممکن است چیزهای غیرضروری مختلفی بگویند.

اوایل فعالیت سیاسی

در جریان انتخابات ریاستجمهوری ۱۹۹۸، پاشینیان عضو دفتر انتخاباتی آشوت بلیان، وزیر سابق آموزش و علوم در دولت لوون تر-پتروسیان، بود. بلیان رهبر حزب نور اوغی (راه جدید) بود که از حزب حاکم تر-پتروسیان، یعنی جنبش ملی پان-ارمنی، جدا شده بود.

انتخابات مجلس ۲۰۰۷

پاشینیان پیش از انتخابات مجلس ۲۰۰۷ وارد عرصهٔ سیاست شد. او رهبری اتحادیهٔ استیضاح را بر عهده داشت؛ یک بلوک انتخاباتی متشکل از سازمان سیاسی او به نام آلترناتیو و احزاب وطن دموکراتیک و محافظه‌کار که به ترتیب توسط پتروس ماکیان (نمایندهٔ سابق مجلس از جنبش ملی پان-ارمنی) و میکائیل هایراپتیان رهبری می‌شدند. هدف اصلی این بلوک، استیضاح رئیس‌جمهور روبرت کوچاریان بود، اما همچنین برکناری نخست‌وزیر سرژ سارگسیان و الیگارش گاگیک تساروکیان از قدرت را نیز دنبال می‌کرد. در ۲۰ فوریه ۲۰۰۷، نخستین تجمع آن‌ها در میدان آزادی ایروان حدود ۱۰۰۰ نفر را گرد آورد که باعث شد رادیو آزادی به عدم حمایت عمومی پایدار از متحدان تر-پتروسیان اشاره کند. این بلوک جایگزینی لیبرال برای سیاست‌های کوچاریان ارائه می‌داد. پاشینیان در این تجمع اعلام کرد: ما به این میدان آمده‌ایم تا بگوییم ما صاحبان کشور خود هستیم، صاحبان بدبختی و شکوه، قهرمانی و بی‌پروایی، پیروزی‌ها و شکست‌های آن. آنچه می‌خواهیم میهنی با شهروندان است، میهنی که قادر به محافظت از شهروندان خود باشد.

در ۹ مه ۲۰۰۷، سه روز پیش از انتخابات، اتحادیهٔ استیضاح به همراه حزب جمهوری و حزب زمان‌های نوین، راهپیمایی به سوی ساختمان سرویس امنیت ملی ترتیب دادند تا خواستار آزادی وزیر امور خارجهٔ پیشین، الکساندر آرزومانیان، شوند که او را زندانی سیاسی می‌دانستند. این اقدام به درگیری انجامید؛ مأموران پلیس با باتوم به اعضای مخالفان حمله کردند و برای پراکنده کردن جمعیت از گاز اشک‌آور استفاده کردند. پاشینیان به جمعیت گفت: پیروزی یک‌باره به دست نمی‌آید. پیروزی قدم به قدم به دست می‌آید. امروز ما گام بسیار مهمی به سوی پیروزی خود برداشتیم. آفرین. آرارات ماهتسیان، معاون رئیس پلیس، پاشینیان را مسئول خشونت دانست و اعلام کرد: چند تن از شرکت‌کنندگان به رهبری نیکول پاشینیان با پلیس درگیر شدند، به سمت ورودی سرویس امنیت ملی هجوم آوردند و هنگامی که پلیس سعی در جلوگیری از حرکت آن‌ها داشت، درگیری رخ داد. اقدامات پلیس توسط دیگر احزاب مخالف محکوم شد. اعضای مخالفان بعداً به میدان آزادی نقل مکان کردند و در آنجا تظاهراتی برگزار کردند. اتحادیهٔ استیضاح ۱۷٬۴۷۵ رأی (۱٫۲۸٪ از کل آرا) کسب کرد و در رتبهٔ سیزدهم قرار گرفت که بسیار پایین‌تر از آستانهٔ ورود به مجلس بود. پس از انتخابات، پاشینیان به مدت دو روز در میدان آزادی تحصن کرد تا نتایج انتخابات را تقلبی بخواند و خواستار ابطال آن‌ها شد. او در ۷ ژوئن در اعتراض به آنچه دادرسی نمایشی و پیش‌داوری خواند، دادگاه قانون اساسی را ترک کرد.

انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۰۸

کارزار انتخاباتی

مقالهٔ اصلی: انتخابات ریاست‌جمهوری ارمنستان (۲۰۰۸)

در ژوئیه ۲۰۰۷، پاشینیان اعلام کرد که مخالفان تنها در صورتی می‌توانند از تقلب در رأی‌گیری جلوگیری کنند و سرژ سارگسیان، جانشین احتمالی کوچاریان در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۰۸ را شکست دهند که حول یک نامزد واحد متحد شوند. لوون تر-پتروسیان، نخستین رئیس‌جمهور ارمنستان، در ۲۱ سپتامبر ۲۰۰۷ – برای اولین بار از زمان استعفای خود در سال ۱۹۹۸ – در ملاء عام ظاهر شد. پاشینیان و هایکاکان ژاماناک از تر-پتروسیان حمایت کردند. پاشینیان هنگام اعلام بازگشت تر-پتروسیان در هتل ماریوت ایروان، در پشت سر او ایستاد. پاشینیان در طول کارزار انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۰۸، متحد کلیدی تر-پتروسیان و عضو دفتر انتخاباتی او محسوب می‌شد.

پاشینیان در ۱۶ اکتبر ۲۰۰۷ به همراه چند تن دیگر کمتر از یک روز بازداشت شد؛ این حادثه پس از درگیری با مأموران پلیس رخ داد که گروهی از هواداران تر-پتروسیان در حال اعلام تجمعی با بلندگو بودند. او در ۲۳ اکتبر به همراه دیگر فعالان دوباره بازداشت شد. آن‌ها پس از درگیری با مأموران پلیس به رهبری الکساندر آفیان، معاون رئیس پلیس ایروان، در جریان راهپیمایی در مرکز ایروان برای اطلاع‌رسانی دربارهٔ تجمع تر-پتروسیان، بازداشت شدند. پلیس فعالان مخالف را به برهم زدن نظم عمومی متهم کرد، در حالی که پاشینیان اعلام کرد آفیان مثل یک مجرم خیابانی رفتار کرد. پاشینیان و دیگر فعالان روز بعد آزاد شدند، هنگامی که خود تر-پتروسیان با آفیان وارد مذاکره شد. در ۳۰ اکتبر، پاشینیان به اتهام مشارکت در ناآرامی‌های دسته‌جمعی و خشونت علیه نمایندهٔ مقامات متهم شد. پاشینیان در کلانتری حاضر نشد. مأموران پلیس خانهٔ او را تفتیش کردند، اما او را در آنجا نیافتند. پاشینیان افزایش حملات به فعالان مخالف را ناشی از افزایش تعداد هواداران تر-پتروسیان دانست و گفت: مقامات دریافته‌اند که اوضاع برای آن‌ها به‌طور خطرناکی در حال تغییر است. به همین دلیل است که گام‌های شتابزده‌ای برمی‌دارند که نتیجه‌ای در پی نخواهد داشت. با این حال، رادیو آزادی گزارش داد که تر-پتروسیان همچنان یک چهرهٔ نامحبوب باقی مانده است.

اعتراضات پس از انتخابات و خشونت

مقالهٔ اصلی: تجمعات پس از انتخابات ریاست‌جمهوری ارمنستان (۲۰۰۸)

در روز انتخابات، ۱۹ فوریه ۲۰۰۸، اردوگاه تر-پتروسیان از تخلفات متعدد و موارد خشونت شکایت کرد، در حالی که پاشینیان مسئولیت هرگونه خشونت احتمالی را بر عهدهٔ رژیم حاکم گذاشت. او انتخابات را تلاش برای کودتای جنایی خواند و ادعا کرد که تر-پتروسیان در دور اول پیروز شده است. پاشینیان در اواخر فوریه، یکی از برجسته‌ترین سخنرانان اعتراضات پس از انتخابات بود. در ۲۱ فوریه، هنگامی که هواداران تر-پتروسیان در میدان آزادی چادر زدند، پاشینیان این میدان را مقر مرکزی تر-پتروسیان اعلام کرد. او اعلام کرد: ما انتظار داریم که خواسته‌های قانونی ما برآورده شود. تا زمانی که همهٔ روش‌های قانونی مبارزه را به پایان نرسانده‌ایم، اقدامات ما مسالمت‌آمیز خواهد بود. ما برای هر سناریویی آماده هستیم. او از معترضان خواست که خویشتن‌دار و صبور باشند. پاشینیان همچنین در سخنانی خواستار ابطال آرای انتخابات و برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری جدید شد.

اگرچه اردوگاه تر-پتروسیان نتایج انتخابات را به چالش کشید، ناظران بین‌المللی انتخابات را تا حد زیادی منصفانه و دموکراتیک ارزیابی کردند. یک هیئت نظارت بر انتخابات از سوی OSCE، شورای اروپا و پارلمان اروپا اعلام کرد: انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۹ فوریه در جمهوری ارمنستان عمدتاً مطابق با تعهدات و استانداردهای OSCE و شورای اروپا برگزار شد. مقامات عالی کشور تلاش‌های واقعی برای رفع کاستی‌های یادشده در انتخابات قبلی، از جمله چارچوب قانونی، انجام دادند و بارها قصد خود را برای برگزاری انتخابات دموکراتیک اعلام کردند.

معترضان در ۱ مارس ۲۰۰۸

هواداران تر-پتروسیان در میدان میاسنیکیان، نزدیک سفارت فرانسه و تالار شهر ایروان، گرد آمدند و پاشینیان سخنران اصلی آن‌ها شد. تر-پتروسیان در حبس خانگی قرار گرفت. در اواخر بعدازظهر، پاشینیان از جمعیت خواست تا سنگرهای اطراف میدان را تقویت کنند و دفاع از خود را افزایش دهند در صورت حملهٔ پلیس. رادیو آزادی گزارش داد که بسیاری از معترضان از قبل به چوب‌های فلزی و چوبی مسلح بودند و برای رویارویی با نیروهای امنیتی آماده به نظر می‌رسیدند. برخی از آن‌ها باتوم و سپرهای غنیمتی از پلیس ضدشورش در دست داشتند. پاشینیان از جمعیت خواست تا آرام بمانند و با پلیس ارتباط برقرار نکنند. رادیو آزادی همچنین خاطرنشان کرد که معترضانی که سلاح حمل می‌کنند دیده نمی‌شوند. بعداً در شب، پس از جمع شدن حدود ۲۰٬۰۰۰ نفر در میدان میاسنیکیان، نیروهای دولتی با شلیک گلوله به هوا برای پراکنده کردن معترضان، به سوی آن‌ها حمله کردند. پاشینیان از مردم خواست که بمانند. او همچنین دولت را به بی‌ثبات کردن اوضاع متهم کرد. پاشینیان تحریک خشونت را رد کرد. از پاشینیان شنیده شد که به معترضان می‌گفت دولت را مورد حمله قرار دهید و ما باید شهر خود را از آشغال‌های قره‌باغی آزاد کنیم که اشاره‌ای به کوچاریان و سارگسیان داشت.

در مارس ۲۰۱۸، پاشینیان از دادستان کل ارمنستان خواست تا کوچاریان را به دلیل حوادث ۱ مارس ۲۰۰۸ و دستور وی برای استفاده از زور، احضار کند. سخنگوی کوچاریان، ویکتور سوغومونیان، در پاسخ پاشینیان را محرم اصلی و سازمان‌دهندهٔ ناآرامی‌های ۱ مارس ۲۰۰۸ خواند. کوچاریان در خاطرات خود در سال ۲۰۱۸ به شدت از پاشینیان انتقاد کرد و او را نقش‌آفرین اصلی در ناآرامی‌های مقابل تالار شهر که منجر به تلفات شد توصیف کرد و به دستکاری هدفمند توده‌ها متهمش نمود.

فرار، اختفا و محکومیت

پاشینیان در ۲ مارس، همزمان با پراکنده شدن تظاهرات خشونت‌آمیز پس از انتخابات توسط نیروهای دولتی که ده کشته بر جای گذاشت، مخفی شد. او در مارس ۲۰۱۸ جزئیات فرار خود از صحنهٔ تظاهرات در شب ۲ مارس ۲۰۰۸ را به‌طور عمومی اعلام کرد. او مدت‌ها در مکان‌های مختلف (بیشتر خانه‌های دوستان و آشنایان) در ایروان به سر برد و هرگز شهر را ترک نکرد.

پاشینیان در دوران اختفا، به نوشتن منظم یادداشت‌هایی در هایکاکان ژاماناک ادامه داد. او در نوشته‌های خود ادعا می‌کرد که با گذرنامهٔ جعلی صربستان در سراسر جهان سفر می‌کند. در سال ۲۰۰۹، او در دادگاه اعلام کرد که روایت‌هایش دربارهٔ ماجراجویی‌های فرضی، یک داستان ادبی بوده است. در اکتبر ۲۰۰۸، او نوشت که مقامات ثابت کرده‌اند که تنها از طریق انقلاب می‌توان حاکمیت قانون، حقوق مدنی و رقابت آزاد اقتصادی را در ارمنستان برقرار کرد. او اظهار داشت که به یک انقلاب بی‌خون و مسالمت‌آمیز اعتقاد دارد و تأکید کرد که این امر به مقامات بستگی دارد. او مرگ ده نفر را در ۱ مارس به گردن روبرت کوچاریان و سرژ سارگسیان انداخت و مدعی شد که آن‌ها قتل‌عام را دستور داده و سازماندهی کرده‌اند.

تسلیم

در اواخر ژوئن ۲۰۰۹، پاشینیان اعلام کرد که پس از اعلام عفو عمومی توسط دولت، تصمیم گرفته است از مخفیگاه خارج شود. او گفت: با افتخار نتیجه می‌گیرم که اکنون نوبت من است که زندانی سیاسی شوم. تصمیم من برای انتقال از زیرزمین به زندان نیز ناشی از نگرانی در مورد مبارزهٔ سیاسی مؤثر است. مبارزه به شتاب تازه‌ای نیاز دارد. برخی از یاران زندانی سیاسی من پس از بازیابی آزادی خود، این شتاب را ایجاد خواهند کرد، در حالی که امیدوارم من پس از قرار گرفتن در زندان این کار را انجام دهم. پاشینیان در ۱ ژوئیه ۲۰۰۹ به ادارهٔ دادستانی کل رفت و خود را تسلیم کرد. او هنگام ورود به ساختمان به مأموران متعجب گفت: سلام. من نیکول پاشینیان هستم و آمده‌ام تا دستگیر شوم. این اقدام پس از عفو عمومی اعلام‌شده توسط مجلس ملی صورت گرفت که در صورت محکومیت کمتر از ۵ سال، آزادی او را ممکن می‌ساخت. او اعلام کرد که مبارزهٔ خود را در زندان ادامه خواهد داد. دادگاه دو ماه بازداشت برای پاشینیان صادر کرد، که در اوت به همان مدت تمدید شد. میراث، حزب بزرگ مخالف پارلمانی، اعلام کرد که پاشینیان را یک زندانی سیاسی می‌داند که بازداشت او بخشی از انتقام‌جویی سیاسی توسط گروه حاکم کشور است. نامه‌ای سرگشاده که در اوت ۲۰۰۹ توسط ۶۰ روشنفکر و شخصیت عمومی امضا شد، خواستار آزادی او شد. تعدادی از روزنامه‌ها و رسانه‌های مستقل و هوادار مخالفان نیز خواستار آزادی او از بازداشت موقت شدند.

محاکمه

محاکمهٔ پاشینیان در ۲۰ اکتبر ۲۰۰۹ آغاز شد. او در اولین سخنرانی خود، محاکمه را ادامهٔ سرکوب‌های سیاسی خواند. رأی دادگاه در ۱۹ ژانویه ۲۰۱۰ توسط دادگاه صلاحیت عمومی جوامع کنترون و نورک-ماراش در ایروان صادر شد. او به هفت سال زندان به اتهام سازماندهی ناآرامی‌های دسته‌جمعی در ۱–۲ مارس ۲۰۰۸ محکوم شد. مجازات او سخت‌تر از درخواست دادستان بود. او از اتهام خشونت علیه یک پلیس (لگد زدن به پای یک افسر پلیس) در طول کارزار انتخاباتی اکتبر ۲۰۰۷ تبرئه شد.

دادگاه تجدیدنظر ارمنستان در ۹ مارس ۲۰۱۰ این حکم را تأیید کرد و همچنین مقرر داشت که پاشینیان نیمی از دوران محکومیت خود را مطابق با عفو عمومی سپری کند. دادگاه عالی در ۶ مه ۲۰۱۰ این تصمیم را تأیید کرد.

در ۱۸ ژانویه ۲۰۲۲، دادگاه حقوق بشر اروپا در پروندهٔ پاشینیان علیه ارمنستان که در سال ۲۰۱۰ مطرح شده بود، رأی صادر کرد و نقض حقوق پاشینیان در مورد آزادی اجتماع و بیان، تمامیت شخصی، آزادی و امنیت در جریان رویدادهای ۲۰۰۸ را به رسمیت شناخت. پاشینیان هیچ ادعایی برای غرامت مادی به دادگاه اروپایی ارائه نکرد.

پاشینیان به‌طور گسترده به عنوان یک زندانی سیاسی شناخته می‌شد.

واکنش‌ها

داویت شاهنازاریان، وزیر اسبق امنیت ملی، این محاکمه را محاکمهٔ چارچوبی علیه یک نمایندهٔ مخالف توصیف کرد.

توماس هاماربرگ، کمیسر حقوق بشر شورای اروپا، خاطرنشان کرد که ادارهٔ دادستانی از تحلیل دقیق کارشناسی از جنبه‌های زبانی و روانشناختی سخنرانی آقای پاشینیان استفاده کرده است و این امر در اثبات نقش او در سازماندهی ناآرامی‌های دسته‌جمعی مؤثر بوده است. هم‌گزارشگران مجمع پارلمانی شورای اروپا برای ارمنستان، جان پرسکات و اکسل فیشر، در گزارش خود در سال ۲۰۱۱ اعلام کردند که ادامهٔ بازداشت آقای پاشینیان نیز بسیار مشکل‌آفرین است. آن‌ها گفتند: هم دلایل محکومیت آقای پاشینیان و هم نحوهٔ صدور حکم او، سؤالات بسیار جدی را مطرح می‌کند.

در دسامبر ۲۰۱۰، ده‌ها تن از اعضای فرهنگستان ملی علوم ارمنستان، که یک سازمان عموماً هوادار دولت است، نامه‌ای به امضا رساندند و خواستار آزادی پاشینیان شدند.

حادثهٔ نوامبر ۲۰۱۰ و انتقال

پاشینیان در ۱۱ نوامبر ۲۰۱۰ ادعا کرد که در داخل سلول زندان خود در زندان کوش توسط دو مرد نقاب‌دار مورد حمله قرار گرفته است و خواستار انتقال به سلولی امن‌تر به‌تنهایی شد. وزارت دادگستری ارمنستان و مقامات زندان ادعاهای پاشینیان را رد کردند و گفتند: در نتیجهٔ معاینه، هیچ آسیبی شناسایی نشد، در حالی که زندانیان شهادت دادند که هیچ خشونتی رخ نداده است. پس از اینکه پاشینیان به دلایل امنیتی خواستار انتقال به سلول انفرادی شد، مقامات زندان یک هفته بعد با درخواست او موافقت کردند. او در ۳۰ نوامبر درخواست انتقال به زندان امن‌تر آرتیک را داد و درخواستش پذیرفته شد.

انتخابات میان‌دوره‌ای ۲۰۱۰

در اواخر اکتبر ۲۰۰۹، پاشینیان قصد خود را برای نامزدی در حوزهٔ انتخابیهٔ دهم، یک حوزهٔ تک‌کرسی که مرکز ایروان را پوشش می‌داد، اعلام کرد. این کرسی توسط خاچاطور سوکیاسیان، یک تاجر و متحد تر-پتروسیان، خالی شده بود. او اولین نامزد زندانی در تاریخ ارمنستان مستقل شد که برای مجلس نامزد شد. او ابتدا نتوانست به عنوان نامزد ثبت‌نام کند زیرا ادارهٔ گذرنامه و ویزای پلیس از تأیید اقامت پاشینیان در ارمنستان در پنج سال گذشته خودداری کرد. دادگاه حکم داد که دلیلی بر خروج پاشینیان از ارمنستان در دوران اختفا وجود ندارد. او در ۵ دسامبر به عنوان نامزد ثبت شد. کنگره ملی ارمنی و تر-پتروسیان به‌طور گسترده برای پاشینیان کارزار کردند.

انتخابات، که در ۱۰ ژانویه ۲۰۱۰ برگزار شد، مشارکت پایین ۲۴٪ را به ثبت رساند. پاشینیان ۳۹٪ آرا (۴٬۶۵۰ رأی) را به دست آورد، در حالی که نامزد هوادار دولت، آرا سیمونیان، حدود ۵۹٪ (۶٬۸۵۰ رأی) کسب کرد. پتروس ماکیان، متحد پاشینیان و نمایندهٔ سابق مجلس، و دو نفر دیگر در جریان انتخابات کتک خوردند و راهی بیمارستان شدند. کنگره ملی ارمنی نتایج انتخابات را با استناد به بی‌نظمی‌های متعدد محکوم کرد. سفارت آمریکا نیز نظر مشابهی ابراز کرد.

آزادی و انتخابات مجلس

پاشینیان در ۲۷ مه ۲۰۱۱ مطابق با عفو عمومی اعلام‌شده توسط دولت از زندان آرتیک آزاد شد. او در جمع هوادارانی که بیرون دروازه‌ها جمع شده بودند، اعلام کرد: مبارزهٔ ما متوقف‌نشدنی است، پیروزی ما اجتناب‌ناپذیر است. او به همراه سازون میکائیلیان، یک کهنه‌سرباز جنگ قره‌باغ و متحد تر-پتروسیان، آزاد شد. آن‌ها دو زندانی بزرگ سیاسی باقی‌مانده از رویدادهای ۱ مارس بودند. پاشینیان تأکید کرد که او و کنگره ملی ارمنی متعهد به ایدهٔ انقلاب دموکراتیک در ارمنستان هستند.

اعتراضات ۲۰۱۱

مقالهٔ اصلی: اعتراضات ۲۰۱۱ ارمنستان

در ۳۱ مه ۲۰۱۱، کنگره ملی ارمنی برای اولین بار از زمان رویدادهای ۱ مارس در میدان آزادی تجمعی برگزار کرد. تر-پتروسیان خواستار گفتگو با دولت شد. پاشینیان که برای اولین بار از زمان رویدادهای ۱ مارس ۲۰۰۸ در یک تجمع سخنرانی می‌کرد، اعلام کرد: از امروز ما یک فرایند سیاسی به نفع انتخابات زودهنگام ریاست‌جمهوری و پارلمانی را آغاز می‌کنیم، زیرا تنها آن‌ها ممکن است ایمان مردم را به آینده بازگردانند. تر-پتروسیان آزادی پاشینیان را یک پیروزی بی‌سابقه دانست. پاشینیان در مصاحبه‌ای گفت که انتخابات زودهنگام در نتیجهٔ گفتگو بین کنگره و دولت برگزار خواهد شد یا تحت فشار مردمی برگزار خواهد شد. او خواستار برگزاری انتخابات زودهنگام ریاست‌جمهوری شد که فرصتی برای استعفای نرم قدرت باشد. پس از شکست مذاکرات با دولت، پاشینیان خواستار انقلاب شد. او اعلام کرد: روبرت کوچاریان، سرژ سارگسیان و الیگارش‌هایشان باید تمام غارت‌ها را تا آخرین ریال به مردم بازگردانند. آن‌ها محاکمه خواهند شد و مسئول قتل‌های ۱ مارس ۲۰۰۸ و سرکوب مردم خود خواهند بود.

انتخابات ۲۰۱۲

در انتخابات مجلس ۲۰۱۲، پاشینیان هم در فهرست حزبی (شماره ۷) کنگره ملی ارمنی (ANC) و هم به عنوان نامزد حوزهٔ انتخابیهٔ هفتم که مناطق مالاتیا-سباستیا ایروان را پوشش می‌داد، نامزد شد. او در این حوزه با حدود ۲۸٪ آرا پس از سامول آلکسانیان، یک الیگارش وابسته به حزب جمهوری‌خواه که ۵۸٪ آرا را کسب کرد، در جایگاه دوم قرار گرفت. پاشینیان از فهرست حزبی کنگره ملی ارمنی که به‌سختی از آستانهٔ ۷٪ برای ائتلاف‌های انتخاباتی عبور کرد و ۷ کرسی به دست آورد، به مجلس راه یافت.

جدایی از تر-پتروسیان

در اکتبر ۲۰۱۲، پاشینیان به‌طور عمومی هرگونه همکاری احتمالی کنگره ملی ارمنی با گاگیک تساروکیان و حزب ارمنستان شکوفا را محکوم کرد. تر-پتروسیان استدلال می‌کرد که از طریق همکاری با تساروکیان، کنگره قادر به برکناری سرژ سارگسیان خواهد بود. پاشینیان اظهار داشت که با جنایتکاران ۱ مارس سازش پیدا نکرده است، اشاره‌ای به رئیس‌جمهور پیشین کوچاریان که تصور می‌شد از تساروکیان حمایت می‌کند. او دربارهٔ انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۱۳ معتقد بود که تر-پتروسیان نامزدی خود را معرفی خواهد کرد و همه کسانی که می‌خواهند سرژ سارگسیان را شکست دهند، می‌توانند از نامزدی لوون تر-پتروسیان دفاع کنند.

پس از اینکه تر-پتروسیان از نامزدی ریاست‌جمهوری انصراف داد، پاشینیان از هیچ نامزدی حمایت نکرد. با این حال، پس از انتخابات، او حمایت صریحی از رقیب رسمی، رافی هوهانیسیان، ابراز کرد. او گفت: وضعیت سیاسی فعلی بیش از حد روشن است. مردم به رهبر حزب میراث، رافی هوهانیسیان، اعتماد دارند که باید چشم‌انداز خود را در مورد تحولات آینده به جامعه ارائه دهد. کمک من به برنامه‌های بعدی رافی هوهانیسیان به محتوای سیاسی و مدنی آن‌ها بستگی خواهد داشت. رساندن مردم ارمنستان به پیروزی‌های واقعی هدفی است که همیشه به آن خدمت کرده‌ام و将继续 خدمت خواهم کرد. در اعتراضات پس از انتخابات، پاشینیان در میدان آزادی به هوهانیسیان پیوست و او را رئیس‌جمهور منتخب خواند و مدعی شد که انتخابات توسط دولت سارگسیان دستکاری شده است. پاشینیان در تجمع ۲۰ فوریه اعلام کرد که نتیجهٔ نهایی اعتراضات به عزم هوهانیسیان و توانایی او برای مخاطب قرار دادن مردم بدون معما بستگی دارد. مردم ارمنستان را نمی‌توان به شکست یا ناامیدی سوق داد. پیروزی یا هیچ! پیروزی و بس!

پاشینیان نهایتاً به دلیل تلاش تر-پتروسیان برای همکاری با حزب تساروکیان، روابط خود را با کنگره ملی ارمنی قطع کرد، اگرچه او به‌طور اسمی عضو فراکسیون کنگره در مجلس باقی ماند.

پیمان مدنی و ائتلاف راه خروج

هیئت مدیرهٔ پیمان مدنی، دسامبر ۲۰۱۳

پاشینیان در سال ۲۰۱۴

پس از جدایی از تر-پتروسیان و کنگره ملی ارمنی، پاشینیان در ۹ دسامبر ۲۰۱۳ یک گروه سیاسی به نام پیمان مدنی تأسیس کرد. پاشینیان که یکی از هفت عضو هیئت رهبری آن بود، اعلام کرد که به دنبال برکناری سرژ سارگسیان از قدرت و برگزاری انتخابات آزاد و منصفانه هستند. دیگر اعضای هیئت رهبری عبارت بودند از سازون میکائیلیان و پنج فعال که قبلاً وابستگی سیاسی نداشتند.

پاشینیان به تدریج از تر-پتروسیان فاصله گرفت و او را به خاطر وعده‌های دروغین به هوادارانش دربارهٔ انتخابات زودهنگام قریب‌الوقوع پس از سرکوب دولت در سال ۲۰۰۸ مورد انتقاد قرار داد. در اکتبر ۲۰۱۴، او از سه‌گانهٔ کنگره ملی ارمنی، ارمنستان شکوفا و میراث به دلیل توافق‌های تقسیم قدرت با سرژ سارگسیان به جای وادار کردن او به استعفا، انتقاد کرد. پاشینیان از ابهام خواسته‌های آن‌ها انتقاد کرد و آن‌ها را به انحصار عرصهٔ سیاسی در ارمنستان متهم کرد. در نوامبر ۲۰۱۴ او برنامه‌های خود برای آغاز فرایند استیضاح سرژ سارگسیان را اعلام کرد تا به تحقق وعدهٔ سه‌گانه برای پایان دادن به پاییز سیاسی داغ با تغییر رژیم کمک کند. علاوه بر پاشینیان، دو نماینده از حزب میراث، الکساندر آرزومانیان و زاروهی پُستanjیان، پیش‌نویس قانون استیضاح سارگسیان را امضا کردند.

انتخابات مجلس ۲۰۱۷

مقالهٔ اصلی: انتخابات مجلس ارمنستان (۲۰۱۷)

در ۳۰ مه ۲۰۱۵، پیمان مدنی به عنوان یک حزب سیاسی به ثبت رسید. پاشینیان دربارهٔ تأسیس حزب گفت: ما حزبی را تأسیس می‌کنیم که قصد ندارد مدت طولانی در مخالفت بماند و انتظار دارد در آینده‌ای قابل پیش‌بینی با کسب رأی اعتماد مردم، قدرت را در جمهوری ارمنستان به دست گیرد. این حزب بلافاصله قصد خود را برای شرکت در انتخابات مجلس ۲۰۱۷ اعلام کرد. این حزب به دنبال جذب ۶۰۰۰ ناظر بود تا از تقلب انتخاباتی جلوگیری کند.

در ۱۰ سپتامبر ۲۰۱۶، پاشینیان در یک تجمع در میدان آزادی به عنوان نامزد نخست‌وزیری پیمان مدنی معرفی شد. در ۱ دسامبر ۲۰۱۶، پیمان مدنی، ارمنستان روشن (به رهبری ادموند ماروکیان)، و حزب جمهوری (به رهبری نخست‌وزیر پیشین آرام سارگسیان) اعلام کردند که قصد دارند نیروهای خود را متحد کنند. این ائتلاف در ۲۳ دسامبر با نام راه خروج معرفی شد. پاشینیان نام را چنین توضیح داد: آخرین اخبار سیاسی در ارمنستان این است که راهی برای خروج از این وضعیت وجود دارد. این ائتلاف خود را تنها مخالف واقعی سرژ سارگسیان معرفی کرد و مدعی شد که گاگیک تساروکیان و سیران اوهانیان ترجیح می‌دهند با سارگسیان معامله کنند تا تغییر رژیم. این ائتلاف طرفدار غرب و مدافع برگزاری انتخابات برای جایگزینی [سرژ سارگسیان] با نسل جدیدی از رهبران جوان ارمنی تلقی می‌شد. پاشینیان معتقد بود که این ائتلاف می‌تواند در انتخابات پیروز شود.

بر اساس آمار رسمی، ائتلاف راه خروج حدود ۱۲۲٬۰۰۰ رأی (۷٫۸٪ از کل آرا) کسب کرد که به ۹ کرسی از ۱۰۵ کرسی مجلس (۸٫۵٪) تبدیل شد. پاشینیان همچنین در حوزهٔ انتخابیهٔ چهارم که شامل مناطق کنترون، نورک-ماراش، اربونی و نوباراشن ایروان بود، نامزد شد. او بیشترین رأی (۱۱٬۵۱۳) را از ائتلاف راه خروج به دست آورد، در حالی که پس از دو نامزد جمهوری‌خواه که هر کدام بیش از ۲۰٬۰۰۰ رأی کسب کردند، در جایگاه سوم قرار گرفت. او از این حوزه به مجلس ملی راه یافت. این ائتلاف نتایج را پذیرفت، اما در بیانیهٔ رسمی خود، حزب جمهوری‌خواه را به استفاده از فشارهای مالی و اداری غیرقانونی در طول کارزار متهم کرد. پاشینیان گفت: پول محبوب‌ترین سیاستمدار ارمنستان است.

انتخابات شورای شهر ایروان ۲۰۱۷

پاشینیان در انتخابات شورای شهر ایروان در ۱۵ مه ۲۰۱۷، در صدر فهرست ائتلاف راه خروج قرار گرفت و بنابراین نامزد این ائتلاف برای شهرداری ایروان بود. او به دنبال به چالش کشیدن تارون مارگاریان، شهردار جمهوری‌خواه بود. پاشینیان به شدت از وضعیت نامناسب حمل و نقل عمومی ایروان انتقاد کرد. او در طول کارزار گفت: شما می‌توانید برای جایگزینی این حکومت مبتنی بر قبیله و فاسد در پایتخت با حکومت مردم، روی ما حساب کنید. ائتلاف راه خروج با ۲۱٪ آرا در جایگاه دوم قرار گرفت.

انقلاب ۲۰۱۸

مقالهٔ اصلی: انقلاب ۲۰۱۸ ارمنستان

در سپتامبر ۲۰۱۷، پاشینیان اعلام کرد که ادامهٔ حکومت سرژ سارگسیان به عنوان نخست‌وزیر را غیرقابل‌قبول می‌داند. او معتقد بود که صدها هزار نفر در برابر حکومت طولانی سارگسیان به خیابان‌ها خواهند آمد. پاشینیان اطمینان داد که یک نیروی سیاسی وجود دارد که ارادهٔ مردم را به واقعیت سیاسی تبدیل خواهد کرد. اگرچه همهٔ احزاب عضو ائتلاف راه خروج ادامهٔ حکومت سارگسیان را غیرقابل‌قبول می‌دانستند، در مورد برگزاری اعتراضات خیابانی اختلاف نظر وجود داشت. با این حال، پیمان مدنی در ۲۰ مارس ۲۰۱۸ اعلام کرد که جنبشی را علیه دورهٔ سوم تصدی سارگسیان راه‌اندازی خواهد کرد.

راهپیمایی

در ۳۱ مارس، پاشینیان و گروهی از حامیانش راهپیمایی را از گیومری، دومین شهر بزرگ ارمنستان، آغاز کردند. این کارزار که گام من نام داشت، با هدف جلوگیری از انتخاب سارگسیان به عنوان نخست‌وزیر در ۱۷ آوریل اعلام شد. پاشینیان گفت: برنامهٔ اقدام ما شامل مسدود کردن جاده‌ها، محاصره کردن ساختمان‌ها و ایجاد نوعی فعالیت مدنی است که ما را قادر می‌سازد به مجلس ملی برویم و کار دولت فریبکار و رژیم فریبکار ایجادشده توسط سرژ سارگسیان را متوقف کنیم. در ۱۱ آوریل، لنا نازاریان و آرارات میرزویان، دو نماینده از پیمان مدنی، در صحن مجلس مواد دودزا روشن کردند و آن را مشعل آزادی ما خواندند که توسط سخنگوی حزب جمهوری‌خواه نمایشی شکست‌خورده خوانده شد.

اعتراضات و نافرمانی مدنی

پاشینیان در ۱۳ آوریل پس از یک راهپیمایی ۲۰۰ کیلومتری به ایروان رسید و از مردم خواست تا در میدان آزادی جمع شوند. او خواستار اقدامات بیشتری برای نافرمانی مدنی شد که می‌توانست ترافیک ایروان را فلج کند. در ۱۶ آوریل، پاشینیان هزاران نفر از حامیان خود را به سمت ساختمان مجلس در خیابان باقرامیان هدایت کرد. راهپیمایی آن‌ها توسط نیروهای پلیس که از سیم خاردار و نارنجک‌های شوک استفاده کردند، متوقف شد. پاشینیان که به همراه ده‌ها نفر دیگر مجروح شد، تلاش کرد از خط سیم خاردار عبور کند تا از صفوف پلیس مسلح به باتوم و سپر عبور کند. در ۱۷ آوریل، پاشینیان اعلام کرد که در ارمنستان وضعیت انقلابی وجود دارد و از حامیان خود خواست تا کار کل سیستم دولتی را فلج کنند. سارگسیان با ۷۶ رأی موافق در برابر ۱۷ رأی مخالف به عنوان نخست‌وزیر انتخاب شد و اعتراضات به رهبری پاشینیان را ناچیز خواند.

پس از انتخاب سارگسیان به عنوان نخست‌وزیر، پاشینیان محل اصلی اعتراضات را به میدان جمهوری ایروان منتقل کرد و در آنجا آغاز انقلاب مردمی، غیرخشونت‌آمیز و مخملی را در ارمنستان اعلام کرد. در ۲۲ آوریل، سارگسیان و پاشینیان در هتل ماریوت ایروان در میدان جمهوری دیدار کردند. این دیدار که به صورت زنده پخش شد، تنها سه دقیقه به طول انجامید و بسیار پرتنش توصیف شد. پاشینیان در خطاب به سارگسیان بر بحث دربارهٔ شرایط استعفای شما و انتقال مسالمت‌آمیز قدرت اصرار کرد. سارگسیان پاسخ داد: شما از ۱ مارس درس نگرفته‌اید. پاشینیان این را تهدیدی به خشونت علیه جنبش مردمی دانست. حدود یک ساعت بعد، پاشینیان توسط مأموران پلیس نقاب‌دار در منطقهٔ اربونی ایروان، جایی که با حامیانش راهپیمایی می‌کرد، بازداشت شد. با وجود دستگیری بیش از ۱۹۰ نفر توسط پلیس، اعتراضات غیرمتمرکز بی‌سابقه‌ای در نقاط مختلف ایروان آغاز شد. تا اواخر شب، بیش از ۱۰۰٬۰۰۰ نفر در میدان جمهوری و اطراف آن جمع شدند که جمعیتی بسیار بیشتر از روزهای قبل بود. پاشینیان در ۲۳ آوریل پس از دیدار با کارن کاراپتیان، معاون اول نخست‌وزیر، آزاد شد. سارگسیان در همان روز استعفا داد و گفت: نیکول پاشینیان درست می‌گفت. من اشتباه کردم… جنبش در خیابان‌ها علیه دورهٔ زمامداری من است. من خواستهٔ شما را برآورده می‌کنم. استعفای او جشن‌های عظیمی را در ایروان با حضور صدها هزار نفر به همراه داشت.

انتقال قدرت

پس از استعفای سارگسیان، پاشینیان اصرار داشت که حزب جمهوری‌خواه قدرت را به جنبش مردمی واگذار کند. او گفت که نامزد مردم باید توسط مجلس تحت رهبری جمهوری‌خواهان به عنوان نخست‌وزیر انتخاب شود. او در تجمع ۲۵ آوریل در میدان جمهوری به عنوان نامزد مردم معرفی شد. نمایندگان جمهوری‌خواه مجلس قول دادند که مانع از نخست‌وزیری پاشینیان نشوند، اما در رأی‌گیری ۱ مه، نامزدی او با ۴۵ رأی موافق در برابر ۵۶ رأی مخالف شکست خورد. به جز یک نفر، همهٔ نمایندگان جمهوری‌خواه به او رأی مخالف دادند، در حالی که همهٔ نمایندگان ائتلاف راه خروج، و بیشتر نمایندگان بلوک تساروکیان و فدراسیون انقلابی ارمنی به او رأی موافق دادند. پس از این رأی‌گیری، پاشینیان خواستار اعتصاب عمومی سراسری و تحریم کلاس‌ها توسط دانشجویان دانشگاه شد و از مردم خواست با مسدود کردن خیابان‌ها، بزرگراه‌ها، راه‌آهن و فرودگاه‌ها، فشار خود را بر اکثریت جمهوری‌خواه در مجلس حفظ کنند. در ۲ مه، عملاً تمام ترافیک در ایروان و بیشتر بزرگراه‌های ارمنستان توسط ده‌ها هزار نفر متوقف شد. پس از اینکه واهرام باغداساریان، رهبر پارلمانی جمهوری‌خواهان، اعلام کرد که اکثریت جمهوری‌خواه به پاشینیان برای نخست‌وزیری کمک خواهند کرد، پاشینیان اعتراضات را متوقف کرد.

نخست‌وزیری

مقالهٔ اصلی: دورهٔ نخست‌وزیری نیکول پاشینیان

همچنین ببینید: دولت اول پاشینیان و دولت دوم پاشینیان

در ۸ مه ۲۰۱۸، مجلس با ۵۹ رأی موافق در برابر ۴۲ رأی مخالف، پاشینیان را به عنوان نخست‌وزیر انتخاب کرد. چهل و دو نمایندهٔ جمهوری‌خواه به او رأی مخالف دادند و ۱۳ نفر به نفع او رأی دادند. او بلافاصله پس از رأی‌گیری اعلام کرد: من به مردم ارمنستان و جمهوری ارمنستان خدمت خواهم کرد. انتخاب او جشن‌هایی را در میدان جمهوری و جاهای دیگر به همراه داشت.

به عنوان نخست‌وزیر، مفسران به حمایت بی‌سابقهٔ مردمی که پاشینیان به دست آورده بود، اشاره کردند. ادوارد آبراهامیان در مه ۲۰۱۸ نوشت: پاشینیان در حال حاضر از حمایت تقریباً کامل یک جامعهٔ متحد برخوردار است. یک نظرسنجی از اوایل ماه مه نشان داد که ۹۸٪ از پاسخ‌دهندگان دیدگاه مثبتی نسبت به جنبشی داشتند که پاشینیان را به قدرت رساند. طبق همین نظرسنجی، اگر انتخابات برگزار می‌شد، ائتلاف راه خروج پاشینیان با حدود ۷۵٪ آرا، اکثریت قاطع در پارلمان را به دست می‌آورد.

روز پس از انتخابش به عنوان نخست‌وزیر، پاشینیان برای شرکت در جشن‌های روز آزادی شوشی و روز پیروزی، به استپاناکرت سفر کرد که اولین سفر رسمی خارجی او در این سمت بود. پاشینیان دومین سفر خارجی خود را در ۱۴ مه ۲۰۱۸ انجام داد و در شهر تفریحی سوچی روسیه با رئیس‌جمهور روسیه ولادیمیر پوتین دیدار کرد.

در حاشیهٔ نشست کشورهای مستقل همسود در دوشنبه در ۲۷ سپتامبر ۲۰۱۸، پاشینیان با رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان الهام علی‌اف دیدار کرد و بر سر دستور به وزیران دفاع خود برای کاهش تنش در مرز آذربایجان و ارمنستان به توافق رسید.

پاشینیان فعالان لیبرال غربی سازمان‌های غیردولتی را به سمت‌های ارشد در دولت ارمنستان منصوب کرد. چندین تن از حامیان پاشینیان در جریان انقلاب مخملی نیز به سمت‌های دولتی منصوب شدند. به عنوان مثال، معلم انگلیسی پاشینیان، لیلید ماکونتس، که پیش از انقلاب مخملی هیچ تجربهٔ سیاسی نداشت، به عنوان وزیر فرهنگ و بعداً به عنوان سفیر ارمنستان در ایالات متحده منصوب شد.

در ۳ اکتبر ۲۰۱۸، پاشینیان شش وزیر کابینه را پس از آنکه احزابشان (فدراسیون انقلابی ارمنی و ائتلاف تساروکیان) از لایحه‌ای حمایت کردند که اختیارات نخست‌وزیر برای برگزاری انتخابات زودهنگام مجلس را محدود می‌کرد، برکنار کرد. اندکی بیش از دو هفته بعد، پاشینیان در اعتراض به این اقدام در تلویزیون ارمنستان استعفا داد و تا زمان برگزاری انتخابات پارلمانی در اوایل دسامبر، به عنوان رئیس‌دولت موقت باقی ماند. ائتلاف گام من پاشینیان در انتخابات با کسب ۷۰٪ آرا و ۸۸ کرسی از ۱۳۲ کرسی مجلس، به پیروزی قاطع دست یافت. دولت دوم پاشینیان در ۱۴ ژانویه ۲۰۱۹ سوگند یاد کرد.

جنگ دوم قره‌باغ

مقالهٔ اصلی: جنگ دوم قره‌باغ

پس از جنگ دوم قره‌باغ، پاشینیان توافقنامهٔ آتش‌بس را امضا کرد که بر اساس آن، سرزمین‌های اشغالشدهٔ ارمنستان در اطراف قره‌باغ به کنترل عملی جمهوری آذربایجان بازگردانده شد. این توافق منجر به اعتراضاتی شد که پاشینیان را به خیانت متهم می‌کردند و جمعی از چهره‌های برجستهٔ سیاسی خواستار استعفای او شدند. در سخنرانی ۱۰ نوامبر، علی‌اف با عبارت Nə oldu Paşinyan? (چه شد پاشینیان؟) پاشینیان را مسخره کرد که به یک میم اینترنتی در جمهوری آذربایجان و ترکیه تبدیل شد.

دولت پاشینیان به دلیل تعهد حداقلی به تلاش جنگی مورد انتقاد قرار گرفت. بیش از یک ماه پس از شروع جنگ، ارتش ارمنستان به‌طور کامل بسیج نشده بود. دکترین نظامی ارمنستان ایجاب می‌کند که نیروهای ارمنی در صورت جنگ، ظرف ۴۸ ساعت تقریباً به‌طور کامل بسیج شوند.

مووسس هاکوبیان، رئیس پیشین ستاد کل ارتش ارمنستان، پاشینیان را متهم کرد که مانع از روند تقویت ارتش برای جنگ شده، ذخایر ارتش ارمنستان را با گروه‌های داوطلب جایگزین کرده و ژنرال‌های نالایق را به سمت‌های رهبری منصوب کرده است. هاکوبیان اعلام کرد که نیروهای جمهوری آذربایجان در سه روز اول هیچ پیشرفتی نداشتند، اما به دلیل کمبود تجهیزات ارسالی پاشینیان، سرانجام خط تماس را شکستند.

ادیگ باغداساریان، روزنامه‌نگار هتک، از دولت پاشینیان انتقاد کرد که با وجود مشخص بودن تجمع نیروهای جمهوری آذربایجان در مرزها چند ماه پیش از حمله، هیچ کاری برای آماده‌سازی برای جنگ انجام نداده است.

در ۲۸ دسامبر، نائیرا زهرابیان، عضو پارلمان ارمنستان، پاشینیان را خائنی خواند که آرتساخ را تسلیم کرد و به ارمنستان خیانت کرد. روز بعد، مجلس به برکناری زهرابیان از سمت رئیس کمیسیون حقوق بشر رأی داد.

در جریان اعتراضات پس از توافق آتش‌بس قره‌باغ در سال ۲۰۲۰، سرویس امنیت ملی ارمنستان (NSS) ادعا کرد که نقشهٔ ترور پاشینیان را خنثی کرده و کشف خرید و ذخیره‌سازی غیرقانونی سلاح و مواد منفجره برای این اقدام را کشف کرده است. چهار نفر، از جمله رئیس پیشین NSS و نمایندهٔ مجلس آرتور وانتسیان، در ارتباط با این اقدام ادعایی دستگیر شدند، اما بعداً آزاد شدند.

در ۲۵ فوریه ۲۰۲۱، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح ارمنستان، اونیک گاسپاریان، و بیش از ۴۰ افسر ارشد دیگر، با متهم کردن پاشینیان به سوءمدیریت و نالایقی، خواستار استعفای او شدند. پاشینیان این اعلامیه را تلاش برای کودتا توصیف کرد که به بحران سیاسی انجامید و با برکناری گاسپاریان پایان یافت.

استعفا و انتخاب مجدد

در ۲۵ آوریل ۲۰۲۱، پاشینیان استعفای رسمی خود را از سمت نخست‌وزیری اعلام کرد تا انتخابات زودهنگام پارلمانی در ژوئن برگزار شود. او تا زمان برگزاری انتخابات، به عنوان نخست‌وزیر سرپرست به فعالیت خود ادامه داد. پس از استعفای پاشینیان، همهٔ اعضای کابینه او نیز مطابق با قانون ارمنستان استعفاهای خود را ارائه کردند.

در سخنرانی ۸ ژوئن، پاشینیان در حالی که چکشی را تکان می‌داد، تهدید کرد که هواداران مخالفان را به زمین می‌اندازد و به دیوار می‌کوبد. آرمان تاتویان، مدافع حقوق بشر، از رفتار پاشینیان انتقاد کرد و گفت: این لفاظی غیرقابل‌قبول با نقض گستردهٔ حقوق بشر مرتبط است.

حزب پاشینیان در انتخابات ۲۰۲۱ پیروز شد و بیش از نیمی از آرا را به دست آورد. حزب کوچاریان نتایج انتخابات را به چالش کشید و پاشینیان را به تقلب انتخاباتی متهم کرد و گفت: صدها گزارش از حوزه‌های رأی‌گیری مبنی بر جعل‌های سازمان‌یافته و برنامه‌ریزی‌شده، دلیل جدی برای بی‌اعتمادی است.

در سال ۲۰۲۲، اعتراضات مخالفان بین آوریل و ژوئن برگزار شد که هدف آن برکناری او از قدرت بود.

در دسامبر ۲۰۲۳، پخش رادیوی اسپوتنیک ارمنستان به دلیل انتقاد از پاشینیان به حالت تعلیق درآمد.

در ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۴، سرویس امنیت ملی اعلام کرد که تلاش کودتای هوادار روسیه برای سرنگونی دولت پاشینیان را خنثی کرده است.

در ژوئن ۲۰۲۵، پاشینیان با کلیسای حواری ارمنی وارد درگیری آشکار شد و خواستار برکناری گارگین دوم، کاتولیکوس کل ارمنیان، و سازماندهی مجدد مقام مقدس اچمیادزین شد. او گارگین دوم را به نقض عهد تجرد متهم کرد و هنگامی که بازرگان سامول کاراپتیان به‌طور عمومی از کلیسا دفاع کرد، هدف پاشینیان قرار گرفت. کاراپتیان در ۱۸ ژوئن ۲۰۲۵ به اتهام فراخوان عمومی برای غصب قدرت، بر اساس بخش ۲ ماده ۴۲۲ قانون مجازات ارمنستان، دستگیر شد. پاشینیان اعلام کرد که محتمل است که دولت روسیه از کاراپتیان برای انجام عملیات ترکیبی در جنگ ترکیبی علیه دولت ارمنستان استفاده می‌کند و به دنبال یافتن ایوانیشویلی ۲٫۰ برای ارمنستان است. یک هفته بعد، اسقف بگرات گالستانیان نیز در ارتباط با توطئهٔ کودتا برای سرنگونی دولت پاشینیان با گروهی حدود ۱۰۰۰ نفر از نظامیان و پلیس سابق وفادار به او دستگیر شد.

دیدگاه‌ها

ایدئولوژی

پاشینیان در طول دوران سیاسی خود، خود را به عنوان یک سیاستمدار فراآیدئولوژیک معرفی کرده است. او در سخنرانی خود در مجلس ملی در ۱ مه ۲۰۱۸ گفت: خود را لیبرال نمی‌دانم. در دنیای مدرن، ایسم‌ها معانی سابق خود را از دست داده‌اند. اکنون دوران تأمین خوشبختی انسان است و این ایسم‌ها نیستند که اهمیت دارند، بلکه خوشبختی و آزادی مردم اهمیت دارند.

منابع غربی پاشینیان را میانه‌رو، پیشرو، و یک لیبرال دموکرات توصیف کرده‌اند. با این حال، پاشینیان خود را از برچسب لیبرال دور کرده است.

اقتصاد

ناظران چپ‌گرا، مانند گارن یگپاریان و مارکار ملکونیان، پاشینیان و دولت او را از نظر اقتصادی نئولیبرال توصیف کرده‌اند. در سپتامبر ۲۰۱۸، پاشینیان مالیات یکسان ۲۳٪ بر همهٔ درآمدها و کاهش تدریجی ۰٫۵٪ در سال به ۲۰٪ را پیشنهاد کرد. این طرح در ژوئن ۲۰۱۹ توسط مجلس تصویب شد و از سال ۲۰۲۰ لازم‌الاجرا شد.

پاشینیان از مالیات کمتر برای مشاغل کوچک، کوچک‌سازی دولت با کاهش تعداد وزارتخانه‌ها و نهادهای دولتی، و ارائه معافیت‌های مالیاتی برای مشاغل خارجی که مایل به سرمایه‌گذاری در ارمنستان هستند، حمایت کرده است.

سیاست حقوق بشر

پس از اینکه یک کاربر فیسبوک در مارس ۲۰۲۱ عکسی را برای تمسخر پاشینیان منتشر کرد، قانونی در ۵ اکتبر ۲۰۲۱ به تصویب رسید که مبلغ جریمه‌های توهین و افترا را سه برابر کرد. این اقدام توسط اتحادیهٔ روزنامه‌نگاران ارمنستان، فدراسیون اروپایی روزنامه‌نگاران و فدراسیون بین‌المللی روزنامه‌نگاران به عنوان نقض حق آزادی بیان مورد انتقاد قرار گرفت.

در نوامبر ۲۰۲۱، پروندهٔ کیفری علیه مانوئل مانوکیان، کهنه‌سرباز جنگ قره‌باغ، به دلیل اینکه در یک پست فیسبوکی پاشینیان را گربه‌ای روی سطل زباله خوانده بود، تشکیل شد.

در آوریل ۲۰۲۲، حزب پیمان مدنی پاشینیان انتخابات شهرداری وانادزور را واگذار کرد و تنها ۲۵٪ آرا را به دست آورد، در حالی که مامیکون آسلیانیان، شهردار پیشین وانادزور، ۳۹٪ آرا را کسب کرد. آسلیانیان ۱۰ روز پس از انتخابات به اتهام فساد دستگیر شد و قانونی تصویب شد که به پاشینیان اجازه می‌داد شهردار سرپرست را منصوب کند. آسلیانیان و دیگر چهره‌های مخالف، این اتهامات را دارای انگیزهٔ سیاسی دانستند.

در ۲۶ آوریل ۲۰۲۲، یک خودروی پلیس در کاروان موتوری پاشینیان با سونا مناتساکانیان، زن ۲۹ سالهٔ باردار، برخورد کرد و او را کشت. خودرو بدون توقف پس از برخورد به حرکت ادامه داد. مناتساکانیان و نوزاد متولدنشده‌اش یک ساعت و نیم بعد در بیمارستان فوت شدند.

قره‌باغ

پاشینیان در کتاب خود در سال ۲۰۰۸ با عنوان آن سوی زمین نوشت: قلبم به من می‌گوید آرتساخ باید یکپارچه باقی بماند، اما عقل‌ام به من می‌گوید ما به آن سرزمین‌ها نیاز نداریم و باید آماده باشیم تا به صراحت بگوییم که آن سرزمین‌ها را به خاطر صلح بازمی‌گردانیم.

پس از نخست‌وزیری، موضع پاشینیان در مورد مناقشه قره‌باغ به عنوان موضعی سازش‌ناپذیر توصیف شده است. او در مصاحبه‌ای در ژوئیه ۲۰۱۶ گفت: هیچ سرزمینی برای واگذاری به جمهوری آذربایجان وجود ندارد. در جریان اعتراضات ۲۰۱۸، او در میدان جمهوری ایروان گفت: زنده باد جمهوری قره‌باغ، که سرانجام بخشی جدایی‌ناپذیر از ارمنستان خواهد شد.

پس از جنگ ۲۰۲۰، پاشینیان شروع به نامیدن شهرهای قره‌باغ با نام‌های ترکی آن‌ها کرد. در مه ۲۰۲۲، او ظاهراً اعلام کرد که ۸۶٬۶۰۰ کیلومتر مربع از خاک جمهوری آذربایجان شامل قره‌باغ است.

سیاست خارجی

پاشینیان به عنوان یک دموکرات مسکو-شکاک توصیف شده است که رویکردی ارمنستان‌محور را ترویج کرده و استدلال کرده است که جایی برای نیروهای سیاسی هوادار روسیه یا هوادار غرب در کشور وجود ندارد. او در مصاحبه‌ای در آوریل ۲۰۱۸ گفت: بسیاری اکنون من را در رسانه‌های غربی به عنوان یک سیاستمدار هوادار غرب معرفی می‌کنند. من بارها گفته‌ام که هوادار غرب، هوادار روسیه، هوادار آمریکا نیستم—من یک سیاستمدار هوادار ارمنستان هستم.

در ۳ سپتامبر ۲۰۲۳، پاشینیان در مصاحبه‌ای اعلام کرد که اتکای صرف به روسیه برای تأمین امنیت ارمنستان، یک اشتباه استراتژیک بوده است. او گفت: مسکو نتوانسته است وظیفه خود را انجام دهد و در حال کاهش نقش خود در منطقهٔ گسترده‌تر قفقاز جنوبی است و فدراسیون روسیه نمی‌تواند نیازهای امنیتی ارمنستان را برآورده کند. این مثال باید به ما نشان دهد که اتکا به فقط یک شریک در مسائل امنیتی، یک اشتباه استراتژیک است. پاشینیان تأیید کرد که ارمنستان در حال تنوع‌بخشی به ترتیبات امنیتی خود، به ویژه با اتحادیه اروپا و ایالات متحده، است.

در ۲۲ فوریه ۲۰۲۴، پاشینیان اعلام کرد که ارمنستان مشارکت خود در سازمان پیمان امنیت جمعی را به حالت تعلیق درآورده است. او در ۲۸ فوریه، در سخنرانی در مجلس ملی، اعلام کرد که سازمان پیمان امنیت جمعی تهدیدی برای امنیت ملی ارمنستان است.

پاشینیان از ارمنستان برای پیوستن به اتحادیه اروپا حمایت کرده است. در ۹ سپتامبر ۲۰۲۴، او تأیید کرد که موضوع آغاز روند عضویت در اتحادیه اروپا، بخشی از دستورکار سیاسی ارمنستان شده است. در ۱۲ فوریه ۲۰۲۵، پارلمان ارمنستان لایحه‌ای را تصویب کرد که به‌طور رسمی از پیوستن ارمنستان به اتحادیه اروپا حمایت می‌کرد.

زندگی شخصی

پاشینیان با آنا هاکوبیان، روزنامه‌نگاری که در دانشگاه دولتی ایروان با او آشنا شد، رابطه داشت. آن‌ها سه دختر و یک پسر دارند. او از سال ۲۰۱۲ سردبیر هایکاکان ژاماناک بوده است. پاشینیان و هاکوبیان به‌طور رسمی ازدواج نکرده بودند و مراسم کلیسایی نیز نداشتند. در فوریه ۲۰۲۶، آن‌ها از یکدیگر جدا شدند. پسرشان، آشوت، در سال ۲۰۱۸ و دوباره در اکتبر ۲۰۲۰ در طول جنگ دوم قره‌باغ، داوطلب خدمت در آرتساخ شد.

پاشینیان علاوه بر زبان مادری خود، ارمنی، به روسی، انگلیسی، و فرانسوی تسلط دارد.

پاشینیان گفته است که خود و خانواده‌اش از پیروان کلیسای حواری ارمنی هستند.

در ژوئن ۲۰۲۰، او اعلام کرد که خود و تمام خانواده‌اش به کووید-۱۹ مبتلا شده‌اند و در طول همه‌گیری کووید-۱۹ در ارمنستان در اقامتگاه نخست‌وزیری قرنطینه خواهند شد.

در جریان کارزار انتخابات مجلس ۲۰۲۱، پاشینیان پیشنهاد داد که پسرش آشوت را در ازای آزادی تمام اسرای جنگی ارمنی در جمهوری آذربایجان، مبادله کند. این مبادله هرگز انجام نشد.

جوایز و افتخارات

• نشان بزرگ صلیب نشان پیوس نهم (۲۰۲۳، واتیکان)
• نشان عقاب طلایی (۲۰۲۵، قزاقستان)
• جایزه زاید برای برادری انسانی (۲۰۲۶)
• صلیب بزرگ نشان لژیون دونور (۲۰۲۶، فرانسه)

جستارهای وابسته

• فهرست رهبران کنونی کشورها و دولتها