ابوالقاسم خزعلی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ابوالقاسم خزعلی
Ayatollah Abolghasem Khazali.jpg
نقاشی چهره ابوالقاسم خزعلی
شناسنامه
زادروز ۱ فروردین ۱۳۰۴
زادگاه بروجرد، ایران
تاریخ مرگ ۲۵ شهریور ۱۳۹۴
محل مرگ تهران، ایران
همسر(ان) طاهره کلباسی
فرزندان حسین خزعلی
محسن خزعلی
مهدی خزعلی
راضیه خزعلی
انسیه خزعلی
مرضیه خزعلی
علیرضا خزعلی
کبری خزعلی
سمیر زند (محمد حسین خزعلی)
دین اسلام
اطلاعات سیاسی
سمت عضو مجلس خبرگان رهبری
دبیر کل بنیاد بین‌المللی غدیر
سمت‌های پیشین عضو فقهای شورای نگهبان
عضو مجلس خبرگان تدوین قانون اساسی

ابوالقاسم خزعلی (۱ فروردین ۱۳۰۴ – ۲۵ شهریور ۱۳۹۴) از تدوین کنندگان قانون اساسی جمهوری اسلامی (نماینده سمنان در مجلس خبرگان قانون اساسی)،[۱] عضو سابق شورای نگهبان برای ۲۰ سال، عضو مجلس خبرگان رهبری از ابتدا تا زمان مرگ و مسئول بنیاد بین‌المللی غدیر بود. وی یکی از حامیان انجمن حجتیه به شمار می‌رفت.[۲][۳]

زندگی شخصی[ویرایش]

ابوالقاسم خزعلی، در سال ۱۳۰1 در بروجرد به دنیا آمد. مادرش ربابه نام داشت و پدرش غلامرضا، پیشه‌اش ندافی بود. در همان شهر به مدرسه رفت تا این که در ۱۰ سالگی به همراه خانواده به مشهد نقل مکان کرد.[۴] وی دوره ابتدایی را در مدرسه نواب و ابن یمین مشهد به اتمام رساند.

تحصیلات حوزوی[ویرایش]

وی تحصیل علوم دینی را در سال ۱۳۲۱ در حوزه علمیه مشهد آغاز کرد؛ صرف و نحو را نزد علی‌اکبر دامغانی فرا گرفت و کتاب مغنی اللبیب را نزد محقق قوچانی خواند. معالم، لمعه و قوانین را نزد سید احمد یزدی آموخت و رسائل، مکاسب و کفایه را نزد هاشم قزوینی و بخشی از کفایه را نیز نزد مجتبی قزوینی فرا گرفت.

او در سال ۱۳۲۷ راهی قم شد و در درس خارج فقه سید حسین طباطبائی بروجردی و خارج اصول سید روح‌الله خمینی حضور پیدا کرد. وی همچنین مدتی در محضر محمدتقی بهجت تلمذ کرد. در بخش فلسفه، اشارات را نزد جواد خندق‌آبادی تهرانی خواند و در درس منظومه و اسفار سید محمدحسین طباطبایی حاضر شد.
تنها اثری که از وی به چاپ رسیده، تفسیر سوره فاتحة الکتاب نام دارد.

خانواده[ویرایش]

ابوالقاسم خزعلی در سال ۱۳۲۷ با طاهره کلباسی فرزند شیخ محمود کلباسی ازدواج کرد[۵] که حاصل این ازدواج ۹ فرزند بود.[۶] حسین یکی از پسرانش در جریان تظاهرات ضد رژیم شاه در قم و در اردیبهشت ۱۳۵۷ مورد اصابت گلوله قرار گرفت و کشته شد.[۷]
مهدی خزعلی فرزند دیگر اوست که در سال‌های بعد از انتخابات جنجالی ۸۸ بارها به زندان افتاده‌است. در سال ۱۳۸۸ و در پی مواضع مهدی در حمایت از جنبش سبز ابوالقاسم خزعلی طی بیانیه‌ای از پسرش اعلام برائت نمود و وی را منحرف شده از راه مستقیم خواند.[۸] دختر او انسیه خزعلی رئیس دانشگاه الزهرا است.[۹] دختر دیگر او کبری رئیس شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده شورای عالی انقلاب فرهنگی است.[۱۰]
فرزند کوچک او محمدحسین از خوانندگان موسیقی پاپ با نام هنری سمیر زند است.[۱۱] محمد حسین خزعلی، با حمایت او مدیریت شبکه‌های ماهواره‌ای IRAN-FMTV و IRAN-MNTV را بر عهده داشت. محمد حسین در سال ۲۰۱۲ میلادی از نفوذ پدر بهره جست و حبیب محبیان خواننده پاپ لس آنجلسی را به ایران بازگرداند. حبیب پس از بازگشت در شمال ایران و شهر رامسر ساکن شد.[۱۲]

فعالیت‌های قبل از انقلاب[ویرایش]

ابوالقاسم خزعلی، در پیش از انقلاب ۱۳۵۷ یک بار در زندان قزل‌قلعه زندانی و سه‌بار نیز به شهرهایی مثل گناوه و زابل تبعید شد.[۱۳] اولین بار در سال‌های پایانی دهه ۱۳۳۰ بود که به سه سال تبعید به گناباد محکوم شد که به دلیل وساطت آیت الله بروجردی در دربار، از تبعید خلاصی می‌یابد.[۱۴]
خزعلی در طول سال‌های ۱۳۴۸ و ۴۹ به دعوت مرتضی مطهری با حسینیه ارشاد همکاری می‌کرد و در طول این مدت تعداد ۱۲ سخنرانی در این مکان انجام داد.[۱۵]

شورای نگهبان[ویرایش]

خزعلی پس از استعفای مهدوی کنی در بهمن ۱۳۵۹ با حکم آیت الله خمینی به عنوان یکی از شش فقیه به عضویت شورای نگهبان منصوب شد[۱۶] و در مرداد ۱۳۷۸ از عضویت در این شورا استعفا داد.[۱۷] خود وی دربارهٔ دلایل استعفایش در برنامه‌ای تلویزیونی چنین گفت :در همین دوره[آخر شورای نگهبان] در منزلی زندگی می‌کردم که ۶ طبقه بود که یکی از طبقات آن متعلق به من و باقی آن برای دیگران بود اما بعضی‌ها فکر می‌کردند که هر ۶ طبقه متعلق به من است و تصور می‌کردند خزعلی از ساده زیستی فاصله گرفته و حتی نیامدند سؤال کنند، از این جهت بود که بنا شد من دیگر در شورای نگهبان نباشم.[۱۸]

انجمن حجتیه[ویرایش]

ابوالقاسم خزعلی همواره از انجمن حجتیه حمایت می‌کرد[۱۹] و در جلسات آنها شرکت می‌کرد.[۲۰]وی در مصاحبه‌ای با ایسنا عنوان کرد که ما انجمن حجتیه را قبول داریم و از آن دفاع می‌کنیم[۲۱] بااین حال وی به طور رسمی در تشکیلات حجتیه وارد نشد.[۲۲] خزعلی پس از انقلاب و در سال ۱۳۵۸ و به پیشنهاد مرتضی مطهری نماینده آیت الله خمینی در انجمن حجتیه شد ولی خمینی در سال ۱۳۶۰ از ادامه نمایندگی وی خودداری کرد.[۲۳] وی در شرح این ماجرا گفته که من از طرف امام در انجمن نماینده شدم نه عضو آنها، بعد که رفته بودند و زده بودند، گفتم آقا این طور نیست، گفتند دیگر نمایندگی را برداشتیم، دیگر نماینده من نباش.[۲۴]

درگذشت[ویرایش]

وی در بامداد چهارشنبه ۲۵ شهریور ۱۳۹۴ پس از یک دوره طولانی بیماری و کهولت سن درگذشت.[۲۵] مراسم تشییع جنازه وی صبح روز پنجشنبه ۲۶ شهریور ۱۳۹۴ در دانشگاه تهران برگزار شد.[۲۶]

مواضع سیاسی[ویرایش]

حمایت از دولت احمدی‌نژاد[ویرایش]

وی در کنار مصباح یزدی از حامیان جدی احمدی‌نژاد در میان روحانیون به شمار می‌رفت. وی معتقد بود که خدا احمدی‌نژاد را آورده:

به حمدالله به خاطر جدیتی که وارد کار شده ۱۰ وزیر لوح پشتیبانی گرفته‌اند و همچنین ۱۱ کشور یا ۱۳ کشور مانند هلند، آلمان، بلژیک، چهار پنج تا از کشورهای اطراف خلیج فارس و دریای خزر با ایران هم‌پیمان شده‌اند که این‌ها حاصل همت در کارها است.[۲۷]

وی هم‌چنین احمدی‌نژاد را باعث سربلندی مسلمانان جهان خواند.[۲۸]احمدی‌نژاد نیز در آذرماه ۱۳۸۸ نشان درجه یک خدمت به آیت‌الله خزعلی اعطا کرد.[۲۹]

حمایت از سعید جلیلی[ویرایش]

آیت الله خزعلی در در انتخابات ریاست‌جمهوری ایران سال ۱۳۹۲ از سعید جلیلی حمایت کرد.[۳۰] وی در دیداری با سعید جلیلی تأیید رفتار شورای نگهبان در تعیین صلاحیت‌ها گفت:

من همان روز اول اعلام صلاحیت‌ها توسط شورای نگهبان، گفتم که من آقای جلیلی را انتخاب کردم. به همه دوستان هم بحمدالله اعلام کردم که من منتخبم آقای جلیلی است، چون شما پشتیبان ولایت فقیه هستید. مجالسی هم خدمت شما رسیده بودم و خیلی دوست داشتم شما را.[۳۱]
ان‌شاالله که شما رای خواهید آورد و در هر صورت مهم است که تعداد آرای شما بالا باشد. ان‌شاالله شما مؤیدید و چون با ولایت اهل بیت سرو کار دارید، پشتیبان شما هستند. موفقیت و عاقبت به خیری شما را از خداوند خواهانم»[۳۲]

سخنان مشهور و خبرساز[ویرایش]

  • وی محرومیت زنان از ریاست جمهوری را توصیه سید روح‌الله خمینی می‌دانست.[۳۳]
  • وی در سخنانی انتخاب محمود احمدی‌نژاد به مقام ریاست جمهوری را «مورد تأیید و موافقت امام غایب شیعیان» دانست.[۳۴]
  • وی خواستار جایگزینی عید غدیر خم به جای عید نوروز به عنوان جشن بزرگ ایرانیان شد.[۳۵] وی در سخنان پیش از خطبه نماز جمعه تهران گفت: «عید نوروز، عید درختان است، عید بزرگ ایرانیان باید عید غدیر باشد».[۳۶]
  • وی در سخنانی در جمع طلاب حوزه علمیه قم گفت: «این قلم‌بدستان باید نابود شوند. این‌ها همه رفتنی هستند».[۳۷][نیازمند منبع]
  • وی در سخنانی مدعی شد که «حفظ شئون اسلامی و رعایت حجاب در دانشگاه، موجب بالارفتن سطح علمی و معدل بالای دانشجویان می‌شود».[۳۸]
  • با اشاره به اعتراضات مردم ایران به نتایج انتخابات ریاست جمهوری (۱۳۸۸) آن اغتشاشات را چهار نفر از جمله دو فرد سید و دو غیر سید راه‌اندازی کردند که دو فرد سید از همه بدتر بودند؛ ولی دو غیر سید یکی بد و دیگری بدتر بود.[۳۹]
  • بنا بر گواهی مرکز اسناد انقلاب اسلامی، اعدام حبیب‌الله آشوری در تاریخ ۲۸ شهریور ۱۳۶۰ به واسطه صدور فتوایی از آیت‌الله خزعلی که پاره‌ای از مطالب کتاب توحید آشوری را مخالف شرع مقدس و کفر آمیز می‌دانست صورت گرفته است.[۴۰]

پانویس[ویرایش]

  1. «خزعلی، ابوالقاسم». دبیرخانه مجلس خبرگان. بازبینی‌شده در ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۵. 
  2. فیروزه متین. «خزعلی همرای و همراه جنتی رفت». روزآنلاین، ۲۶ شهریور ۱۳۹۴. بازبینی‌شده در ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۵. 
  3. رضا خجسته رحیمی. «داستان زندگی شیخ محمود حلبی و انجمن حجتیه‌ای که او برساخت». مجله شهروند شماره ۲۰، مهر ۱۳۸۶. بازبینی‌شده در ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۵. 
  4. «گفت و گو با حضرت آیت الله حاج شیخ ابوالقاسم خزعلی». مجله بینات شماره ۱۱، پاییز ۱۳۷۵. 
  5. «نظر مرحوم آیت‌الله خزعلی دربارهٔ ازدواج با بانو کلباسی». عصرامروز. بازبینی‌شده در ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۵. 
  6. «گفت‌وگوی تفصیلی فارس با آیت‌الله خزعلی و همسرش خانم کلباسی». فارس، ۱۱ خرداد ۱۳۹۴. بازبینی‌شده در ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۵. 
  7. «زندگینامه من». وبگاه مهدی خزعلی. بازبینی‌شده در ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۵. 
  8. «علام برائت آیت‌الله خزعلی از فرزندش». فارس، ۲۸ خرداد ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۵. 
  9. «دختر خزعلی سرپرست دانشگاه الزهرا شد». کلمه، ۲۴ فروردین ۱۳۹۱. بازبینی‌شده در ۱۶ سپتامبر ۲۰۱۵. 
  10. «کبری خزعلی». وبگاه شورای عالی انقلاب فرهنگی. بازبینی‌شده در ۱۶ سپتامبر ۲۰۱۵. 
  11. «اظهارات برادر مهدی خزعلی». بهار نیوز، ۱ دی ۱۳۹۱. بازبینی‌شده در ۱۶ سپتامبر ۲۰۱۵. 
  12. بردیا افشین. «حبیب محبیان؛ 'مرد تنهای منتظر'». بی‌بی‌سی فارسی، ۱۶ بهمن ۱۳۹۱. بازبینی‌شده در ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۵. 
  13. «آیت‌الله خزعلی درگذشت». روزنامه شرق، ۲۶ شهریور ۱۳۹۴. بازبینی‌شده در ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۵. 
  14. «خزعلی، ابوالقاسم (آیت‌الله)». دانشنامه انقلاب اسلامی و تاریخ ایران. بازبینی‌شده در ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۵. 
  15. «حسینیه ارشاد، خطبا و گویندگان آن به روایت میناچی». مجله یاد، شماره ۷۸، زمستان ۱۳۸۴. 
  16. «انتصاب عضو شورای نگهبان». صحیفه نور جلد چهاردهم. بازبینی‌شده در ۱۶ سپتامبر ۲۰۱۵. 
  17. «فقهای سابق شورای نگهبان». وبگاه رسمی شورای نگهبان. بازبینی‌شده در ۱۶ سپتامبر ۲۰۱۵. 
  18. «آیت الله خزعلی در تلویزیون: بازرگان آدم خوبی بود/ امام فرمودند مبادا زن رئیس جمهور شود». خبرآنلاین، ۱۶ اسفند ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۱۶ سپتامبر ۲۰۱۵. 
  19. محمدتقی سبحانی. «درآمدی بر جریان شناسی اندیشهٔ اجتماعی دینی در ایران معاصر». مجله نقد و نظر شماره ۴۵ و ۴۶، بهار و تابستان ۱۳۸۶. 
  20. «خزعلی، ابوالقاسم (آیت‌الله)». دانشنامه انقلاب اسلامی و تاریخ ایران. بازبینی‌شده در ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۵. 
  21. «آیت‌الله خزعلی: حق را می‌گفتیم ولو اگر خدای ناکرده امام نظرشان نبود». ایسنا، ۲۸ اردیبهشت ۱۳۸۳. بازبینی‌شده در ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۵. 
  22. حمید کرمیپور. خاطرات آیتالله ابوالقاسم خزعلی. مرکز اسناد اسلامی. ۱۴۴. 
  23. محمدتقی سبحانی. «درآمدی بر جریان شناسی اندیشهٔ اجتماعی دینی در ایران معاصر». مجله نقد و نظر شماره ۴۵ و ۴۶، بهار و تابستان ۱۳۸۶. 
  24. «آیت الله خزعلی:(۲)انجمن حجتیه را بد معرفی کردند». ایسنا، ۱۶ بهمن ۱۳۸۱. بازبینی‌شده در ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۵. 
  25. «ابوالقاسم خزعلی، عضو مجلس خبرگان درگذشت». دویچه‌وله فارسی. بازبینی‌شده در ۱۶ سپتامبر ۲۰۱۵. 
  26. «عکس‌خبر؛ تشییع جنازه ابوالقاسم خزعلی». بی‌بی‌سی فارسی. بازبینی‌شده در ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۵. 
  27. آیت‌الله خزعلی: خدا احمدی‌نژاد را آورد (عصر ایران، ۳ آذر ۱۳۸۶)
  28. «احمدی‌نژاد مسلمانان دنیا را سربلند کرد». فارس، ۱۹ خرداد ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۵. 
  29. «احمدی‌نژاد نشان درجه یک خدمت به آیت‌الله خزعلی اعطا کرد». خبرآنلاین، ۱۱ آذر ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در ۱۶ سپتامبر ۲۰۱۵. 
  30. «تک‌برگ؛ آیت‌الله خزعلی در یک نگاه». ایسنا، ۲۵ شهریور ۱۳۹۴. بازبینی‌شده در ۱۶ سپتامبر ۲۰۱۵. 
  31. «تحسین رفتار شورای نگهبان در تأیید صلاحیت‌ها». انتخاب، ۱۲ خرداد ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۱۶ سپتامبر ۲۰۱۵. 
  32. «اعلام حمایت آیت‌الله خزعلی از کاندیداتوری سعید جلیلی». خبرآنلاین، ۱۲ خرداد ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۱۶ سپتامبر ۲۰۱۵. 
  33. کاری کنید که زنان رئیس جمهور نشوند(انتخاب، ۱۶ دی ۱۳۸۶)
  34. موج تازه گرایش به مهدویت در ایران و ریشه‌های آن (بی‌بی‌سی فارسی)
  35. آیت‌الله خزعلی: عید غدیر باید جایگزین نوروز شود (رادیو زمانه)
  36. آیت‌الله خزعلی: عید بزرگ ایرانیان باید عید غدیر باشد (خبرگزاری ایرنا)
  37. روزنامه سلام، مورخ ۱۳۷۸/۳/۱۷
  38. آیت‌الله خزعلی:حجاب موجب بالا رفتن معدل دانشجویان می‌شود (نواندیش، ۲۲ آذر ۱۳۸۶)
  39. «آیت‌الله خزعلی: اغتشاشات سال گذشته را چهار نفر از جمله دو فرد سید و دو غیر سید راه انداختند». خبرآنلاین، ۱۵ خرداد ۱۳۸۹. 
  40. «منحرفین التقاط». مرکز اسناد انقلاب اسلامی. بازبینی‌شده در ۱۶ سپتامبر ۲۰۱۵. 

پیوند به بیرون[ویرایش]