پروانه اسکندری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
پروانه اسکندری
پروانه اسکندری
زادروز ۲۹ اسفند ۱۳۱۷
درگذشت ۱ آذر ۱۳۷۷ (۵۹ سال)
تهران، منزل شخصی
علت مرگ قتل‌های زنجیره‌ای ایران
ملیت ایرانی
پیشه عضو حزب ملت ایران
فعال سیاسی
همسر داریوش فروهر
فرزندان پرستو فروهر
آرش فروهر
والدین مادر: نصرت‌الزمان دارابيان[۱]


پروانه اسکندری یا پروانه فروهر (٢٩ اسفند ١٣١٧- ١ آذر ١٣٧٧)، متولد تهران، از رهبران جنبش دانشجویی و سپس حزب ملت ایران و جبهه ملی ایران بود. وی نخستین زنی بود که به عضویت شورای مرکزی جبهه ملی ایران درآمد. پروانه فروهر مدیر مسئول نشریه جبهه ملی ایران بود. وی در سالهای ١٣٧٠-١٣٧٧ به همراه همسرش داریوش فروهر، به چهره های برجسته اپوزیسیون دگرگون خواه درون کشور تبدیل شده بودند. وی به همراه همسرش در شب یکم آذرماه ١٣٧٧ توسط ماموران جمهوری اسلامی به طرز فجیعی کشته شدند.

زندگی سیاسی[ویرایش]

پروانه اسکندری در ٢٩ اسفند سالی١٣١٧ در تهران به دنیا آمد. وی برای اولین بار در دوازده سالگی به علت شعارنویسی بر روی دیوار سفارت شوروی در اعتراض به اشغال شهرهای قفقاز توسط آن کشور، بازداشت شد. وی که از طرفداران مصدق بود، در سالهای پس از کودتای ٢٨ مرداد، به فعالیت در انجمن فرهنگی "آناهیتا" که سازمان همگام حزب ملت ایران بود پرداخت. وی که اینک عضو حزب ملت ایران بود، در سال ١٣٣٨ بازداشت شد. در روز ١٦ آذر ١٣٣٩، در اولین مراسمی که به مناسبت کشته شدن سه دانشجو در ١٦ آذر ١٣٣٢ بر‌گزار شد، پروانه اسکندری سخنرانی و این روز را به عنوان روز دانشجو اعلام کرد. این مراسم و این سخنرانی، اولین حرکت دانشجویی در ایران از سال ١٣٣٢ به این سو بود. در بهمن ماه همین سال و در پی یک سخنرانی دیگر در دانشگاه، وی بار دیگر بازداشت شد. وی در همان زمان که دانشجو بود به آموزگاری نیز اشتغال داشت و در همان سال به نمایندگی از فرهنگیان، به عضویت کمیته ٥ نفری فرهنگیان درآمد. تلاش های وی در این کمیته، بار دیگر منجر به دستگیری وی گردید. وی که در این سالها به یکی از محبوبترین فعالان دانشجویی کشور و اعضای حزب ملت ایران و جبهه ملی ایران تبدیل شده بود، در سوم اردیبهشت ماه ١٣٤٠ با همرزم سیاسی اش داریوش فروهر ازدواج کرد. پروانه فروهر که عضو کمیته استان تهران جبهه ملی بود، سخنران تظاهرات سی تیر ١٣٣٤٠ بود. وی بلافاصله پس از این سخنرانی توسط نیروهای امنیتی دستگیر شد. پروانه فروهر در همین سال، به همراه چهار دانشجوی دیگر از جمله ابوالحسن بنی صدر و حسن حبیبی، به نمایندگی از طرف دانشجویان برای مذاکره با دکتر علی امینی نخست وزیر وقت انتخاب شد. وی اولین زنی بود که به نمایندگی دانشجویان کشور انتخاب می شد. پروانه فروهر در سال ١٣٤١، اولین نماینده زنی بود که در کنگره جبهه ملی شرکت جست. پروانه فروهر از همان سالها به عنوان شخص شماره دوی حزب ملت ایران و زن شماره یک جبهه ملی ایران شناخته می شد. وی در سال ١٣٤٩ از حق تدریس در دبیرستانهای کشور محروم شد. از سال ١٣٥٦ و با آغاز انتشار نشریه "خبرنامه جبهه ملی ایران" که به صورت پنهانی صورت می گرفت، پروانه فروهر مسئولیت آنرا بر عهده گرفت. پس از انقلاب، پروانه فروهر مدیر مسئول نشریه جبهه ملی، ارگان سیاسی جبهه ملی ایران شد. در پی الغای قانون حمایت از خانواده، پروانه فروهر از معدود فعالان مطرح سیاسی کشور بود که با نوشتن مقالاتی به اعتراض به لغو این قانون پرداخت. در سال ١٣٥٨، پروانه فروهر تنها همسر یک وزیر دولت وقت ایران بود که حجاب نداشت. در سال ١٣٥٨ پروانه فروهر نامزد انتخابات مجلس شورای ملی شد. در پی اعتراض به تقلبات صورت گرفته در انتخابات، پروانه فروهر به همراه حزب ملت ایران، دور دوم این انتخابات در آغاز سال ١٣٥٩ را تحریم کردند و از آنزمان، در هیچیک از انتخابات بر‌گزار شده در جمهوری اسلامی شرکت نکردند. در سال ١٣٦٠، چند تن از اعضای حزب ملت ایران توسط جمهوری اسلامی اعدام شدند. پروانه فروهر که مانند همسرش داریوش فروهر به مخالفان رادیکال جمهوری اسلامی تبدیل شده بودند، خواستار برگزاری یک همه پرسی برای تعیین یک حکومت جدید از سوی مردم ایران شدند. آنها خواستار جدایی دین از دولت، لغو مجازات اعدام و فرآهم شدن شرایط برای برگزاری یک انتخابات آزاد بودند. فعالیت آنها برای برقراری مردمسالاری در سالهای ١٣٧٠-١٣٧٧ به شدت گسترده شده بود و آنها را به چهره های اصلی اپوزیسیون دگرگون طلب داخل ایران تبدیل کرده بود.

قتل[ویرایش]

در پاییز ۱۳۷۷ پروانه اسکندری و همسرش داریوش فروهر در خانه شخصی خود در «خیابان سعدی، خیابان هدایت، کوچه مراد زاده، پلاک ۱۸»[۲] طی قتل‌های سیاسی موسوم به قتل‌های زنجیره‌ای توسط پرسنل وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی با ضربات متعدد چاقو به قتل رسیدند.[۳]

قاتلان که به عنوان دانشجو-خبرنگار و با حربه «مصاحبه برای نشریه دانشجویی» به خانه‌شان رفته بودند، «ابتدا گردن، دهان و دستان‌شان را گرفتند، سپس با ضربات پیاپی چاقو سینه‌هایشان را دریدند[۴] و در نهایت اجسادشان را به سمت قبله[۵] قرار دادند».

اشعار[ویرایش]

پس از مرگ پروانه فروهر، دخترش پرستو فروهر اقدام به گردآوری مجموعه‌ای از شعرهای برگزیده وی نمود و در قالب کتابی با نام «شاید یک روز» در سال ۱۳۷۹ از طریق انتشارات جامعه ایرانیان به چاپ رساند. سیمین بهبهانی در یادداشت آغازین کتاب، اینگونه نوشته: «با شعر پروانه فروهر پس از فاجعهٔ قتلش آشنا شدم. پیش از آن می‌دانستم که شعر می‌گوید، اما هیچ گاه از زبان خودش نشنیده بودم بس که فروتن بود.» بهبهانی در این یادداشت سه درونمایهٔ اصلی شعر او را عشق، وطن‌پرستی و مبارزه در راه حق و آزادی برشمرده است.

پیوندهای مرتبط[ویرایش]

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]