هایائو میازاکی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
هایائو میازاکی
宮崎 駿
زادروز پنجم ژانویه ۱۹۴۱
توکیو
ملیت ژاپنی
پیشه کارگردانی، فیلم‌نامه‌نویسی
سال‌های فعالیت ۱۹۶۳ تا کنون
همسر آکمی اوتا
فرزندان گورو میازاکی


هایائو میازاکی (به ژاپنی: 宮崎 駿 Hayao Miyazaki) (متولد ۵ ژانویه ۱۹۴۱ در توکیو) کارگردان معروف ژاپنی آثار پویانمایی است. وی علاوه بر کارگردانی، طراح، گرافیست، فیلمنامه‌نویس و تهیه‌کننده فیلم‌های پویانمایی است. او در پروسه ای که بیش از پنجاه سال به طول انجامید، تحسین بین‌المللی را به عنوان آفریننده ی فیلم های انیمیشن بدست آورد و به همراه ایسائو تاکاهاتا ، استودیو انیمیشن و فیلم Ghibli را بنا نهاد. موفقیت های میازاکی در حد انیماتور والت دیزنی نیک پارک و کارگردان آمریکایی، Robert Zemeckis است. او در Bunkyō واقع در توکیو متولد شد ، میازاکی انیمیشن حرفه ای خود را در سال 1961 زمانی که به Toei انیمیشن پیوست آغاز کرد. در آنجا، میازاکی به عنوان هنرمند طراح In-Between برای انیمیشن سفرهای گالیور فراتر از ماه کار می کرد و در این فیلم ایده های خود را در فیلم گنجاند و بدین صورت پایان فیلم را رقم زد. او درآن دهه به کار در نقش های مختلف در صنعت انیمیشن ادامه داد تا زمانی که قدرت کارگردانی اولین فیلم برجسته خود لوپین III: قلعه Cagliostro که در سال 1979 منتشر شد را پیدا کرد. پس از موفقیت فیلم بعدی او ( Nausicaä از دره باد) او به همراه ایسائو تاکاهاتا استودیو Ghibli بنا نهاد. از آن به بعد(تا زمان بازنشستگی موقت خود در سال 1997 پس از ساخت شاهزاده مونونوکه) او تولید بسیاری از فیلم های برجسته را بر عهده گرفت .

با اینکه فیلم های میازاکی به مدت طولانی موفقیت های تجاری و منتقدانه ای را در ژاپن بدست آوردند، او تا حد زیادی در غرب ناشناخته باقی‌مانده بود تا زمانی که میراماکس فیلم شاهزاده مونونوکه را منتشر کرد. این فیلم بالاترین فروش در ژاپن را داشت( تا آنکه در سال 1997 توسط فیلم تایتانیک رکوردش شکسته شد) و این اولین فیلم انیمیشنی بود که که جایزه ی تصویر سال (Picture of the year) را در جوایز آکادمی ژاپن گرفت . میازاکی پس از زمان بازنشستگی موقت خود با Spirited Away به انیمیشن بازگشت. این فیلم حتی فروش تایتانیک را نیز در ژاپن شکست و موفق به دریافت جایزه ی تصویر سال (Picture of the year) در جوایز آکادمی ژاپن شد و اولین فیلم انیمیشن برنده جایزه اسکار بود و همچنین برنده خرس طلایی جشنواره فیلم برلین شده‌است.

زندگی[ویرایش]

هایائو میازاکی در ٥ ژانویه ١٩٤١ به عنوان دومین فرزند از خانواده یک پیمانکار هواپیما در توکیو زاده شد. ولی در پی فرار از بمبارانهای امریکائی‌ها خانواده وی به شهر اوتسونومیا در ١٠٠ کیلومتری و شمال توکیو، شهری که او در آن بزرگ شد، نقل مکان کردند. پس از اتمام مدرسه، تحصیلات دانشگاهی خود را در زمینه‌ی علوم سیاسی و علم اقتصاد به پایان رساند.

زندگی حرفه‌ای[ویرایش]

او در سال ١٩٦٣ به استودیوی تولید فیلم توئی پیوست. در این استودیو، میازاکی به پیشرفت کاری خارق‌العاده‌ای دست یافت و از آن پس به عنوان طراح در سریال‌های مختلف انیمیشنی دعوت به کار شد. از جمله این انیمیشن‌ها میتوان به سری کارتون‌های هایدی سال ١٩٤٧، اشاره کرد.
در سال ١٩٧٩ با نوشتن فیلم قصر کاگلیوستر، رویای فیلمنامه‌نویسی او به حقیقت پیوست. در آغاز سال‌های دهه ١٩٨٠ با فیلمنامه‌نویسی کارتون مانگا و ناوزیکائه، که داستان تلاش دختریست برای ادامه زندگی در دنیایی عجیب و نامهربان، او بزرگترین پروژه فیلم کارتونی خود را به انجام رسانید. وی در سال ١٩٨٥ به اتفاق ایسائو تاکاماتا، استودیویی بنا نهاد که بعدها دارای شهرتی جهانی و عملاً سکوی ترقی و پیشرفت حرفه‌ای برای سایر هنرمندان در زمینه‌ی پویانمایی شد. مانگا در سال ١٩٨٢ به اکران آمده و درست همانند ناوزیکائه موفقیت چشمگیری در سطح جهانی کسب کرد. درآمد حاصل از فروش این فیلم امکان تاسیس استودیوی ژیبلی و در نتیجه مکان و امکان تولید فیلم‌های سایر فیلمسازهای مستعد نیز فراهم آورد.

میازاکی در کنار فیلمهای کوتاه، هفت فیلم سینمایی نیز در استودیوی ژیبیل تولید کرد. و با همین رویداد، او یکی از مهمترین نمایندگان تولید انیمیشنهای ژاپنی شد.

در سال ١٩٩٧، پس از ساخت فیلم پرنسس مونونوکه که در آن دوره از موفق‌ترین انیمیشن‌ها بود، میازاکی عقب‌نشینی خود را از مقام کارگردانی اعلام کرد تا جایی برای استعدادهای جوان‌تر باز کند و البته در سال ٢٠٠١ دوباره به عرصه کارگردانی بازگشت. بازگشتی پر سر و صدا با فیلم شهر اشباح، فیلمی که رکورد پرفروشترین فیلم‌های انیمیشن در سطح جهانی را به خود اختصاص داد و جوایز خرس طلایی در سال ٢٠٠٢ و اسکار ٢٠٠٣ را از آن خود کرد.
آخرین فیلم میازاکی قصر متحرک هاول در سال ٢٠٠٤ به سینماها راه یافت. پروژه بعدی او پونیو روی صخره کنار دریا نام داشت که در ژوئیه سال ٢٠٠٨ در سینماهای ژاپن در اولین دور اکرانش، بیش از ١,٢ میلیون بیننده داشته‌است . این فیلم در سال ٢٠٠٨ برای شرکت در شصت و پنجمین فستیوال فیلم ونیز دعوت شد. در سال ٢٠٠٦ فیلمی با نام حکایت دریای زمین نیز توسط پسر میازاکی، گورو میازاکی بدون کوچترین دخالت او در همان استودیوی فیلم ژیبیلی ساخته شد. بعد از دو سال تاخیر میازاکی اینبار با دنیای اسرار آمیز آریتی در سال 2010 به سینما بازگشت (که در این فیلم نویسندگی و تهیه کنندگی را بر عهده داشت) این فیلم در آمریکا بسیار فروش کرد و جزو 4 انیمه برتر آمریکا قرار گرفت . [۱] بعد از آن و در سال 2011 میازاکی پرژه بعدیش که فیلم از بالا بر روی تپه لاله ها بود (در این فیلم نویسنده و تهیه کننده بود و کارگردان پسرش «گورو میازاکی») را ارائه داد که داستان دختری بود که پدرش را در جنگ بین ژاپن و کره از دست داده بود و میازاکی بر خلاف فیلم های دیگرش بیشتر به مسائل کشورش پراخته بود . [۲] بالغ بر 445000 نفر این فیلم را در زمان اکران دیده اند . [۳] بعد از آن میازاکی به مدت دو سال فیلمی را روی پرده سینما نبرد تا سال 2013 که با فیلم باد بر می خیزد به سینماها بازگشت که این فیلم اعتراضات زیادی را هم برای او به دنبال داشت . تا جایی که به او اتهام حمایت از سازنده ی هواپیماهای جنگی را که باعث جنگ افروزی بیشتر میشوند زدند و گفنتد فیلم جدید او کاملاً سیاسی است و جبهه گیری های خود او را نشان می دهد . [۴] [۵]

موضوع انیمیشن‌ها[ویرایش]

در فیلم‌های میازاکی می‌توان به آمیختگی فرهنگ سنتی از یک سو و تکنیک مدرن و نابودی طبیعت از سویی دیگر اشاره کرد. میازاکی در مصاحبه‌ای می‌گوید: من به مرحله‌ای رسیده‌ام که جز ساختن فیلمهایی که در آنها از مشکل انسانیت به عنوان بخشی از اکوسیستم اشاره نشده باشد، راهی ندارم. میازاکی برای نشان دادن این موضوع از نشانه‌های ژاپنی و اروپایی استفاده کرده‌است. به عنوان مثال موضوع فیلم قصر متحرک هاول با اینکه رمانتیک است و در قصری زیبا و رمانتیک در الزاس آلمان است، ولی در عصر ماشین و صنعت اتفاق می افتد. موضوع داستانی فیلم بر اساس آتش سوزی و ویرانی شهر کولمار بر اثر اصابت یک بمب هوایی است، تصاویر این فیلم تکان‌دهنده و تاثیرگذار، در واقع به نوعی صنعت زدگی، ناسیونالیسم و میلیتاریسم را به سوال می کشند. فیلم شاهزاده مونونوکه نیز از مضمونی مشابه برخوردار است. شخصیت اول این فیلم پسری است که شاهزاده قبیله ی خود بوده و به دلیل جنگ با یک خدا و لمس شدن و اهریمنی شدن دستش توسط او که به وسیله انسان ها با گلوله ای آهنین به موجودی اهریمینی تبدیل شده بود، از قبیله جدا میشه و تمام تلاش خود را می کند تا بین خدایان جنگل و دختری به نام «مونونکه»، که بزرگ شده ی جنگل و گرگ ها است، با کارکنان کارخانه ذوب آهن و رئیسشان دوستی برقرار کند.

در این فیلم هم تکنیک مدرن با موجودات و نیروهای تخیلی نشات گرفته از روایت‌های سنتی ژاپنی است، سر و کار دارد. اغلب قهرمان‌های فیلم‌های میازاکی نقشی واسطه‌ای بین سنت و صنعت (مدرنیته) دارند. یکی از موضوعاتی که میازاکی همواره آن را به تصویر کشیده‌است نیز هواپیماهای فانتزی و یا همان کشتی‌های هواگرداست و به علت جاافتادگی این هواپیماهای فانتزی در فیلمهای میازاکی در قرن ١٩ میتوان فیلمهای او را جزو دسته فیلمهای استیم‌پانک شمرد.

فیلم‌شناسی[ویرایش]

تا سالهای ١٩٨٠ روی فیلم‌های میازاکی به خصوص در امریکا و فرانسه به شدت کار می‌شد، به گونه‌ای که به علت تغییرات گسترده در دیالوگ‌ها و برش‌های فیلم‌های وی به قدری به کلیت و کاراکتر فیلم لطمه می‌خورد که استودیوی ژبیل برای مدتی به ناچار این دو کشور را از حق اکران فیلم‌های میازاکی محروم ساخت. پس از عقد قرارداد پخش بین استودیو ژیبل و شرکت پروژه‌های دیسنی در سال ١٩٩٦ بنای ممنوعیت هرگونه تغییر و یا برش در فیلمهای میازاکی و در نتیجه اجازه پخش مجدد فیلمها در غرب، گذاشته شد بطوری که این دست فیلم‌ها دوباره به شکل حرفه‌ای در بازار پخش شده و به فروش رسیدند و در این میان پرنسس مونونوکه اولین فیلم میازاکی بود که بدون هر گونه برش و حذفی به سینماهای آلمان راه یافت.

آثار[ویرایش]

کارگردانی

تهیه کنندگی

منابع[ویرایش]

  1. "Anime". Box Office Mojo. Internet Movie Database. Retrieved April 27, 2012.
  2. http://en.wikipedia.org/wiki/From_Up_on_Poppy_Hill#Historical_basis
  3. Bunkatsushin.com (2011-07-29). "WB「ハリー・ポッター~」、今年最高のスタート" (in Japanese). eiga.com. Retrieved 2011-08-16.[dead link]
  4. McCurry, Justin (August 23, 2013). "Japanese animator under fire for film tribute to warplane designer". The Guardian. Retrieved August 25, 2013.
  5. Keegan, Rebecca (15 August 2013). "'The Wind Rises': Hayao Miyazaki's new film stirs controversy". Los Angeles Times. Retrieved 16 August 2013.

Wikipedia contributors, "Hayao Miyazaki," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Hayao_Miyazaki&oldid=175598681 (accessed December 4, 2007).