فدریکو فلینی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
فدریکو فلینی
Federico Fellini.jpg
زمینه فعالیت سینما
تولد ۲۰ ژانویهٔ ۱۹۲۰(۱۹۲۰-01-۲۰)
ریمینی، امیلیا-رومانیا
مرگ ۳۱ اکتبر ۱۹۹۳ میلادی (۷۳ سال)
رم، لاتزیو، ایتالیا
ملیت ایتالیا Flag of Italy
پیشه کارگردان، فیلم نامه نویس،
سال‌های فعالیت ۱۹۴۲-۱۹۹۰
صفحه در وب‌گاه IMDb

فدریکو فلینی (به ایتالیایی: Federico Fellini) (زاده بیستم ژانویه۱۹۲۰ - درگذشته سی و یکم اکتبر ۱۹۹۳) فیلمنامه‌نویس و کارگردان ایتالیایی است. وی یکی از نامداران سینمای ایتالیا است که برای شیوهٔ ویژه‌اش در آمیزش انگاره‌های رویاگون و فراهنگام بارز شده است. ارجمندترین فیلم او، هشت و نیم با بازی مارچلو ماستریانی است. «هشت و نیم» برنده دو جایزه اسکار بهترین فیلم خارجی و بهترین بازیگردانی در سال ۱۹۶۳ شد.[۱][۲][۳][۴][۵]

زندگی[ویرایش]

فدریکو فلینی در سال ۱۹۲۰ در خانواده‌ای متوسط در ری مینی Rimini زاده شد. پدرش اوربانو فلینی Urbano Fellini فروشندهٔ دوره گرد وکلی فروش بود و مادرش آیدا باربیانی Ida Barbiani زنی بود خانواده دوست و خانه‌دار.[۶] فدریکو از هنگام کودکی شیفتهٔ بازیگرانی بود که در نمایش بازی‌ها vaudeville و سیرک‌ها هنرنمایی می‌کردند. در آینده، یادهای این خاطرات بر فیلم‌هایش تاثیر بسیار گذاشت. همچنین آموزش او در دبستان دینی کاتولیک از دیگر موثرها براو بود که به فیلم‌هایش هوایی خرده گیر از کلیسا و با این همه احساسی سرشار از معنویت می‌بخشید

در بارهٔ ری مینی فلینی نوشته‌اند: "ری مینی آب وهوای عجیبی دارد باد و بوران و مه و بارانهای ناگهانی از ویژگی‌های آب و هوای آنجاست. مردمش خرافاتی و متعصب هستند با آداب و رسومی عجیب، و تشریفات و سنن مذهبی با شکوه که فراوان در آنجا اجرا می‌شود... علاوه بر اینها شهر دارای حالتی بسیار اسرار آمیز است. همه جای شهر علایم تاریخ بیزانتن به چشم می‌خورد. و آنسوی آبها، سواحل ابری، دریای مرموز و خانه‌های سنگی واقع شده است. و آنها که بیوگرافی فلینی را می‌نویسند جوان کنجکاو جستجو گری را به ما می‌شناسانند که در امتداد ساحل قدم می‌زند - در میخانه‌ها شراب می‌نوشد - و ساعت‌ها در ایستگاه راه آهن مسافرین را به نظاره می‌نشیند- گاهی برای مجلات کاریکاتور می‌کشد - زمانی دلقک سیرک می‌شود و هر از گاه داستانهای بی شرمانه را در مجلات به چاپ می‌رساند."[۷] وی پس از زمانی کوتاه که به گزارشگری تبه کاری‌های شهر می‌پرداخت. در ششم فوریه ۱۹۳۸ نخستین کاریکاتور خویش را در روزنامهٔ دومینیکا دل کوریه Domenica del Corrier به چاپ رساند. در همان سال از زادگاهش به سوی فلورانس و رم رهسپار می‌شود.
همکاری او با سینما با نوشتن طنزهایی برای هنرپیشه یی بنام آلدو فابریزی Aldo Fabrizi آغاز شد. در ۱۹۴۳ با جولیتا ماسینا Giulietta Masina زناشویی کرد. جولیتا در چندین فیلم او بازی کرد و فلینی او را والاترین الهام دهنده هنری خویش نامیده است.[۸]

فیلم‌های سبک نوشدایی neorealist[ویرایش]

در ۱۹۴۵ فابریزی فلینی را به کارگردان نامدار و ارجمند روبرتو روسلینی شناساند. روسیلینی اورا در نوشتن فیلمنامه یی از کارزار رزمندگان زیرزمینی ایتالیا در برابر نیروهای آلمان نازی، بنام رم شهر بی دفاع Roma, Citta Aperta به یاری گرفت و همچنین او رابه دستیار کارگرانی برگزید واین فیلمی بارز در "جنبش نو شدایش" neorealist movement بود. در ۱۹۴۸ روسیلینی فیلم «شیدایی» L'Amore را کارگردانی نمود که بخشی از آن بر پایه داستانی بود به نوشتهٔ فلینی بنام "شگفتاک" Il Miracolo که در بارهٔ زنی روستایی (به بازیگری آنا مانیانی Anna Magnani)است که می‌پندارد ولگردی که او را آبستن نموده (به بازیگری فلینی) سنت جوزف است و او را سرنوشت آنست که عیسی را بزاید وبه جهان آورد. اگرچه "شگفتاک" از دید سبک‌شناسی فیلمی نوشدایشی و ساختهٔ روسیلینی است وراکه درآن هنایش سبک رازناک و سرودای فلینی بس نمایان است[۹]

در سال ۱۹۵۱ با راهنمایی ارته وای technical supervision آلبرتو لاچودا Alberto Lattuada فلینی نخستین کار سینمایی خویش بنام روشنایهای گوناگونه Luci del Varieta را کارگردانی نمود. این فیلم بررسی بس فشردهٔ درونی از زندگی بازیگران نمایش بود که پیش نمادی شگرف بوداز شاهکارهای آینده او، با انگاره‌ها یی از دیدگاه‌هایی پر از ماتم و تنهایی و افسردکی.
در سال ۱۹۵۲ شیخ سفید را کارگردانی می‌کند، که در آن جهان پوشالی و کم ژرفای ستارگان سینما را با تلخ خند به آزمون می‌کشد. گرچه این دو فیلم نخستین، تماشاگران چندانی نداشتند، وراکه "ولگردها" فیلم در پس او آفرین جهانیان را برانگیخت. فلینی در این فیلم دیدگاه خویش را به جهان دل زده و سرخورده و نابهنجار مردم طبقه متوسط شهرهای کوچک گسترش می‌دهد تا که رفتار آسیب زای جوانان آفت زده را ریشه کاوی کند.
اگرچه فیلم‌های نخستین فلینی به آشکاری در مایهٔ سبک "نوشدایی" کار شده‌اند با این همه از همان آغاز دلبستگی و مهر او به پرسناژهای نابخرد و لولی وش نمایان است و به همین گون شیفتگی او به بیهودگی و کژهودگی و سبکسری نشان از سبک ویژهٔ او دارند.

پوستر فیلم آمارکود

فیلم‌های سبک ویژه[ویرایش]

پس از فیلم کوتاه "بنگاه زناشویی" Agenzia Matrimoniale در سال ۱۹۵۳، فلینی فیلم جاده La Strada را در ۱۹۵۴ کارگردانی نمود که ارجمندی جهانی رابر او به آوند یکی از برترین کارگردان‌های سال‌های پس از جنگ دوم جهانی فرا آورد و جایزهٔ اسکار را برای بهترین فیلم غیر آمریکایی دریافت نمود. این فیلم بیاد ماندنی و تکان دهنده داستان دختر جوان پاک وساده‌ای (جولیتا ماسینا) را روایت می‌کند که از سوی خانواده‌اش به گروهی از مردان نیرومند درشتخوی بازیگر سیرک فروخته می‌شود. این فیلم با بکارگیری دیدسارهای فرا شدایی surreal scenes از سبک نوشدایی دوری می‌گرفت. "جاده" در سبک سرودا و نمادین فلینی پیام آور رهسپاری دو دلباختهٔ همراه و ناهموار بسوی رستاخیز شان بود. آهنگ زمینهٔ فیلم را نینو روتا Nino Rota ساخته بود که احساس نگاره‌های فیلم را دوچندان می‌نمود. همکاری روتا با فلینی تا هنگام مرگ روتا در ۱۹۷۹ ادامه داشت.

در ۱۹۵۵ فلینی "کلاه بردار" Il bidone را ساخت که اگرچه ژرفای اندیشار "جاده" را نداشت وراکه از پرداختی استادانه بهره‌ور بودو داستان گروهی از خرده کلاه برداران را به خوشوایی و هشیاری می‌پرداخت. "شبهای کابیریا" ۱۹۵۷ داستان افسون کنندهٔ زندگی یک روسپی (با بازی جولیتا ماسینا) بود، که فلینی را به آوند کارگردانی دل وا و شداگرا romantic realist استواری داد.

در آغاز دههٔ ۱۹۶۰ فلینی دو شاهکار سینمایی خویش "زندگی شیرین"، و "هشت و نیم" ۸۱/۲ را به همراه کار کوتاه خویش در "بوکاچیو ۷۰"، Boccaccio 70 آفرید. "زندگی شیرین"، ساخته شده در ۱۹۶۰ یک فیلم سه ساعته، چشم انداز گسترده یی از زندگی جامعهٔ ایتالیایی را از دید یک روزنامه نویس هم هنگام (با بازی مارچلو ماسترویانی) نشان می‌داد. در این فیلم فلینی با بکاربری نمادهای دینی از دیدگاه ژزویتها، گندایه و آزردگی‌های جنسی، بی شرمانگی و آدمک‌های دیوگون دلبستکی خویش را به اینگونه داستان سرایی آشکاره ساخت. او در بخش کوتاهش در "بوکاچیو ۷۰"، ساخته شده در ۱۹۶۲ گره‌های روانی و پنداشت‌های تن گرای مردی میانه سال را به پژوهش کشید واین پیش درآمد شاهکار ارزنده‌اش "هشت و نیم"، ساخته شده در ۱۹۶۳ بود که در آن فلینی زیرکانه سختاک خویش را در گزینش نهاده یی برای فیلم تازه‌اش به فیلم برمی گرداند و بنابرین نهادهٔ "هشت و نیم" پژوهش درمشکل کارگردانی مشهوراست که نمی‌داند برای فیلم آیندهٔ خود چه موضوعی را برگزیند. مارچلو ماسترویانی در نقش کارگردان، بازیگر نخست این فیلم بود. نام "هشت و نیم" گواه آن بود که تا آن هنگام فلینی هفت و نیم فیلم ساخته بود و این تازه‌ترین فیلم شمارهٔ هشت و نیم بود-- پیداست که او فیلم‌های کوتاهش را نیمه فیلم در می‌شمرد. هشت و نیم پاداشن اسکار دیگری را ربود.
نخستین فیلم رنگی فلینی "جولیتای ارواح" در سال ۱۹۶۵ تلاشی بود پیشرفته در هنگام، واز این روی ارج ناگرفته. این فیلم به پژوهش در زندگی همسرش جولیتا ماسینا می‌پردازد که در این هنگام از اوج هنری به پایین افتاده و با سختی‌هایی در زندگی گریبانگیر ست. جولیتا ماسینا خود بازی نخست فیلم را به گمار می‌گیرد. فلینی در این فیلم برداشتی زن سوی گیر feminist دارد وراکه بازکاوان فیلم بر درونگرایی او خرده گرفتند، و از پذیرایی این فیلم سر باز زدند.

"ساتیریکون فلینی" ساخته شده در ۱۹۶۹ را بسیاری از بازکاوان آژدهٔ اوج کارهای او می‌دانند. "ساتیریکون فلینی اقتباسی است از داستانی به همین نام از تیتوس پترونیوس آربیتر Titus Petronius Arbiter واژهٔ ساتیریکون لغت لاتینیزه Satyr به معنای دیر شهوتران می‌باشد و اگر همین Satyr را به صورت Satiric بنویسیم معنایش اثر هجوآلود و انتقادی خواهد بود و ساتیریکون فلینی واجد این هر دو معناست."[۱۰] در "ساتیریکون" و "جولیتای روان ها" فلینی از داستان گویی درمسیری مستقیم سر باز زد. به ویژه ساتریکون آمیزه ایست در هم از انگاره‌های مالیخولیایی. سرشار از انگارهای زشت و اندام‌های برهنه در دشوارگی با زیبایی. او این شیوهٔ نا به آهنگ را که تهی از مردمی و به دور از آشاوانی وزیبایی چشم اندازهای فیلم‌های پیشین اش بود در دو فیلم دیگر خود "دلقک‌ها"، ۱۹۷۰ و رم فلینی Fellini Roma در ۱۹۷۲ دنباله گیری نمود

بیاد میآرم Amarcord فرجام فیلم‌های ارزندهٔ او بود که نشان از بازگشت او به طبیعت مردمی و دوستی بود. او در این فیلم با مهربانی ری مینی روزگاران خردسالی را یاد می‌کند و همهٔ فیلم از نوشخندی سازگار و آسوده پر بارست. ابن فیلم پادشن اسکاری دیگررا به آوند بهترین فیلم بیگانه دریافت می‌کند.

فیلم‌های افت[ویرایش]

پس از "بیاد میآرم" فیلم‌های فلینی آن تازگی و طراوت پیشین را نداشت. بازکاوان فیلم‌های او را بخودشیفته و سرد می‌یافتند و چنین می‌نمود که او دیگر چیزی برای گفتن نداشت. "کازانوای فلینی"، Fellini's Casanova ساخته شده در ۱۹۷۶ نمونهٔ بارزی از این رده بود. اگرچه فیلم بعدی او "و کشتی همچنان در سپارست"، ساخته شده در ۱۹۸۴ نیز همین کمبود را نشان می‌داد با این همه هنوز یادمان شیفتگی او برای آفرینش هم آغوشی‌هایی پرچاشنی و رنگ آمیز برجای مانده بود. جینجر و فرد در ۱۹۸۶ با بازی ماسترویانی و مسینا در انگارهٔ دو رقاص پیر به همین گونه با خرده گیری رویاروی شد.

او در ۱۹۸۷ فیلم مصاحبه را چون کارنامهٔ هنری خویش به فیلم آورد."میان دیدانداز" فیلمی در درون فیلم بود که در چارچوبی فرا شدا یادآور کارهای گذشته او بود. در همان هنگام که بر پایهٔ داستان فیلم، فلینی برآنست که آمریکای کافکا را به پرده آورد یک گروه فیلم ساز ژاپنی از هر چنبش او فیلم می‌گیرند این ساختار به او پروا می‌دهد تا باهوایی اندوهناک گذشته‌ها را به یاد آورد وبه داوری کارهایش بنشیند. "آوای ماه" در ۱۹۹۰ فرجامین فیلم او بود که بر پایه‌ها ی داوری بازکاوان فرا شداترین surreal فیلم او و سرشار بود از یادمان‌های غریب و پر اندوه و اندیشارهایی در انتهای زندگی. فلینی در ۱۹۹۳ جایزه اسکار را برای دستاوردهای زندگی سینمایی اش دریافت نمود. ِدر پایان همانسال آفندی بزرگ قلب او را از تپش بازداشت.

داوری[ویرایش]

فدریکو فلینی برای جرات بینش، شیفتگی و شادنودی آنی و هم هنگام مورد ستایش است، فیلمهای او سرشارنداز نودشی ناب وکه تابانی درخشان زمینه‌شان هماهنگ است با هشیاری و بخردش آشکار شان. شاهکارهای فلینی در دهه‌های ۱۹۵۰ تا نخستین سال های ۱۹۷۰ به پذیرش و پذیرایی آمدند و او به آوند سینماگری نوآور و آفریدگار شناخته شد.

فیلمشناسی[ویرایش]

سال نام فیلم عنوان ایتالیایی
۱۹۵۲ شیخ سفید Lo Sceicco Bianco
۱۹۵۳ ولگردها I Vitelloni
۱۹۵۴ جاده La strada
۱۹۵۷ شبهای کابیریا Le Notti di Cabiria
۱۹۶۰ زندگی شیرین La Dolce Vita
۱۹۶۳ هشت و نیم ½۸
۱۹۶۵ جولیتای ارواح Giulietta a Degli Spiriti
۱۹۶۹ ساتریکورن فلینی Fellini Satyricon
۱۹۷۰ دلقکها I Clowns
۱۹۷۳ آمارکود Amarcord
۱۹۸۰ شهر زنان La città delle donne
۱۹۸۴ و کشتی به راهش ادامه می‌دهد
And the Ship Sails On
۱۹۸۶ جینجر و فرد Ginger e Fred
۱۹۸۷ مصاحبه Intervista
۱۹۹۰ آوای ماه Voice of the Moon

پانویس[ویرایش]

  1. Bondanella, Peter (1992). The Cinema of Federico Fellini. Princeton: Princeton University Press. ISBN 0-691-00875-2. بررسی ژرفی از هنایش فرهنگی و هنری فلینی.
  2. Fellini, Federico (2008). Fellini's Book of Dreams. New York: Rizzoli. ISBN 0-8478-3135-3. یادآوردهای نگاره شدهٔ فلینی.
  3. Kezich, Tullio (2006). Federico Fellini: His Life and Work. New York: Faber and Faber, Inc. ISBN 0-571-21168-2. زندگینامهٔ فلینی به نبشتهٔ سینماشناس و بازکاوی نامی.
  4. Pettigrew, Damian (2003). I'm a Born Liar: A Fellini Lexicon. New York: Harry N. Abrams, Inc. ISBN 0-8109-4617-3. برگردان گفتگوهای فیلم شدهٔ فرجامین فلینی به همراه نگاره‌های بسیار از او و فیلمهایش .
  5. Walter, Eugene; Katherine Clark (2002). Milking the Moon: A Southerner's Story of Life on This Planet. New York: Three Rivers Press. ISBN 0-609-80965-2. نویسنده یادمانده‌هایش را از سال‌های بسیار همکاریش با فلینی بازمی گوید.
  6. نگاه کنید به: ,Federico Fellini: His Life and Work By Tullio Kezich ISBN 1-84511-425-6, 9781845114251,Published by I.B.Tauris, 2007
  7. نگاه کنید به گزارش ماه - فرید نوین - مچلهٔ نگین، شمارهٔ ۷۷، سال هفتم، سی ام مهر ۱۳۵۰، صفحهٔ ۵۱
  8. Federico Fellini from Encyclopedia of World Biography. Thomson Gale, a part of the Thomson Corporation.
  9. The Films of Federico Fellini (Cambridge Film Classics) by Peter Bondanella
  10. نگاه کنید به گزارش ماه در بالا

پیوند به بیرون[ویرایش]