ماه (زمان)

برای دیگر کاربردها، ماه (ابهام‌زدایی) را ببینید.

ماه، به هر یک از ۱۲ بخش از یک سال گفته می‌شود. ماه، یکای زمان است که در تقویم‌ها بکار می‌رود و طول آن تقریباً برابر است با مدت زمانی که طول می‌کشد تا کره ماه یک دور کامل به دور کره زمین بچرخد.

این کلمه از همان واژه ماه یعنی قمر طبیعی زمین گرفته شده است. در زبان عربی به کره ماه "قمر" و به مدت زمانی که طول می‌کشد تا کره ماه یک دور کامل به دور کره زمین بچرخد "شهر" گفته می‌شود. این واژه در فرانسه و انگلیسی تقریباً با فارسی همریشه است. در فرانسه «موا mois»، که خود این واژه از واژه meis در سال 1175 گرفته شده است، ریشه این واژه، واژه لاتین mensis است که در سال ۱۰۸۰ میلادی رایج بوده است. (نگاه کنید به: Le Robert, P. 1425). در انگلیسی نیز واژه «month» تقریباً شکل دیگری از همین واژه است.

کاربرد واژه ماه در تقویم‌ها

• تقویم قمری

در تقویم قمری ملاک ماه هلالی است که در گردش ماه به دور زمین فاصله زمانی ایجاد دو هلال ۵۳۰۵۹/۲۹ روز طول می‌کشد که به آن ماه قمری می‌گویند. آثاری که از دوران پارینه‌سنگی یافت شده نشان می‌دهد که انسان از آن دوره شمار روزها را بر اساس دوره‌های اهله قمر نگه می‌داشته است. ماه قمری امروز نیز در بعضی از تقویم‌ها بکار می‌رود. با توجه به مدت زمان تقریبی ۵۳/۲۹ روز، ماه‌های تقویم قمری ممکن است ۲۹ یا ۳۰ روز داشته باشند که این تعدادِ روزها در سال‌های مختلف، متفاوت می‌باشد.

• تقویم خورشیدی

با اینکه معیار محاسبات تقویم‌های خورشیدی، حرکت زمین به دور خورشید است؛ واژه ماه در این تقویم‌ها هم مورد استفاده قرار می‌گیرد. هر ماه در سال خورشیدی، ۲۹، ۳۰ یا ۳۱ روز طول می‌کشد. با اینکه کاربرد این کلمه حالت همگانی دارد، استفاده از کلمه برج برای تقویم‌های خورشیدی صحیح‌تر است.

نام ماه‌ها در ایران و افغانستان

در ایران و افغانستان تقویم رسمی بر پایه گاه‌شماری هجری خورشیدی است.

فارسی ایران	فارسی افغانستان	پشتو	کردی	تعداد روزها	فصل
فروردین	حمل	وری	خاکه‌لێوه(نەورۆز)(ھەرمێ پشکوان)	۳۱	بهار
اردیبهشت	ثور	غوایی	بانەمەڕ(گوڵان)	۳۱
خرداد	جوزا	غبر گولی	جۆزه‌ردان	۳۱
تیر	سرطان	چنگاش	پووشپه‌ڕ	۳۱	تابستان
امرداد	اسد	زمری	گه‌ڵاوێژ	۳۱
شهریور	سنبله	وژی	خەرمانان	۳۱
مهر	میزان	تله	ڕەزبەر	۳۰	پاییز
آبان	عقرب	لرم	خەزەڵوەر(گەڵاڕێزان)	۳۰
آذر	قوس	لیندی	سەرماوەز	۳۰
دی	جدی	مرغومی	بەفرانبار	۳۰	زمستان
بهمن	دلو	سلواغه	ڕێبەندان	۳۰
اسفند	حوت	کب	ڕەشەمێ(رەشەمە)	۲۹ یا ۳۰

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ ماه (زمان) موجود است.