مرداد

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
تیر مرداد  شهریور 
۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷
۸ ۹ ۱۰ ۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۴
۱۵ ۱۶ ۱۷ ۱۸ ۱۹ ۲۰ ۲۱
۲۲ ۲۳ ۲۴ ۲۵ ۲۶ ۲۷
۲۸ ۲۹ ۳۰ ۳۱  
گاه‌شماری هجری خورشیدی

مرداد یا اَمُرداد (در فارسی افغانستان:اسد)، پنجمین ماه گاهشماری هجری خورشیدی و ۳۱ روزه است. در این تقویم مرداد از روز ۱۲۵م سال شروع شده و تا روز ۱۵۵م سال را شامل می‌شود و دومین ماه تابستان و ماه میانه این فصل است. برج فلکی مردادماه برج اسد (شیر) است.

واژه یابی[ویرایش]

مرداد در اوستا به صورت Amərətāt به معنی «زندگی جاودان، بی مرگی» آمده‌است و ترکیبی است از a منفی ساز و ریشه «mŗta» به معنی مردن؛ در فارسی میانه به صورت amaurtat/amaurdad به کار رفته است. این واژه سه بخش دارد:

  1. پیشوند اَ (a) که سرواژه، برای نفی معنی می‌آید.
  2. ریشهٔ اوستایی مَر (mar) به معنی مرگ و مردن
  3. پسوند تات (tat).

تیمه [۱] صورت ودایی amŗta را به معنی «زندگی، نیروی زندگی» می‌داند و البته نشان می‌دهد که در ودا amŗta به معنی «بی مرگی» هم است، خود واژهٔ mŗtá «مرگ» در ودا تنها یکبار به کار رفته و صورت amŗta نیز بعد از مدتی کاربرد خود را از دست داده است.

صورت فارسی باستان این ماه در گاهشماری هخامنشی به کار نرفته و تنها نوشتهٔ ایلامی آن در دست است. نگارش ایلامی آن به طور معمول tur-na-ba-zí-iš و یا tur-na-ba-iz-zí-iš است. اما یکبار به صورت du-ur-na-ba-zí-iš به کار رفته است و هینتس [۲] صورت فارسی باستان آن را به صورت *drnabājiš بازسازی می‌کند و آنرا برگرفته از *drna- قس. اوستایی dǝrǝnā- «دریدن، شکافتن، از هم جدا کردن» که در واژهٔ فارسی «درو» نیز باقی مانده است و bāji- «باژ، باج» می‌داند و در کل معنی «[ماه] باجگیری درو» از آن استنباط می‌کند. با رشد کشاورزی و تاثیراتی که این شیوهٔ معاش در زندگی این مردم گذارد، تصور ماهی که در گاهشماری فارسی باستان با این امر مربوط بوده باشد و در ماه پنجم به برآورد محصول درو نشده بپردازند و بر آن مالیات ببندند، تصوری دور از ذهن نیست و پیر بریان حتی لزوم آنرا در تقویم کشاورزی ناگزیر می داند. از همین رو تصور اینکه نام ماه پنجم در واقع نامی ساختگی در ارتباط با امور اداری و اقتصادی هخامنشیان، احتمالاً بر اساس الگویی بابلی باشد، بسیار محتمل است.[۳]

امشاسپند امرداد[ویرایش]

نوشتار اصلی: امرتات

امرداد یا امرتات ششمین و آخرین امشاسپند در آیین زرتشتی نیز می باشد.

رویدادها[ویرایش]

مناسبت‌ها[ویرایش]

  • ۷ - جشن مردادگان
  • ۱۰ - جشن چله تابستان
  • ۱۴ - سالروز پیروزی انقلاب مشروطه ی ایران

نامگذاری‌ها[ویرایش]

زادروزها[ویرایش]

درگذشت‌ها[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. (Thieme, ۱۹۲۵:۱۷-۳۳)
  2. (Hinz, 1973:66)
  3. بهار مختاریان. «ماه مرداد، ماه باج». انسان شناسی و فرهنگ، شنبه، ۳۱ تیر ۱۳۹۱. بازبینی‌شده در ۲۹ مرداد ۱۳۹۲.