گاهشماری جلالی
- «جلالی» تغییر مسیری به این صفحه است. برای کاربردهای دیگر جلالی (ابهامزدایی) را ببینید.
گاهشماری جلالی، دقیقترین تقویم هماهنگ با سال اعتدالی و مبنای گاهشماری ایرانیان از قرن پنجم خورشیدی بدین سو است.
محتویات |
[ویرایش] تاریخچه
گاه شماری جلالی توسط عدهای از ریاضی دانان ایرانی از جمله ابوالفتح عبدالرحمان منصور خازنی، ابومظفر اسفزاری، ابوعباس لوکری، محمد بن احمد معموری، میمون بن نجیب واسطی و ابن کوشک بیهقی مباهی و در راس آنان حکیم عمر خیام در ۳ رمضان ۴۷۱ هجری قمری تدوین شد.[۱]
کار تدوین این تقویم در دورهٔ ملکشاه سلجوقی و بر احتمال نزدیک به یقین با فرمان خواجه نظامالملک و در شهر اصفهان - پایتخت سلجوقیان - و بنابر گفتهای دیگر در ری یا نیشابور انجام شد.
گاهشماری جلالی تا پیش از مشروطه در ایران رسمیت نداشت و با تغییراتی از جمله در مبدأ و اسامی و طول ماهها در قالب تقویم هجری شمسی برجی از سال ۱۳۲۹ هجری قمری برابر با ۱۲۸۹ هجری خورشیدی در ایران به کار رفته و سپس با تغییراتی در قالب تقویم هجری شمسی در سال ۱۳۰۴ خورشیدی کلیات آن به همراه نامهای فارسی برای ماهها و تعدیل طول ماهها به تصویب مجلس شورای ملی گاهشماری رسمی ایران شد.
گاهشماری ایران و گاهشماری افغانستان بر پایه گاهشماری جلالی ساخته شدهاند ولی هم درازای ماههایشان و هم آغاز تاریخشان با گاهشماری جلالی دگرگونی دارد.
[ویرایش] دقت و مشخصات
این تقویم را در هماهنگی با سال اعتدالی دقیقترین گاهشماری جهان دانستهاند. در برابر تقویم اروپایی که در هر ۳۳۲۰ سال یک روز خطا دارد.[۲]، گاهشماری جلالی در هر ۱۰ هزار سال یک ثانیه خطا دارد.
مبدأ گاهشماری جلالی، سال جلوس ملکشاه بر تخت سلطنت و سرآغاز آن جمعه، اول فروردین سال نخستین جلالی (۴۵۸ هجری خورشیدی)، برابر نهم رمضان سال ۴۷۱ هجری قمری قراردادی (۱۵ مارس ۱۰۷۹ میلادی جولیانی مطابق ۲۱ مارس ۱۰۷۹ میلادی گرگوری) بود که تفاضل آن با تقویم هجری خورشیدی ۴۵۷ سال میباشد.
در این گاهشماری روز اول سال طوری تنظیم شدهاست که با برابری بهاری همگام شود و در پایان سالها ۳۶۵ یا ۳۶۶ روز دارند.
طول ماههای آن را مانند گاهشماری یزدگردی ۳۰روزه با ۵روز افزوده و به احتمالی ضعیفتر مانند تقویم برجی براساس توقف نسبی خورشید در برجها بین ۲۹ تا ۳۲ روزه دانستهاند.
[ویرایش] تقویم ایرانی
تقویم ایرانی برگرفته از گاهشماری جلالی به طور رسمی در ایران و نواحی مجاور آن استفاده میشود. یک تقویم خورشیدی است که به دقت از فصلهای نجومی تبعیت میکند، بنابراین به دانستن زمان دقیق اعتدال بهاری نیاز داریم.
قوانین این تقویم سادهاند. سالها ۱۲ ماه دارند که از هجرت پیامبر از مکه به مدینه در سال ۶۲۲ بعد از میلاد شروع شدهاند. یک سال جلالی در اولین روز بهار نجومی و یا در روز بعد از آن که به ترتیب منطبق با این است که لحظه اعتدالی قبل یا بعد از ظهر حقیقی به وقت تهران (تقریبا حدود ۱۲:۰۷) اتفاق بیفتد، شروع میشود. در۶ ماه اول سال همه ماهها۳۱ روز و در ۶ ماه دوم در یک سال کبیسه همه ۳۰ روز دارند. در سالهای معمولی(غیر کبیسه) آخرین ماه سال ۲۹ روزهاست. بنابراین هر فصل با ۳ ماه متوالی منطبق است.
انتظار میرود که تقریبا هر چهار سال در تقویم ایرانی یک سال کبیسه باشد و این نظم مشهور در تقویم خورشیدی است. به علاوه معمولاً بعد از هر ۳۲ سال (بعضی اوقات بعد از ۲۸ یا ۳۶) یک سال معمولی اضافه میشود یعنی ۴ سال متوالی به جای ۳ سال متوالی ۳۶۵ روزهاست.
[ویرایش] جستارهای وابسته
[ویرایش] پانویس
[ویرایش] منابع
- دقیقترین تقویم جهان، هدیه خیام به ایرانیان
- دقیقترین گاهشمار جهان
- زمانی که «خیام» تنظیم تقویم خورشیدی را تکمیل کرد
- گاهشماری ایرانی، موسی اکرمی، تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، چاپ اول (۱۳۸۰).
[ویرایش] پیوند به بیرون
دانلود تقویم افزونه تقویم جلالی برای مرورگر گوگل کروم*
|
|||||||||||||||||||
