شهریور

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
  مرداد   شهریور مهر
۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷
۸ ۹ ۱۰ ۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۴
۱۵ ۱۶ ۱۷ ۱۸ ۱۹ ۲۰ ۲۱
۲۲ ۲۳ ۲۴ ۲۵ ۲۶ ۲۷ ۲۸
۲۹ ۳۰ ۳۱
گاه‌شماری هجری خورشیدی

شهریور (در فارسی افغانستان: سُنبُله) ششمین ماه سال هجری خورشیدی است و در گاه‌شماری رسمی ایران و افغانستان همواره ۳۱ روز دارد و از روز ۱۵۶م سال آغاز شده و در روز ۱۸۶م سال پایان می‌یابد و واپسین ماه فصل تابستان است. شهریورماه در زبان پشتو‌ وږی و در زبان کردی خەرمانان نامیده می‌شود.

برج فلکی شهریورماه سُنبُله است که ششمین برج فلکی ِ منطقةالبروج است. این برج فلکی در دوهزاره پیش از صورت فلکی دوشیزه یا خوشه (سنبله) می‌گذشت٬ ولی امروزه بیشتر آن از زمینه پیکرآسمانی شیر (صورت فلکی اسد) می‌گذرد.

نماد ماه شهریور سنبله یا باکره یا دوشیزه (در انگلیسی Virgo) نامیده می‌شود.

در گاه‌شماری رسمی ایران نام این ماه از نام ماه ششم گاه‌شماری اوستایی نو که در اوستایی خْشَتْرَ-وَئیریه و در پهلوی شَتْریوَر نام دارد٬ برگرفته شده‌است. خَشَتَرَه وَیریَه نام یکی از امشاسپندان است. در گاه‌شماری زرتشتی چهارمین روز هرماه نیز به این امشاسپند تعلق دارد و روز چهارم ماه شهریور٬ جشن شهریورگان برگزار می‌شود.

ریشه[ویرایش]

نوشتار اصلی: شهریور (امشاسپند)


خَشَتَرَه وَیریَه نام یکی از امشاسپندان زرتشتی است. در اوستا «خشَثرَ وَیریَه» و در پهلوی «شَهرِوَر» و در فارسی «شَهریوَر» یا «شَهریَر» است. بخش اول این واژه به معنای شهریاری و شهر است (مراد از شهر، همانا کشور است، چنان که سرزمین ایران را، ایران شهر می‌نامیدند.) بخش دوم این واژه، یعنی «ویریه»، صفت و به معنای موردپسند است. بر این اساس، خشتره‌ویریه، به معنای آرمان‌شهر یا شهریاری آرمانی یا توانایی مینُوی آرمانی است. در اساطیر زرتشتی و ایرانی این امشاسپند نماد شهریاری و فّر و فرمان روایی اهورا مزدا و نگاهبان فلزها و پاسدار فَر و پیروزی شهریاران دادگر و یاور بینوایان و دستگیر مستمندان است.[۱]

در اشعار[ویرایش]

از مسعود سعد سلمان

شهریور است و گیتی از عدل شهریار شاد است، خیز و مایه شادی به من بیآر
باده شناس، مایه شادی و خرمی بی باده هیچ جان نشد از مایه شاد خوار

رویدادها[ویرایش]

مناسبت‌ها[ویرایش]

  • ۱ - روز بزرگداشت ابوعلی سینا و روز پزشک
  • ۱ - فغدیه، جشن خنکی هوا
  • ۴ - جشن شهریورگان - سالروز درگذشت مهدی اخوان ثالث
  • ۸ - خزان جشن
  • ۱۲ - روز مبارزه با استعمار انگلیس (در ایران) به مناسبت کشته شدن رئیسعلی دلواری قهرمان مبارزه با انگلیس در جنوب ایران
  • ۱۳ - روز بزرگداشت ابوریحان بیرونی
  • ۱۵ - بازارجشن
  • ۲۷ - روز بزرگداشت شهریار و روز شعر و ادب پارسی
  • ۳۱ - جشن پایان تابستان

نامگذاری‌ها[ویرایش]

زادروزها[ویرایش]

درگذشت‌ها[ویرایش]

جُستارهای وابسته[ویرایش]

پیوندهای بیرونی[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. اوستا (کهن ترین سرودهای ایرانیان)، گزارش: دکتر جلیل دوستخواه، انتشارات مروارید، تهران، ۱۳۷۵