گاه‌شماری کردی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

گاه‌شماری کردی یا کردی مادی، براساس گاه‌شماری هجری خورشیدی است و از آنجا که به طور معمول مبدأ آن، تأسیس حکومت مادها در ایران و یا در بعضی مناطق، فتح نینوا بدست مادها، دانسته شده‌است به تقویم مادی نیز مشهور است.

مبدأ و ارکان گاهشماری کردی[ویرایش]

گاه‌شماری کردی در گذشته از گاه‌شماری بابلی گرفته شده بود و به صورت گاه‌شماری‌های خورشیدی-مهی محاسبه می‌شد ولی الآن یک گاه‌شماری خورشیدی است با این تفاوت که مبدأ آن تاسیس دولت ماد می باشد.[۱]

گاه‌شماری کردی یکی از گاه‌شماری‌های کردستان است که برخلاف سایر گاه‌شماری‌های دیگر مبدأیی متفاوت با مبدأ گاه‌شماری هجری شمسی دارد، مبدأ مفروضی مربوط به فتح نینوا (پایتخت امپراتوری باستانی آشور) به دست هووخشتره در 612 ق. م نیز برای آن انتخاب شده‌است که امروزه نیز در تقویم‌های چاپی از آن استفاده می‌شود. بین نواحی کردنشین، صورت‌های مشابه نام کردی ماه‌ها وجود دارد این نام‌ها در گاه‌شماری کردی برگرفته از نام‌های اصیل و محلی کردی می‌باشد.[۲]

ماه‌های کردی مادی[ویرایش]

ماه‌های گاهشماری کردی در سورانی:

  1. خاکه‌لێوه(نەورۆز)(ھەرمێ پشکوان) = فروردین
  2. بانەمەڕ(گوڵان) = اردیبهشت
  3. جۆزه‌ردان = خرداد
  4. پووشپهڕ = تیر
  5. گهڵاوێژ = مرداد
  6. خه‌رمانان = شهریور
  7. ڕه‌زبه‌ر = مهر
  8. خەزەڵوەر(گەڵاڕێزان) = آبان
  9. سه‌رماوه‌ز = آذر
  10. به‌فرانبار = دی
  11. ڕێبه‌ندان = بهمن
  12. ڕه‌شه‌مێ(ڕەشەمە) = اسفند

تفاضل گاه‌شماری کردی با گاه‌شماری هجری خورشیدی[ویرایش]

آنگونه که در بین کردها هم اکنون معمول است ؛ اگر مبدأ آن، تأسیس حکومت ماد به دست دیاکو در نظر گرفته شود، تفاضل ایندو گاه‌شماری ۱۳۲۱ سال است. برای به دست آمدن سال کردی کافی است عدد ۱۳۲۱ به سال هجری خورشیدی اضافه شود. مثلاً: سال ۱۳۹۳ هجری خورشیدی، می‌شود ۲۷۱۴ کردی(مادی). امسال، سال ۲۷۱۴ تقویم کردی مادی است.

چنانچه مبدأ آن، فتح نینوا (پایتخت امپراتوری باستانی آشور) به دست هووخشتره در ۶۱۲ قبل از میلاد که در گذشته در مناطق کردنشین معمول بوده است درنظر گرفته شود، تفاضل آن ۱۲۳۳ سال است و سالشمار آن به همین میزان از گاهشماری هجری شمسی قدیمی تر است. یعنی: سال ۱۳۹۱ می‌شود ۲۶۲۴ کردی(مادی).

روزهای هفته[ویرایش]

هفته شنبه یکشنبه دوشنبه سه شنبه چهارشنبه پنجشنبه جمعه
(Rojî) Hefte Şeme Yekşeme Dûşeme Sêşeme Çûwarşeme Pêncşeme Heynî
(Roja) Heftan Şemî Yekşem Duşem Sêşem Çarşem Pêncşem înî
Abbreviations Sh Yek Du Cha În

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «ویکی‌پدیای انگلیسی». بازبینی‌شده در اردیبهشت ۱۳۹۱. 
  2. «گاه‌شماری‌های محلی ایران». بازبینی‌شده در اردیبهشت ۱۳۹۱.