مارکسیسم-لنینیسم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ایدئولوژی‌های

سیاسی-اجتماعی

آنارشیسم
دموکراسی مسیحی
مردم‌سالاری
دین‌سالاری
دیکتاتوری
فاشیسم
فن‌سالاری
فمینیسم
مارکسیسم
مارکسیسم لنینیسم
کمونیسم
جماعت‌گرایی
محافظه‌کاری
محیط‌گرایی
اسلام‌گرایی
لیبرالیسم
آزادی‌خواهی
ملی‌گرایی
نازیسم
فردگرایی سوسیال
لیبرالیسم سوسیال
سوسیال‌دموکراسی
سوسیالیسم
صهیونیسم
فدرالیسم
پادشاهی
رادیکالیسم

مارکسیسم-لنینیسم اصطلاحی است که توسط ژوزف استالین[۱] برای توصیف ایدئولوژی سیاسی اتخاذشده در حکومت خود، حزب کمونیست اتحاد شوروی و کمینترن ابداع شد[۲] و بر مارکسیسم و لنینیسم استوار است. مارکسیسم-لنینیسم اغلب به اشتباه با مارکسیسم و کمونیسم مترادف گرفته می شود؛ در حقیقت مارکسیست ها در طیف گسترده ای از دیدگاه ها دربارۀ مارکسیسم-لنینیسم جای می گیرند.

هدف مارکسیسم-لنینیسم مطابق با خواست پیروان آن، پیشرفت دولت به دولت سوسیالیستی، از طریق رهبری پیشتاز انقلابی متشکل از انقلابیان حرفه ای به عنوان بخش سازمانی طبقۀ کارگر است، که خود در نتیجۀ دیالکتیک پیکار طبقاتی به آگاهی سوسیالیستی می رسد. دولت سوسیالیستی که بر اساس مارکسیسم-لنینیسم به صورت «دیکتاتوری پرولتاریا» یازنمایانده می شود، در بدو امر یا انحصاراً به وسیلۀ حزب پیشتاز انقلابی و به واسطۀ پروسۀ سانترالیسم دموکراتیک اداره می شود که لنین از آن به عنوان «کثرت در مباحثات، وحدت در عمل» یاد می کند.[۳] در نتیجۀ این مشی، حزب کمونیستی (یا همتایش) نهاد عالی سیاسی دولت و نیروی مقدماتی سازمان اجتماعی است. مارکسیسم-لنینیسم هدف نهایی خود را پیشبرد سوسیالیسم به تحقق کامل کمونیسم در مفهوم یک سیستم اجتماعی بدون طبقه همراه با مالکیت اشتراکی ابزار تولید و برابری کامل اجتماعی برای همۀ اعضای جامعه عنوان می کند. برای دستیابی به این هدف، حزب کمونیست عمدتاً بر توسعۀ شدید صنعت، علوم و تکنولوژی تمرکز می کند که بنیان رشد پیوستۀ نیروهای تولیدی را می نهد و از این لحاظ گردش ثروت مادی را افزایش می دهد.[۴] همۀ سرزمین و منابع طبیعی به مالکیت اشتراکی در می آیند و از طریق دولت مارکسیست-لنینیست در اشکال مختلف مالکیت نهادهای اجتماعی اداره می شوند.

دیگر گونه های کمونیست ها و مارکسیست ها به انتقاد از مارکسیسم-لنینیسم پرداخته اند و چنین استدلال می کنند که دولت های مارکسیست-لنینیست، سوسیالیسم به وجود نیاورده اند، بلکه سرمایه داری دولتی را پدید آورده اند.[۵] آن ها این استدلال را به آرای خود بنیانگذاران مارکسیسم بازمی گردانند که مالکیت دولتی ثروت را جز در مواردی خاص که شرایط آن برآورده شود، شکلی از سرمایه داری ارزیابی می کردند؛ شرایطی که به استدلال آن ها در دولت های مارکسیست-لنینیست وجود نداشته است.[۶][۷] دیکتاتوری پرولتاریای مارکسیسم، به صورت دولتی دموکراتیک است؛ حکومت تک حزبی (که دولت های مارکسیست-لنینیست استفاده می کنند) نمی تواند در تعریفی مارکسیستی دیکتاتوری پرولتاریا محسوب شود.[۸] این منتقدان چنین نتیجه گیری می کنند که مارکسیسم-لنینیسم نه مارکسیسم است و نه لنینیسم و نه تلفیقی از هر دو، بلکه اصطلاحی ساختگی است که برای توجیه تحریفات ایدئولوژیک استالین جعل شده است.[۹]

مارکسیسم-لنینیسم به عنوان دکترین استالین و ایدئولوگ هایش، با سخنانی از مارکس و لنین شکل گرفت که به صورت گزینش شده فقط برای توجیه به کار برده شده و از بافت متن خود خارج شده بودند. افزون براین، محتوای مارکسیسم-لنینیسم مداوماً مورد تجدید نظر قرار می گرفت تا با تغییرات دیدگاه های حزب حاکم مطابقت بیابد.[۱۰][۱۱] مارکسیسم-لنینیسم همچنین انحراف آشکاری را از اصول بنیادین مارکسیسم و لنینیسم، مانند سوسیالیسم در یک کشور در بر داشت.[۱۲][۱۳]

منابع[ویرایش]

  1. Г. Лисичкин (گ. لیسیچکین), Мифы и реальность, Новый мир (نووی میر)، ۱۹۸۹، شماره ۳، ص ۵۹. (روسی)
  2. تاریخچۀ مدرک دیپلم بین المللی: کمونیسم در بوتۀ نقد ۸۹-۱۹۷۶. آلن تاد. ص ۱۶. «مارکسیسم-لنینیسم ضرورتاً ایدئولوژی رسمی دولت شوروی و همۀ احزاب کمونیستی بود که تا ۱۹۷۶ و پس از آن به استالین و جانشینانش وفادار بودند.
  3. مایکل آلبرت، رابین هانل. امروز و فردای سوسیالیسم. بوستون، ماساچوست، ایالات متحدۀ آمریکا: ساوث اِند پرس، ۱۹۸۱. ص ۲۵-۲۴.
  4. چارلز ف. آندرین. نظام های سیاسی تطبیقی: عملکرد سیاسی و تغییر اجتماعی. آرمونک، نیویورک، ایالات متحدۀ آمریکا: م.ای. شارپ، ۱۹۹۴، ص ۱۴۰.
  5. http://www.hetsa.org.au/pdf/34-A-08.pdf سرمایه داری دولتی در اتحاد شوروی، م.ک. هاوارد و ج. ای. کینگ.
  6. http://www.hetsa.org.au/pdf/34-A-08.pdf سرمایه داری دولتی در اتحاد شوروی، م.ک. هاوارد و ج. ای. کینگ.
  7. سرمایه داری آمریکا: اندیشۀ اجتماعی و اقتصاد سیاسی در سدۀ بیستم، نلسون لیختنشتاین. انتشارات دانشگاه پنسیلوانیا، ۲۰۱۱. ص ۱۶۱-۱۶۰.
  8. خوانشی حقوق بشری: مقالات، سخنرانی ها و اسناد سیاسی مهم از عصر باستان تا به امروز. میشلین ایشی. انتشارات تایلر اَند فرانسیس، ۲۰۰۷. ص ۲۴۵.
  9. تاریخچۀ مدرک دیپلم بین المللی: کمونیسم در بوتۀ نقد ۸۹-۱۹۷۶. آلن تاد. ص ۱۶. «اصطلاح مارکسیسم-لنینیسم که توسط استالین ابداع شد، تا پس از مرگ لنین در ۱۹۲۴ مورد استفاده قرار نگرفت. در شوروی استالین برای ارجاع به آنچه که وی «مارکسیسم ارتودوکس» می نامید از این اصطلاح استفاده شد و به طرز فزاینده ای مترادف با سخنانی شد که استالین در رابطه با مسائل سیاسی و اقتصادی بیان می کرد. ... اگرچه، بسیاری از مارکسیست ها (و حتی از آنجمله اعضای حزب کمونیست) باور داشتند که عقاید و اعمال استالین (نظیر سوسیالیسم در یک کشور و تصفیه ها) تحریفی آشکار از آن چیزی است که مارکس و لنین بیان کرده بودند.
  10. دوزخ بر روی زمین: توحش و خشونت در رژیم استالین. لودویک کووالسکی. ص ۴۲. مارکسیسم-لنینیسم از دکترین خود استالین به اضافۀ جملات گزینش شده توسط وی از آثار مارکس، لنین و انگلس به وجود آمده است. نمی توان پنداشت که در روزگار استالین کسی آزاد بوده است تا از مارکس، لنین یا حتی خود استالین نقل کند: مارکسیسم-لنینیسم تنها نقل قول های مجاز دانسته شده توسط استالین را در بر داشت که با دکترینی که وی ابلاغ می کرد مطابقت می کردند.
  11. ترور، قدرت و دولت ها: راهی از مدرنیته. روزماری هـ.ت. او'کان. ص ۱۰۱. دانیلز با تصویری از انحراف مارکسیسم-لنینیسم با مقاصد استالین، شرح می دهد که چگونه تئوری سوسیالیسم در یک کشور استالین که در اواخر دهۀ ۱۹۲۰ توسعه یافت به الگویی تبدیل شد. بر مبنای نقل قولی منفرد، قدیمی و خارج از متن از لنین که به وسیلۀ جملات خود استالین تکمیل شده بود، روش و تشکیلات تفسیر مجدد عقیدتی بنیاد یافت. (دانیلز، ۱۹۹۳، ص ۸۶.) این روشی بود که برای طلسم کردن لغزش ناپذیری استالین به کار گرفته شد. نخست هر تصمیم تک نفرۀ استالین با استفاده از دکترین مارکسیستی مشروعیت یافت که با سهل انگاری از هرکجا برداشته شده بود و تنها یک برداشت در بر داشت. هر کسی که بعداً از این تفسیر پرسشی به عمل می آورد، یا تلاشی برای احیای بافت متن آن می کرد، می توانست تحت عنوان «انحراف خرده بورژوایی» و نهایتاً «مخرب ضد انقلاب» محکوم شود.
  12. مارکسیسم معاصر، شماره های ۵-۴. انتشارات سنتز، ۱۹۸۱. ص ۱۵۱. سوسیالیسم در یک کشور، انحرافی پراگماتیک از مارکسیسم کلاسیک.
  13. کرۀ شمالی تحت کمونیسم: گزارشی از فرستاده ای به بهشت. کورنل اریک. ص ۱۶۹. سوسیالیسم در یک کشور، عبارتی است که معترضان را برمی انگیزد، نه تنها به این دلیل که متضمن تحریفی از انترناسیونالیسم مارکسیستی است، بلکه همچنین به این دلیل که با اصول بنیادین مارکسیسم ناسازگار است.