شرکت بهره‌برداری نفت و گاز گچساران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
شرکت بهره‌برداری نفت و گاز گچساران
نوع شرکت نفت و گاز
محدوده فعالیت ایران
بنیانگذاری ۱۳۷۸
دفتر مرکزی پرچم ایران گچساران، ایران
مدیر عامل محمد باورساد[۱]
محصولات نفت خام
گاز طبیعی
درآمد ۲۷۵۰ میلیارد ریال (۱۳۹۰)[۲]
مالک شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب
وب‌گاه www.gsogpc.nisoc.ir

شرکت بهره‌برداری نفت و گاز گچساران، شرکت نفت و گاز ایرانی است و یکی از شرکت‌های تابعه شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب می‌باشد، که با تولید متوسط ۷۴۰ هزار بشکه نفت در روز، سهم عمده‌ای در تامین درآمدهای اقتصادی ایران دارد.

اداره مرکزی این شرکت از حیث جغرافیایی در شهر گچساران، استان کهگیلویه و بویراحمد واقع شده،[۳] ولی تاسیسات شرکت در چهار استان خوزستان، بوشهر، کهگیلویه و بویراحمد و فارس قرار دارد.

این شرکت وظیفه استخراج و بهره‌برداری از ۱۸ میدان نفتی را بر عهده دارد، که بخش اعظم آن، مربوط به میدان نفتی گچساران است، که به‌عنوان یکی از بزرگترین میادین نفتی ایران شناخته می‌شود.

تاریخچه[ویرایش]

منطقه نفتخیز گچساران نخستین بار در فاصله سال‌های ۱۳۰۳ و ۱۳۰۲ هجری شمسی، مورد مطالعه قرار گرفت. در سال ۱۳۱۰ عملیات حفاری برای چندمین بار آغاز شد و پس از حفر چاه‌های بسیار در لایه آسماری، بالاخره تولید نفت از مخزن گچساران از سال ۱۳۱۸ با چاه شماره ۱۳ آغاز شد.

میدان نفتی گچساران در فاصله ۲۲۰ کیلومتری جنوب شرقی اهواز قرار گرفته و شامل سازندهای شکافدار آسماری و بنگستان بوده که در جهت عمومی شمال غربی، جنوب شرقی طاقدیس‌های میادین نفتی جنوب ایران واقع شده است.

این میدان، طاقدیسی به طول حدود ۷۰ کیلومتر و عرض ۶ تا ۱۵ کیلومتر است. عمده تولید نفت از سازند آسماری این میدان صورت می‌گیرد، که عمدتاً از سنگ‌های کربناتی تشکیل شده است. اولین چاه بنگستانی که به تولید درآمد، چاه شماره ۳۶ بود، که بهره برداری از آن از سال ۱۳۴۰ آغاز گردید.

تاریخچه بهره برداری از مخزن نشان می‌دهد، که بجز یک دوره کوتاه بین سال‌های ۱۳۳۰ تا ۱۳۳۲، تولید از مخزن گچساران همواره ادامه داشته و میزان تولید نیز همیشه سیر صعودی داشته است بطوریکه در سال ۱۳۵۳ به حداکثر میزان خود یعنی بالغ بر ۹۴۰ هزار بشکه در روز رسیده است. مطالعات میزان بهره دهی چاه‌ها نشان می‌دهد، که شاخص بهره دهی از ۲ تا بیش از ۵۰۰ پام / بشکه در روز متغیر می‌باشد،

که این اختلاف زیاد بین شاخص بهره‌دهی چاه‌ها، بیانگر تاثیر شدید سیستم شکافدار و تراکم شکاف‌ها و نهایتاً برخورد دهانه چاه با شکاف‌ها می‌باشد.

تأسیسات[ویرایش]

شرکت بهره برداری نفت و گاز گچساران مسئولیت تولید صیانت شده از ۱۸ میدان نفتی را با استفاده از ۶۵۴ حلقه چاه، ۱۰ واحد بهره برداری، ۳ کارخانه نمکزدائی، ۱۱ ایستگاه تقویت فشار و تزریق گاز، ۳ مجتمع بزرگ گاز و گازمایع شامل کارخانه گازوگازمایع-۹۰۰ پازنان-۲ و پالایشگاههای گازوگازمایع-۱۲۰۰ گچساران و ۱۳۰۰ بی بی حکیمه، سیستم تولید و تزریق گاز پازنان/گچساران، سیستم گاز آغار و دالان مشتمل بر ۱۲ دستگاه، شیرگاه و لخته گیر مایع، ۵ آزمایشگاه شیمیائی، ۵ واحد آبرسانی، ۷۰ مجموعه تفکیک گر سرچاهی، ۲ مجموعه تفکیک و تقویت فشار سرچاهی، ۳ ایستگاه برق و حدود ۶۲۴۷ کیلومتر خط لوله ۴ تا ۴۲ اینچ را برعهده دارد.

میادین نفتی[ویرایش]

این شرکت دارای ۱۳ مخزن در مدار می‌باشد که عمده تولید نفت به ترتیب از مخازن میدان نفتی گچساران با حدود ۴۷۸ هزار بشکه در روز، میدان نفتی بی‌بی حکیمه با حدود ۱۰۸ هزار بشکه در روز و میدان نفتی رگ سفید با حدود ۶۶ هزار بشکه در روز صورت می‌گیرد.

مخازن میدان نفتی بینک، میدان نفتی گلخاری، میدان نفتی نرگسی، میدان نفتی چلینگر، میدان نفتی پازنان، میدان نفتی سیاهمکان، میدان نفتی گرنگان، میدان نفتی سولابدر، میدان نفتی رودک و میدان نفتی خویز نیز به ترتیب چهارمین تا سیزدهمین مخزن در مدار این شرکت محسوب می‌شود.

علاوه بر این مخازن، کیلورکریم، زاغه، چهاربیشه، منصور آباد و کوه کاکی جمعاً با ظرفیت مجاز تولید ۱۸ هزار بشکه در روز، بعنوان مخازن برنامه شده این شرکت تلقی می‌شوند.

میدان نفتی گچساران[ویرایش]

میدان نفتی گچساران در فاصله ۲۲۰ کیلومتری جنوب شرقی اهواز و در منطقه نفتخیز گچساران واقع شده است. این حوزه شامل سازندهای شکافدار آسماری و بنگستان بوده که در جهت عمومی شمال غربی-جنوب شرقی طاقدیس‌های میادین نفتی جنوب ایران قرار گرفته است. این میدان، طاقدیسی به طول حدود ۷۰ کیلومتر و عرض ۶ تا ۱۵ کیلومتر است.

منطقه نفتخیز گچساران در سالهای ۱۳۰۲ و ۱۳۰۳ هجری شمسی مورد مطالعه قرار گرفت. در سال ۱۳۱۰ عملیات حفاری برای چندمین بار آغاز شد و پس از حفر چاه‌های بسیار در لایه آسماری، سرانجام استخراج نفت از مخزن گچساران در سال ۱۳۱۸ هجری شمسی از چاه شماره ۱۳ به بهره‌برداری رسید.

میدان نفتی نرگسی[ویرایش]

میدان نفتی نرگسی، از میدان‌های نفتی ایران است، که در شهرستان دشتستان، استان بوشهر[۴] و در فاصله ۳۰ کیلومتری شمال شمال شهرستان برازجان قرار دارد.[۵]

میدان نفتی گلخاری[ویرایش]

میدان نفتی گلخاری، از میادین نفتی جنوب ایران است، که در ۳۵ کیلومتری شمال بندر گناوه، واقع در استان بوشهر و در ۷۰ کیلومتری شمال غربی بوشهر، میان میدان نفتی نرگسی و میدان نفتی بینک و در حوزه عملیاتی شرکت بهره برداری نفت و گاز گچساران که از شرکت‌های تابعه شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب است، قرار دارد.[۶]

میدان نفتی بینک[ویرایش]

میدان نفتی بینک، از میدان‌های نفتی ایران است، که در استان بوشهر و در فاصله ۲۰ کیلومتری شمال بندر گناوه در ساحل خلیج فارس واقع شده و از سمت شمال به میدان گلخاری، میدان نفتی بی‌بی‌حکیمه و سیاهمکان و از سمت جنوب نیز به میدان خارک در دریا هم‌جوار است.

حجم نفت درجای مخزن بنگستان میدان بینک در استان بوشهر بر اساس محاسبات انجام شده، توسط شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب دو میلیارد و ۸۹۰ میلیون بشکه متعارفی پیش‌بینی شده است. این میدان در سال ۱۳۴۰ کشف شد و سال ۱۳۴۶ به بهره‌برداری رسید و هم اکنون ۲۶ هزار بشکه نفت خام، در روز تولید دارد و دارای ۱۸ حلقه چاه می‌باشد.

میدان نفتی رگ سفید[ویرایش]

میدان نفتی رگ سفید در جنوب غربی ایران و در فاصله ۱۵۰ کیلومتری جنوب شرق اهواز و در نزدیکی بندر دیلم واقع است. این میدان در سال ۱۳۴۳ کشف شد.

این میدان پس از میدان نفتی پازنان، دارای بزرگترین حجم کلاهک گازی در میان میادین نفتی ایران است. میزان نفت اولیه این میدان ۱۶/۵ میلیارد بشکه تخمین زده شده‌است که پیشبینی شده که ۳/۴۴ میلیارد بشکه از آن قابل برداشت است. ابعاد میدان در حدود ۵۵ در ۷ کیلومتر می‌باشد و تعداد چاههای حفاری شده این میدان تا سال ۱۳۸۱به ۱۰۵ حلقه رسیده‌است. حجم در جای نفت و گاز سازندهای آسماری و بنگستان این میدان براساس آخرین مطالعات مخزن بترتیب معادل ۶/۱۴ میلیارد بشکه و ۸/۱۷ تریلیون فوت مکعب گزارش شده‌است. میزان تولید نفت و گاز تجمعی از این میدان از ابتدای بهره برداری تا پایان سال ۱۳۷۹ که در حدود ۴۰ سال می‌باشد بترتیب معادل ۱۵۲۱ میلیون بشکه و ۹۷۰ میلیارد فوت مکعب بوده‌است. سهم سازندهای آسماری و بنگستان از تولید تجمعی این میدان بترتیب ۱۲۳۰ و ۲۹۱ میلیون بشکه بوده‌است.

میدان نفتی بی‌بی حکیمه[ویرایش]

میدان نفتی بی‌بی حکیمه با طول ۷۰ کیلومتر و عرض ۵ کیلومتر در جنوب فرو افتادگی دزفول در ناحیه جنوب غرب ایران قرار دارد.

تولید نفت[ویرایش]

براساس سیاست گذاری‌های کلان وزارت نفت و برنامه ارائه شده از سوی شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب، ظرفیت تولید مؤثر این شرکت ۷۰۷ هزار بشکه در روز در سال ۸۵ اعلام گردیده که با رعایت تولید صیانتی از مخازن، میانگین تولید واقعی این شرکت طی نیمه اول سال ۸۵ حدود ۷۵۴٫۵ هزار بشکه در روز بوده است.

اختلاف اندک میان میزان برنامه شده و تولید واقعی نفت عمدتاً مربوط به مشکلات فنی چاه‌ها، انجام آزمایش‌ها، تعمیرات اساسی و عوامل مختلف دیگر نظیر عملیات اسیدکاری، قطع برق، عدم نیاز به نفت و انجام اصلاحیه‌ها و کارهای تعمیراتی بوده است.

تولید و تزریق گاز[ویرایش]

بر اساس مطالعات انجام شده بیشترین بازیافت از مخازن گچساران و بی‌بی حکیمه زمانی میسر خواهد بود، که تزریق گاز دراین مخازن انجام پذیرد و در این راستا از سال ۱۳۵۶ تاکنون گاز گنبدی مخزن پازنان پس از فرآورش در کارخانه گازوگازمایع-۹۰۰ از طریق خط لوله ۲۶ اینچ انتقال گاز در میدان گچساران تزریق می‌گردد، که طی نیمه اول سال ۱۳۸۵ روزانه حدود ۱/۲۹۷ میلیون فوت مکعب گاز همراه نفت مخزن گچساران جمع آوری شده که پس از فرآورش در ۴ ایستگاه تقویت فشار ضعیف و مایع گیری و شیرین سازی در پالایشگاه گاز و گازمایع-۱۲۰۰، ۵/۱۳۷ میلیون فوت مکعب از آن به اضافه ۲/۷۰۰ میلیون فوت مکعب گاز گنبدی پازنان در ۱۷ حلقه چاه تزریق شده است.

در مخزن بی‌بی حکیمه نیز از آبان ماه سال ۱۳۷۴ تا کنون تزریق گاز آغاز گردیده که طی نیمه اول سال ۸۵ روزانه حدود ۳۱/۱۷۸ میلیون فوت مکعب گاز همراه نفت میادین رگ سفید و بی بی حکیمه جمع آوری شده و پس از فرآورش در ۴ ایستگاه تقویت فشار ضعیف (ایستگاه رگ سفید-۱ در شرکت بهره برداری نفت و گاز آغاجاری)، مایع گیری و شیرین سازی در پالایشگاه گاز و گازمایع-۱۳۰۰ و فشارافزایی در ایستگاه تقویت فشار قوی سیاهمکان ۶۷/۵۶ میلیون فوت مکعب از آن باضافه حدود ۸۳/۷۰ میلیون فوت مکعب در روز گاز گنبدی مخزن پازنان در ۴ حلقه چاه تزریق شده است.

ذخائر عظیم گازی در شرکت بهره برداری نفت و گاز گچساران نیز از موقعیت ممتازی برخوردار است. در نیمه اول سال ۱۳۸۵ بیش از ۸۸ میلیارد فوت مکعب گاز همراه و ۱۶۶ میلیارد فوت مکعب گاز گنبدی پازنان-۲، تولید و پس از جمع آوری و فرآورش در ۲۲ حلقه چاه مخازن گچساران و بی‌بی حکیمه تزریق شده است.

تولید گاز مایع[ویرایش]

علاوه بر تولید نفت و گاز، گازمایع و نفتا نیز از دیگر تولیدات با ارزش این شرکت است که در مجتمع‌های پالایشگاهی گازوگازمایع-۱۲۰۰و۱۳۰۰ گچساران و بی‌بی حکیمه و مجتمع گازوگازمایع-۹۰۰ پازنان-۲ تولید می‌شود.

نفتا به مایعات سنگین گازی اطلاق می‌شود که پس از فرآورش گازومایعات گازی در مجتمع گاز و گازمایع-۹۰۰ بدست می‌آید. این محصول بعنوان خوراک مجتمع پتروشیمی بوعلی سینا استفاده می‌شود و در نتیجه ارزش افزوده بسیار بیشتری را ایجاد می‌نماید.

گازمایع یا ال‌ان‌جی نیز پس از شیرین سازی گازهای ترش دریافتی از واحدهای تقویت فشار و تزریق گاز، در مجتمع‌های پالایشگاهی۱۲۰۰ و ۱۳۰۰ و طی فرایندهای خاص آبزدایی، ایجاد سرمایش با استفاده از سیکل تبرید پروپان و نهایتاً پایین آوردن درجه حرارت سیال تا ۳۰- درجه سانتی گراد تولید و جهت تأمین بخشی از خوراک مجتمع‌های پتروشیمی بندرامام ارسال می‌گردد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]