شهرستان گچساران

گچساران
کشور	ایران
استان	کهگیلویه و بویراحمد
شهرستان	گچساران
نام(های) دیگر	دوگنبدان
مردم
جمعیت	۱۳۶٫۰۶۴ سرشماری سال ۸۵
زبان‌ گفتاری	لری بختیاری و ترکی قشقایی
مذهب	شیعه
جغرافیای طبیعی
مساحت	۶۸۳/۴ کیلومترمربع

شهرستان گَچساران از شهرستانهای ایران در جنوب غربی استان کهگیلویه و بویراحمد است. مرکز این شهرستان، شهر دوگنبدان است و در زمان های قبل جز استان خوزستان بوده است. جمعیت این شهرستان در سال ۱۳۸۵، برابر با ۱۳۶٫۰۶۴ نفر بوده‌است . شهرستان گچساران در جنوب غربی استان کهگیلویه و بویر احمد واقع گردیده و ۶۸۳/۴ کیلومتر مربع مساحت دارد.

شهرستان گچساران حدود ۴۶۸۳ کیلومتر مربع وسعت دارد. این شهرستان از شمال به شهرستان کهگیلویه، از جنوب به شهرستان گناوه (استان بوشهر) از شرق و شمال شرقی به شهرستان ممسنی (استان فارس) و از غرب به شهرستان بهبهان (استان خوزستان) محدود می‌باشد. زبان اکثریت مردم گچساران لری است ولی بعضا به دلیل مهاجرت ترکی قشقایی و زبان فارسی نیز در این شهر صحبت میشود.

بام نفتی ایران

واحد بهره برداری شماره یک گچساران به عنوان بام نفتی ایران معروف است. این واحد که در جنوب شرقی و در فاصله ۲۰ کیلومتری شهرستان گچساران در منطقه‌ای به نام سقلاتون واقع شده در سال ۱۳۱۱ هجری شمسی به بهره برداری رسیده‌است و در ارتفاع ۳ هزار و ۲۲۱ پایی از سطح دریا قرار دارد. این واحد با ظرفیت تولید ۲۴۵ هزار بشکه نفت در روز،روزانه ۱۵۷ هزار بشکه نفت را از ۶۷ حلقه چاه جمع آوری و تفکیک می‌کند و حاصل این تفکیک از طریق تلمبه خانه گوره برای صادرات به پایانه خارک انتقال می‌یابد. همچنین روزانه بیش از ۱۰۴ میلیون فوت مکعب گاز نیز از طریق این واحد به ایستگاه تقویت فشار گاز شماره یک گچساران تحویل می‌شود و تامین خوراک پالایشگاه شیراز- در حدود ۴۰ هزار بشکه در روز نیز برعهده این واحد است. نفت این واحد از نوع سنگین به شمار می‌آید. اگرچه این واحد در زمان جنگ ایران و عراق آماج حملات هواپیماهای عراقی قرار گرفت، اما به دلیل قرارگیری در ارتفاعات بالا، هرگز آسیب جدی به آن وارد نشد و این واحد تاکنون همواره در مدار تولید قرار داشته‌است.

شهرستان گچساران یکی از شهرهای دانشگاهی کشور است و بیش از 12000 نفر در دانشگاههای این شهرستان مشغول به تحصیل هستند.این شهرستان علاوه بر دانشگاه آزاد و دانشگاه پیام نور در سال 1391 شاهد افتتاح دانشکده دولتی نفت و گاز گچساران بوده است که امید است این دانشکده توسعه یابد. دانشکده نفت و گاز گچساران هم اکنون دارای 3 رشته مهندسی پلیمر ،شیمی کاربردی،کاردانی مکانیک می باشد.

جغرافیا

گچساران در منطقه گرمسیر قشلاقی واقع شده‌است و دارای دو نوع آب و هوای معتدل و خشک در نیمه شرقی و گرمسیری خشک در نیمه غربی می‌باشد. رودخانه زهره مهم‌ترین رود این شهرستان است که در جنوب شرقی دوگنبدان جاری است.

راه اصلی استان خوزستان (اهواز) به استان فارس (شیراز) از این شهرستان می‌گذرد و قشلاق عشایر بویراحمد و قشقایی نیز در آن قرار دارد. ناحیه گچساران در منتهی الیه مناطق نفت خیز ایران قرار گرفته‌است. منطقه نفتی گچساران از نواحی قدیمی و مشهور صنعت نفت ایران به شمار می‌آید.

گچساران در منطقه گرمسیر قشلاقی واقع شده‌است و دارای دو نوع آب و هوای معتدل و خشک در نیمه شرقی و گرمسیری خشک در نیمه غربی می‌باشد.

رودخانه زهره مهم‌ترین رودخانه شهرستان است و در حدود ۲۰ کیلومتری جنوب دوگنبدان جاری است. رودخانه باشت از کوه خامی و دره تنگ شیر سرچشمه می‌گیرد. رودخانه خربل یکی دیگر از رودخانه‌های شهرستان است که در جنوب شرقی دوگنبدان جاری است و پس از طی مسافتی به رودخانه زهره می‌پیوندد. بر روی رودخانه نازمکان این شهرستان هم سدی به نام کوثر زده شده‌است.

شهرستان گچساران به دلیل دارا بودن معادن غنی نفت فراوان، مهم‌ترین مرکز استخراج و بهره برداری نفت کشور به شمار می‌رود.

شهر دوگنبدان مرکز شهرستان در ارتفاع ۷۲۰ متری از سطح دریا با مساحتی بالغ بر ۱۸ کیلومتر مربع و در ۱۵۷ کیلومتری شهر یاسوج (مرکز استان) قرار گرفته‌است.

از چگونگی نامگذاری و پیشینه تاریخی این شهر اطلاعات دقیقی در اختیار نیست ولی طبق نظریه باستان شناسان و پژوهشگران در قسمت‌های شرقی و غربی آثار باقیمانده از دو گنبد قدیمی وجود دارد. به علت وجود همین دو گنبد در این ناحیه نام دوگنبدان برای این شهر انتخاب گردیده‌است.

اماکن و روستاهای دیدنی

• گناوه روستایی در 20 کیلومتری شمال شهر گچساران در استان کهگیلویه و بویراحمد است.

• مارین روستایی در ۳۶ کیلومتری شمال شهر گچساران در استان کهگیلویه و بویراحمد است.

روستای مارین با داشتن آب وهوای مساعد و مناظر دیدنی مکان مناسبی برای گردشگران و مسافران در تابستان و فصل گرما است. شرایط آب و هوایی، نوع معماری و بافت تاریخی و زیبای این روستا باعث شده تا مردم و گردشگران از آن بعنوان ماسوله دوم در جنوب یاد کنند.جوشش چشمه‌های مارین از دل زمین که خواص معدنی نیز دارند همچنین وجود باغستانهای زیبا و انبوه گردشگاهی بکر در کنار روستای مارین بوجود آورده است.درختان چنار با حدود ‪ ۱۰۰‬متر ارتفاع و قطرحدود پنج متر در کناردرختان انگور، انجیر، انار، هلو، زردآلو و خانه‌های زیبای پله کانی و قدیمی در شیبهای تند مناظر زیبایی را فراروی گردشگران و ایرانگردان خلق کرده است. وجود بقعه متبرکه امامزاده بی‌بی حمیده‌خاتون از نوادگان امام موسی کاظم در کنار این روستا بر جذابیت این منطقه افزوده و میهمانان در بدو ورود به روستای مارین به زیارت آستان مقدس این بقعه متبرکه می روند. وب‌سایت روستای مارین

• بزرگترین روستای شهرستان گچساران روستای (دیل) می‌باشد^{[نیازمند منبع]} که بزرگترین روستای استان نیز می باشد.^{[نیازمند منبع]}

خنگ بنار، اسپر، محوطه پشه کان یک و دو در سه کیلومتری شرق دوگنبدان، دژکل دوغ فروش که به قلعه‌های اسماعیلیه شباهت دارد و محوطه کل دوغ فروش به وسعت پنج تا ‪ ۶‬هکتار، غارچال امیرخانی در منطقه گنجگون علیا، غارچال کلات درروستای دلی اولاد علی مومن، روستاهای شاه بهرام و گناوه و شامبرکان یا شامبراکان از روستاهای مهم و تاریخی این شهرستان هستند.

مراکز خرید

مراکز تجاری قدمت زیادی ندارند ولی با گسترش شهر رشد قابل توجهی داشته اند . مهمترین مراکز تجاری و خرید گچساران به شرح زیر هستند :

• مرکز شهر : این قسمت از شهر پر ترددترین قسمت است و به بیانی دیگر قلب شهر محسوب می‌شود . این محل در بخش میانی بلوار ولی عصر قرار دارد و از طرفین به خیابان‌های بشارت ، حلال احمر و کوچه برلن متصل است . مراکز خرید و پاساژهای متعدد عامل اصلی جذب شهروندان است .
• پاساژها : مهمترین پاساژهای گچساران، پارسیان، مروارید، نور، سعدی، زمرد، حافظ ، هلال احمر ،ابوالفضل ،طالقانی و شهرداری هستند که عمدتا بوتیک و فروشگاه لوازم آرایش هستند . گسترش بیش از پیش پاساژها رونق اقتصادی شگرفی به گچساران داده است .
• محلهٔ چینی‌ها : محلهٔ چینی‌ها که به علت ساختار معماریش به این نام خوانده می‌شود، در حال حاضر قلب تپنده شهر گچساران است . موقعیت مناسب مکانی، گسترش پاساژها و فروشگاه‌های متعدد از عوامل اقبال مردم به این محله بوده است . ساختمان‌های بلند، بوتیک‌ها، لوازم کامپیوتری، لوازم آرایشی و گالری‌های هنری رونق بخش این محل است که شب‌ها به پاتوق جوانان گچساران تبدیل شده است . این محله در بلوار ولی عصر و بین پاساژ حافظ و سعدی قرار دارد .

±=== دیگر روستاها ===

• ابریگون
• گناوه
• سراب ننیز
• مجموعه خان احمد
• تکیه(میرزینعلی)
• دمیه
• اسپر
• دره دره علیا
• کهله برد کوه شاه بهرام
• ده جلیل
• دم تنگ سرنا
• تلخاب احمد زاده
• پیر سبز
• دوک بزرگ خان احمد
• نارک
• حسام آباد امامزاده جعفر
• شادگان
• گلستان امامزاده جعفر
• رشنه گرد
• کوه سرک سفلی
• گدار شهری
• کوه سرک علیا
• کاکا مبارک بی‌بی حکیمه
• بوستان
• نیمدور
• دیل
• آرو
• شاه بهرام
• حاج قلندر: روستایی است در حدود چهل کیلومتری شهر گچساران که در کنار رود زهره قرار دارد. طبیعتی زیبا و دل انگیز این روستای را دوست داشتنی نموده است.

منابع

• پایگاه اطلاع رسانی کبنانیوز
• اولین و تنها سایت تخصصی ورزش استان کهگیلویه و بویراحمد
• پايگاه اطلاع رسانی گچساران
• پايگاه خبری گچساران و استان کهگیلویه و بویر احمد
• استانداری کهگیلویه و بویر احمد.
• روستای مارین
• سایت فرهنگی گچساران
• کهگیلویه و بویراحمد
• نقشه گچساران
• ویدیویی از شهرستان گچساران در یوتیوب
• سیزده بدر درگچساران در یوتیوب
• رقص محلی مردم لر جنوب غربی ایران در یوتیوب