خائوس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

خائوس یا کی‌آوس (در کاربرد ترجمه یونانی کلاسیک و فلسفه: بُن آشوب، در کاربرد امروزی: دُش آمیختگی و یا دُش میختگی، با بازنگری به واژه پهلوی gumēxtagīh)، (به یونانی: Χάος)، (به انگلیسی: Chaos)، در اساطیر یونان وضعیت ابتدایی پیش از آفرینش را بیان می‌کند. البته در این داستان‌ها در اشاره‌هایی خائوس دارای شخصیتی انسانی تصویر شده‌است.

در افسانه‌های یونانی تودهٔ بی‌شکل و درهم و برهم عوامل را که پیش از آفرینش جهان را فرا گرفته بود خائوس گفته‌اند. در الهیات نیز خلا اولیه و آشفتگی عوامل کائنات قبل از خلقت تحت عنوان هیولا خوانده شده‌است.

نقش‌مایه نبرد با خائوس (به آلمانی: Chaoskampf) در همهٔ این افسانه‌ها دیده می‌شود که حاکی از مبارزهٔ یک خداوند دلاور با هیولای آشوب و بی‌سامانی و هرج و مرجی (اغلب در قالب یک مار یا اژدها) است. لفظ مذکور در دین‌های باستانی خاور نزدیک به مفهوم‌های مشابه بسط یافته‌است.

این مفهوم نخستین بار در آثار هزیود، شاعر مشهور یونانی مطرح شده‌است، اما احتمال دارد که هزیود این مفهوم را از بابل باستان گرفته باشد.[۱]

در افسانه‌های یونان در ابتدای آفرینش خلاء یا خائوس به وجود آمد یا در واقع به وجود نیامد چون خائوس چیزی نیست که به وجود داشته باشد یا نداشته باشد البته در آن دسته از داستان‌هایی که خائوس دارای شخصیت است احتمالاً این برداشت می‌شود که وجود خائوس چیزی نزدیک به وجود خدا بوده باشد (یعنی وجود دارد ولی جسم ندارد) از خائوس زمین یا گایا بوجود آمد بعد به ترتیب تارتاروس که دنیای زیرین است و اروس یا شهوت از خلاء به وجود آمدند. دیگر خدایان به وجود آمده از خائوس عبارتند از تاریکی یا اربوس و الههٔ شب یا نوکس. و اما از ازدواج آنها هامرا یا روز و روشنایی یا آتیر متولد شدند. از ازدواج زمین یا همان گایا و اورانوس یا همان آسمان‌ها تایتان‌ها پدید آمدند.

کی‌آوس منبع الهامی برای نام گذاری سیستم خاصی در ریاضی شده که گاه به صورت آشوبی هم برگردانده شده‌است.

پانویس[ویرایش]

  1. تاریخ تمدن، ویل دورانت، چاپ هفتم، ۱۳۸۰، جلد دوم، صفحه:۸۵

منابع[ویرایش]

  • ویکی‌پدیای انگلیسی.