جمهوری وایمار

رایش آلمان Deutsches Reich
→ ۱۹۱۹–۱۹۳۳ ←
پرچم نشان
سرود سرود آلمانی ها
گستره آلمان در دوره وایمار
پایتخت	برلین
زبان‌(ها)	آلمانی
دولت	جمهوری فدرال ، پارلمانی دموکراسی نمایندگی (۱۹۱۹-۱۹۳۰) دو فاکتو وضع اقتدارگرا توسط فرمان فوق العاده (۱۹۳۰-۱۹۳۳)
رئیس جمهور
- ۱۹۱۸-۱۹۲۵	فریدریش ابرت
- ۱۹۲۵-۱۹۳۳	پاول فون هیندنبورگ
صدراعظم
- ۱۹۱۹	فیلیپ شایدمان
- ۱۹۱۹-۱۹۲۰	گوستاف باوئر
- ۱۹۲۰	هرمان مولر (نخستین)
- ۱۹۲۰-۱۹۲۱	کنستانتین فرنباخ
- ۱۹۲۱-۱۹۲۲	یوزف ویرت
- ۱۹۲۲-۱۹۲۳	ویلهلم کونو
قانونگذار	رایشستاگ
- شورای دولت	رایشسرات
دوره تاریخی	دوره میان جنگ
- تأسیس	۱۱ اوت ۱۹۱۹
- هیتلر صدراعظم گماشته شد	۳۰ ژانویه ۱۹۳۳
- آتش سوزی رایشستاگ	۲۷ فوریه ۱۹۳۳
- قانون اختیارات	۲۳ مارس ۱۹۳۳
مساحت
- ۱۹۲۵	۴۶۸٬۷۸۷کیلومترمربع (۱۸۱٬۰۰۰مایل‌مربع)
جمعیت
- حدود ۱۹۲۵	۶۲٬۴۱۱٬۰۰۰
تراکم جمعیت	۱۳۳٫۱ /کیلومترمربع (۳۴۴٫۸ /مایل‌مربع)
یکا پول	Mark (ℳ), coll. Papiermark (1919–1923) German Rentenmark (1923–1924) Reichsmark (ℛℳ) (1924–1933)
امروزه بخشی از	آلمان لهستان روسیه
The above shown coat-of-arms was the version used until 1928, then replaced by the conclusive version as shown in section Flag and coat of arms.

جمهوری وایمار (به آلمانی: Weimarer Republik)‏ به نظام حکومتی آلمان طی سالهای ۱۹۱۹ تا ۱۹۳۳ میلادی اطلاق می‌گردد. جمهوری وایمار در اصل اصطلاحی است که مورخان برای دوره تاریخی حدفاصل پایان جنگ جهانی اول تا روی کار آمدن حکومت نازی‌ها در آلمان ابداع نموده‌اند. نام رسمی این نظام حکومتی، همانند دوره حکومتی پیش از آن، امپراتوری آلمان (به آلمانی: Deutsches Reich)‏ باقی می‌ماند. جمهوری وایمار اولین تلاش برای ایجاد مردم‌سالاری در آلمان بود که توسط سیاست‌مداران آلمانی در شهر وایمار مورد اجماع قرار گرفت.

علل شکل‌گیری

پس از شکست آلمان در جنگ جهانی اول، عهدنامه‌ای موسوم به معاهده ورسای بین آلمان و متفقین منعقد شد که طبق آن، آلمان می‌بایست ۱۲۳ میلیارد مارک غرامت بپردازد، نیروهای نظامی‌اش از حد معینی بیشتر نشوند و قسمت‌هایی از امپراتوری آلمان (رایش دوم) به دست نیروهای متفق از آلمان جدا شد.

تاریخچه

جمهوری وایمار، که پس ازفروپاشی نظام سلطنتی و فرار ویلهلم دوم به هلند در پایان جنگ جهانی اول به نام رایش و ریاست جمهوری سوسیال دموکراتی به نام فردریش ابرت تاسیس شد، نخستین دولت دموکراتیک در کشور آلمان بود.

در سال ۱۹۱۹ اعضای مجلس ملی آلمان به نام رایشس‌تاگ، که غالبا چپ میانه‌رو و جانبدار نظام فدرال و آزادی بی قید و شرط همهٔ احزاب و مطبوعات بودند، برای تدوین قانون اساسی در وایمار (مشهور به شهر گوته و شیلر) گرد آمدند. در این قانون حقوق و تکالیف آلمانی‌ها بر اساس لیبرالیسم روشنگری و تامین آزادی‌های فردی تعیین شد.

اقتصاد

تا سال ۱۹۳۰ ۲۶ میلیارد مارک به صورت وام و عمدتا از سوی آمریکا به آلمان پرداخت شده بود. دولت با اختصاص ۹۰ درصد آن به بخش خصوصی، یک دورهٔ شکوفایی سریع اقتصادی به وجود آورد. سیاستمداران، اقتصاددانان و صاحبان صنایع در پی آن بودند که آلمان از هم پاشیده‌ٔ بعد از جنگ را احیا کنند. بلشویک‌ها که در روسیه به قدرت رسیده بودند، به واسطه‌ٔ اینکه آلمان اولین کشوری بود که آن‌ها را به رسمیت شناخت، از غرامت‌های جنگی خود چشم پوشیدند. میزان استخراج معادن کالیوم، فولاد، زغال‌سنگ و ظرفیت کشتی‌های تجاری به نحو خیره‌کننده‌ای افزایش یافت. آلمان پس از ۱۹۲۵ بزرگ‌ترین صادرکنندهٔ ابزارهای الکتریکی بود و در صنعت شیمی در جهان مقام اول را داشت.

فروپاشی

در سال ۱۹۲۹ هم‌زمان با بحران اقتصادی جهانی، کمک‌های خارجی قطع شد. بسیاری از صنایع به تعطیلی کشیده شدند و تورم به نحو فزاینده‌ای افزایش یافت و رقم بیکاران به ۲.۸ میلیون نفر رسید.

هم‌زمان با این رخدادها، نارضایتی عمومی افزایش یافت. با توجه به این‌که شرایط سنگین عهدنامه ورسای، تورم جهانی و قطع کمک‌های هنگفت آمریکا در اواخر جمهوری وایمار عرصه را بر طبقهٔ متوسط تنگ کرد و باعث بیکاری و فقر خیل عظیمی از مردم شد، بنا به گزارش زونت هایمر، در سال ۱۹۳۲ لیبرالیسم وایماری برای اکثر جوانان مرده بود.

در سال ۱۹۲۱ این نارضایتی‌ها از حد اظهار عقاید فراتر رفت. ارتسبرگر، امضا کنندهٔ قرارداد ورسای و پس از او، راتناو، وزیر امور خارجه آلمان ترور شدند. همهٔ تنگناها و مشکلات اقتصادی به پای دموکراسی و کثرت عقاید نوشته می‌شد. پس از مرگ ابرت در ۱۹۲۵، هیندربورگ کهنسال به ریاست جمهوری انتخاب شد و آدولف هیتلر را به صدراعظمی انتخاب کرد.

با به قدرت رسیدن هیتلر در ۱۹۳۳ عمر کوتاه جمهوری وایمار به پایان رسید.

منابع

• Abraham, David The Collapse of the Weimar Republic: Political Economy and Crisis (2nd. Edition) New Jersey; Holmes & Meier Publishers, 1986 ISBN 0-8419-1084-7.
• Bracher, Karl Dietrich Die Aufloesung der Weimarer Republik; eine Studie zum Problem des Machtverfalls in der Demokratie Villingen: Schwarzwald, Ring-Verlag, 1971.

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ جمهوری وایمار موجود است.

• زبان اصالت در ایدئولوژی آلمانی؛ تئودور آدورنو؛ سیاوش جمادی؛ مقدمه مترجم؛ نشر ققنوس، ۱۳۸۵