گاه‌شمار جنگ داخلی سوریه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

گاه‌شمار جنگ داخلی سوریه مروری کلی است بر وقایع بااهمیتی که در راستای درگیری‌های سوریه رخ می‌دهند.

SyrianWarAnimation2011-2019.gif

گاه‌شمار[ویرایش]

سال ۲۰۱۱ (تظاهرات خیابانی، درگیری‌های مسلحانه و شروع جنگ)[ویرایش]

از ماه ژانویه ۲۰۱۱ صدها هزار معترض در شهرهای مختلف سوریه نظیر دمشق، حمات، جبله، لاذقیه، درعا و حمص به مدت چندین ماه، در روزهای مختلف به ویژه روزهای جمعه با نام‌هایی مانند جمعه عزت، جمعه مقاومت، جمعه شهدا، جمعه مبارزه، جمعه آزادگان، جمعه آزادی، جمعه نگهبانان میهن، جمعه کودکان، جمعه عشایر، جمعه صالح العلی، جمعه عدم مشروعیت، جمعه ارحل، جمعه لا للحوار و جمعه سر فرود نمی‌آوریم جز در مقابل خدا علیه دولت بشار اسد دست به اعتراض و تظاهرات زدند و خواهان کناره‌گیری او از قدرت شدند.[۱] تانک‌ها و نیروهای نظامی دولت بشار اسد در شهرهای مختلف سوریه نظیر دمشق، درعا و حمص مستقر شدند و معترضان را سرکوب کردند.[۲] معترضان به دخالت نیروهای دولت ایران در سرکوب معترضان نیز اعتراض داشتند.[۳][۴]

در ۱۸ مارس ۲۰۱۱ در شهر درعا در جنوب غرب سوریه، نیروهای امنیتی گروهی از جوانان را به اتهام «کشیدن نقاشی‌های ضد حکومت با اسپری روی دیوار مدرسه» دستگیر کردند. این کار اعتراضاتی را در سطح شهر در پی داشت؛ معترضان به خیابان‌ها آمدند و در واکنش نیروهای امنیتی نیز به روی معترضان آتش گشودند و چهار تن از آنها را کشتند. گفته می‌شود این اولین اعتراض ضد حکومت بود و چهار قربانی آن نیز اولین قربانیان قیامی بودند که به جنگ داخلی و ویرانگر تبدیل شد اما در ۲۸ مارس ۲۰۱۱ اعتراضات در درعا و سرکوبهای نیروهای امنیتی برای چند روز ادامه یافت. دست‌کم ۶۰ نفر از معترضان زندانی شدند و اعتراضات به دیگر شهرهای سوریه نیز گسترش یافت. به تدریج برخی از مخالفان به سمت مبارزهٔ مسلحانه رفتند.

نیروهای دولتی سوریه در تاریخ ۴ ژوئن ۲۰۱۱ در شهر جسرالشغور در استان ادلب عملیاتی را علیه مخالفان با نام مبارزه با تروریستها آغاز کردند که در جریان آن شماری از معترضان و مخالفان کشته شدند. پس از آن در ۶ ژوئن تلویزیون دولتی سوریه اعلام کرد که مخالفان مسلح در این شهر به نیروهای دولتی حمله کرده و ۲۰ پلیس را کشته‌اند. بنا بر گزارش‌های دولتی تا ساعات پایانی این روز به بسیاری از ایستگاه‌های پلیس حمله و در مجموع ۱۲۰ پلیس کشته شدند.[۵]

گروهی از مخالفان مسلح بشار اسد در ۲۹ ژوئیه ۲۰۱۱، ارتش آزاد سوریه (FSA) را تشکیل دادند. این گروه قبل از آنکه سلفیها و جهادی‌ها وارد بازی شوند، اصلی‌ترین گروه مسلح مخالف بشار اسد محسوب می‌شد. اعضای ارتش آزاد سوریه را در ابتدا عمدتاً مقامات نظامی جدا شده از ارتش بشار اسد[۶] و همچنین افرادی با دیدگاه‌های ملی‌گرایانه و دموکراتیک تشکیل می‌دادند.

باراک اوباما در ۱۸ اوت ۲۰۱۱، رئیس‌جمهور سابق ایالات متحده آمریکا در واکنش به سرکوبهای گسترده در سوریه از بشار اسد خواست تا استعفا دهد. او همچنین دستور داد تا تمام دارایی‌های دولت سوریه در آمریکا مسدود شود.

سال ۲۰۱۲ (افزایش درگیری‌ها میان مخالفان و هواداران بشار اسد)[ویرایش]

در ۲۳ ژانویه ۲۰۱۲ گروه اسلام‌گرای جبهه نصرت به رهبری ابومحمد جولانی شکل‌گیری خود را اعلام می‌کند[۷] پس از مدتی این گروه تبدیل به شاخه رسمی القاعده در سوریه می‌شود کاخ سفید نیز در دسامبر ۲۰۱۲ جبهه نصرت را در فهرست گروه‌های تروریستی خود قرار داد.[۸]

بیش از ۷۲۰۰ نفر (تا تاریخ ۵ فوریه ۲۰۱۲) از معترضان سوری، توسط نیروهای نظامی و امنیتی دولت بشار اسد کشته شده‌اند و بین ۶۰۰۰۰–۸۰۰۰۰ نفر از معترضان در این کشور دستگیرشده‌اند و ۱۲ هزار و ۴۰۰ نفر هم از سوریه گریخته‌اند، که این اقدامات از سوی بان کی‌مون دبیرکل سازمان ملل متحد محکوم شده‌است.[۹][۱۰] مقامات سوریه در پاسخ به گزارش‌های سازمان ملل متحد دربارهٔ آمار کشته‌ها، این گزارش‌ها را بی اساس و غیرواقعی خوانده‌اند و اعلام کردند که ۲۰۰۰ نیروی امنیتی سوریه در شهرهای مختلف این کشور هدف تیراندازی گروه‌های تروریستی قرار گرفته و کشته شده‌اند.[۱۱][۱۲] در واکنش به جنگ داخلی سوریه، بشار اسد در ۲۶ فوریه ۲۰۱۲ همه‌پرسی پیش‌نویس قانون اساسی جدید این کشور را برگزار کرد. او اعلام کرد که بیش از ۸۹ درصد از رأی دهندگان با این پیش‌نویس موافقت کرده‌اند. قانون اساسی جدید مدت زمامداری را برای هر رئیس‌جمهور به دو دورهٔ هفت ساله محدود و همچنین ماده ۸ را که اعلام می‌کرد حزب بعث رهبری دولت و جامعه را در دست دارد، حذف کرد.

تجمع اعتراض آمیز مردم در حمص علیه بشار اسد

والری ایموس، معاون دبیرکل سازمان ملل متحد در امور بشردوستانه در پی دیدار از منطقه بابا عمرو حمص در سوریه گفت بخش‌هایی از این شهر کاملاً ویران شده‌است. مخالفان در ۷ مارس ۲۰۱۲، از کشته شدن ۳۹ تن در سراسر سوریه خبر دادند که به گفته آنها ۲۶ تن از آنها در شهر حمص، ۶ تن در ادلب، ۳ نفر در درعا، ۲ نفر در حومه دمشق و ۲ نفر در حومه حلب کشته شده‌اند.[۱۳]

با ادامه خشونت‌ها در شهرهای مختلف سوریه در روز جمعه، ۹ مارس ۲۰۱۲، کمیته هماهنگی محلی که از گروه‌های مخالف دولت سوریه‌است، اعلام کرده‌است که در این روز در شهرهای مختلف سوریه ۷۷ نفر کشته شده‌اند که از این تعداد، ۲۶ نفر در حمص، ۲۸ نفر در حلب، ۶ نفر در درعا، ۴ نفر در حماة، ۹ نفر در مناطق مختلف دمشق، دو نفر در لاذقیه و یک نفر در هریک از شهرهای حلب و بوکمال جان خود را از دست داده‌اند.[۱۴]

هیئت عمومی انقلاب سوریه، شمار کشته شدگان در روز ۱۹ فروردین ماه ۱۳۹۱ (۷ آوریل ۲۰۱۲) به دست نیروهای دولتی این کشور در مناطق مختلف را، دستکم ۱۵۶ نفر اعلام کرد؛ که بیش از ۷۰ نفر از آنها از شهر اللطامنه در حومه حماه هستند. در این قتل‌عام سه خانواده به‌طور کامل کشته شدند و دیگران در اثر گلوله‌باران بی‌هدف شهر توسط خودروهای زرهی ارتش دولتی سوریه، جان خود را از دست داده‌اند.

گزارش‌های منتشره از حمص هم از گلوله‌باران توپخانه‌ای شدید مناطق دیر بعلبه، جوره الشیاح و شماری دیگر از مناطق حکایت داشت. این گلوله‌باران که تصاویری از آن بر روی شبکه اینترنت پخش شد، ده‌ها کشته و زخمی در پی داشت.

خبرگزاری رویترز به نقل از فعالان سوری گزارش داد که ۱۲ تن از کشته شدگان خانواده یک افسر جدا شده از ارتش سوریه هستند. فیلم ویدئویی حاوی تصاویر این کشته شدگان در شبکه اینترنت منتشر شد.

همچنین ده‌ها نفر در گلوله‌باران شهرهایی در حومه استان‌های حلب و ادلب، کشته شدند. بنا بر اعلام دیده‌بان حقوق بشر سوریه، نیروهای دولتی به شهر اریحا در استان ادلب یورش برده و ده‌ها منزل را به آتش کشیدند. شهر المیادین در حومه دیرالزور نیز شاهد یورش نیروهای دولتی و دستگیری ده‌ها تن از اهالی آن بود.[۱۵] شبکه خبری الشام در روز ۲۸ مارس ۲۰۱۲ از حضور گسترده نیروهای امنیتی در اکثر خیابان‌ها و محله‌های منطقه القابون در دمشق پایتخت سوریه خبر داد. بنا بر این گزارش نیروهای امنیتی به‌شماری از منازل در نزدیکی مسجد الحسن یورش برده و جوانان حاضر در این منازل را دستگیر کردند.[۱۶][۱۷]

هزاران نفر در شهر حلب، واقع در شمال سوریه، در ۱۸ می ۲۰۱۲ دست به تظاهرات زده‌اند. فعالان حقوق بشر در سوریه می‌گویند که این بزرگترین تظاهراتی است که از زمان آغاز شورش‌ها در سوریه برگزار شده‌است. گزارش شده‌است که همزمان تظاهراتی نیز در سایر نقاط سوریه برگزار شده‌است. این تظاهرات یک روز پس از آن صورت می‌گیرد که فعالان به منظور حمایت از دانشجویان حلب برای راهپیمایی فراخوان داده بودند. ناظران می‌گویند که جو ضد دولتی در این شهر با کشته شدن چند تن از دانشجویان به دست نیروهای امنیتی در اوایل ماه مه ۲۰۱۲ افزایش یافت. ویدیوهایی که توسط فعالان در اینترنت منتشر شده‌است نشان می‌دهد که صدها نفر در نقاط مختلف حلب در راهپیمایی‌های ضد دولتی شرکت کرده‌اند.[۱۸]

گروه نظارت بر حقوق بشر در سوریه که در بریتانیا مستقر است می‌گوید که گلوله‌باران نیروهای امنیتی سوریه در ۲۱ می ۲۰۱۲ در استان حما در غرب این کشور ۳۴ کشته و تعداد زیادی مجروح بر جا گذاشته‌است. این نهاد گفت که در میان کشته شدگان شهر صوران در مرکز این استان چند کودک نیز وجود دارد. رامی عبدالرحمان، رئیس این نهاد به خبرگزاری رویترز گفت: «نیروهای ارتش ابتدا شهر را به گلوله بستند و سپس به شهر حمله کردند.»[۱۹]

در ۲۶ می ۲۰۱۲ حداقل ۱۰۸ تن از جمله سیزده کودک در شهر حمص به دست نیروهای ارتش این کشور کشته شده‌اند. این افراد از سازمان ملل و ناظرانش در سوریه خواسته‌اند تا اقدامات بیشتری برای دفاع از غیرنظامیان انجام دهند.

در تصاویر ویدئویی ۲۶ می ۲۰۱۲، اجساد کودکان پس از گلوله‌باران شهرک حولا دیده می‌شود. مخالفان دولت سوریه می‌گویند کل اعضای خانواده‌ها در این حملات کشته شده و افرادی هم که نجات پیدا کردند، پس از آن که اسیر نیروهای دولتی شدند، کشته شدند.

در درگیری‌ها و خشونت‌های روز جمعه ۲۵ می ۲۰۱۲ در سراسر سوریه، حداقل ۲۰ نفر کشته شدند.

پس از نماز جمعه روز جمعه ۲۵ می ۲۰۱۲ ده‌ها هزار نفر در تظاهرات ضد دولتی در گوشه و کنار سوریه شرکت کردند.

در می ۲۰۱۲ در گلوله‌باران شهرک حولا، نیروهای دولتی از تانک، خمپاره و سایر سلاح‌های سنگین استفاده کردند.[۲۰]

در واکنش به قتل ۱۰۸ تن از شهروندان سوریه در ۲۶ می ۲۰۱۲، که به گفته ناظران سازمان ملل متحد توسط نیروهای دولتی بشار اسد صورت گرفت، آمریکا این اقدام را «وحشیانه» خواند و اتحادیه عرب نیز اعلام کرد نشستی اضطراری در این مورد برگزار کند. سازمان ملل متحد، بریتانیا و کشورهای شورای همکاری خلیج فارس نیز بیانیه‌هایی در محکومیت این کشتار منتشر کردند. آلمان، فرانسه، ایتالیا، بریتانیا، کانادا و استرالیا در واکنش به ادامه کشتار شهروندان غیرنظامی، سفیران سوریه را اخراج کردند.[۲۱][۲۱][۲۲][۲۳][۲۴]

ارتش آزاد سوریه در تاریخ ۱۷ ژوئیه ۲۰۱۲ نبرد دمشق را آغاز کرد. اگرچه در نهایت بشار اسد توانست کنترل بر دمشق را حفظ کند اما حومهٔ این شهر بویژه منطقهٔ غوطه شرقی به دست مخالفان افتاد. به این ترتیب این منطقهٔ سرسبز که پیش‌تر با باغ‌ها و تفریحگاه‌هایش، میزبان مردم در تعطیلات آخر هفته بود تحت بمباران شدید هواپیماهای دولتی و بارش خمپاره‌ها قرار گرفت و از اوایل سال ۲۰۱۳ میلادی نیز به محاصرهٔ کامل نیروهای ارتش سوریه درآمد؛ ولی در ۱۹ ژوئیه ۲۰۱۲ درگیری‌ها به شهر حلب، دومین شهر بزرگ سوریه و از مراکز مهم تجاری این کشور گسترش یافت.

در دسامبر ۲۰۱۲ دولت اسلامی در عراق و شام اعلام موجودیت کرد؛ و از ماه آوریل ۲۰۱۳ فعالیت خود را گسترش داد.

در ۷ دسامبر ۲۰۱۲ معارضان سوری موفق شدند کنترل اکثر مناطق شهر دیرالزور را در دست بگیرند.

سال ۲۰۱۳ (افزایش قدرت مخالفان اسد، ورود ایران و حزب‌الله به جنگ داخلی سوریه)[ویرایش]

در تاریخ ۱۱ ژانویه ۲۰۱۳ میلادی، پیکارجویان مخالف بشار اسد به رهبری پیکارجویان جهادی احرارالشام و جبهه النصره،[۲۵] موفق شدند تا پایگاه نظامی تَفِتناز را به تصرف نظامی خود درآورند.[۲۶]

در تاریخ ۱۱ فوریه ۲۰۱۳ مخالفان دولت بشار اسد، پایگاه نظامی الجَراح را به تصرف نظامی خود درآورند.[۲۷] همچنین عمران الزعبی، وزیر اطلاع‌رسانی حکومت سوریه، تأیید کرد که در جریان سقوط پایگاه الجَراح، سه فروند هواپیمای جنگنده «سالم»[۲۵] ولی مستعمل از فرودگاه نظامی الجراح به دست گروه دولت اسلامی عراق و شام افتاده بود.[۲۸]

در تاریخ ۷ مارس ۲۰۱۳ میلادی و در ادامه جنگ داخلی سوریه، مخالفان شامل نیروهای «جبهه النصره، آزادی‌طلبان شام و شاهین‌های سنی» موفق به تصرف شهر رقه و دستگیری استاندار منصوب بشار اسد شدند.[۲۹]

وضعیت جنگ داخلی سوریه در ۱۵ مارس ۲۰۱۳

تا تاریخ ۱۵ مارس ۲۰۱۳ بخش‌های مهم و استراتژیک سوریه و همچنین حدود یک سوم خاک این کشور در کنترل مخالفان بشار اسد بود.

در ۱۹ مارس ۲۰۱۳ استفاده از گاز اعصاب سارین در بمباران شهر خان عسل در شمال‌غرب سوریه دست‌کم ۲۶ کشته بر جای گذاشت که حدود نیمی از قربانیانش سربازان دولتی بودند. تحقیقات سازمان ملل استفاده از گاز سارین در این منطقه را تأیید کرد اما نتوانست تعیین کند که کدام طرف از آن استفاده کرده‌است. دولت سوریه و مخالفان دولت، یکدیگر را به استفاده از این گاز سمی متهم می‌کردند.

در تاریخ ۲۱ مارس ۲۰۱۳ میلادی، محمد رمضان سعید البوطی، امام جمعه مسجد جامع اموی و بلندپایه‌ترین روحانی سنی‌مذهب سوریه، در مسجد ایمان در منطقه «مزرعه» در مرکز دمشق، طی یک حمله انتحاری کشته‌شد.[۳۰] وی در جریان جنگ داخلی سوریه به صورت علنی از بشار اسد که متعلق به اقلیت شیعه‌مذهب علوی است حمایت می‌کرد.[۳۱]

در ۳۰ آوریل ۲۰۱۳ حسن نصرالله، رهبر حزب‌الله لبنان برای کمک به دولت بشار اسد وارد عمل شد. ایران نیز به متحد اصلی بشار اسد در منطقه تبدیل شد.

۵ ژوئن ۲۰۱۳: شهر استراتژیک قصیر در غرب سوریه در مرز لبنان، پس از هجده ماه درگیری بار دیگر به کنترل دولت سوریه درآمد. نیروهای حزب‌الله، ارتش سوریه را در بازپس‌گیری این شهر همراهی کردند.

در ۲۱ اوت ۲۰۱۳ در حومهٔ دمشق در منطقهٔ تحت کنترل شورشیان، حملهٔ دیگری با گاز سارین و به مراتب مرگبارتر از حمله خان عسل روی داد که صدها کشته برجای گذاشت. کارشناسان سازمان ملل اعلام کردند که موشکهای زمین به زمین حامل گاز سارین در زمانی که مردم خواب بودند، مناطق مسکونی را هدف قرار داده‌اند. ایالات متحده آمریکا و دیگر کشورها بشار اسد را به دلیل انجام این حملات محکوم کردند.

در ۲۸ اوت ۲۰۱۳ جو بایدن، معاون رئیس‌جمهور آمریکا ضمن اشاره به وجود شواهد کافی در مورد مسئولیت رژیم اسد در حمله شیمیایی اخیر گفت: «نباید گذاشت که استفاده از تسلیحات شیمیایی بدون مجازات باقی بماند. رئیس‌جمهور و من فکر می‌کنیم، کسانی که از سلاح شیمیایی علیه کودکان، زنان و مردان بی‌دفاع استفاده کرده‌اند، باید به سزای اعمالشان برسند.»[۳۲]

۳۱ اوت ۲۰۱۳: باراک اوباما از کنگره خواست که مجوز حملات هوایی علیه دولت سوریه را صادر کند اما جمهوریخواهان که اکثریت کنگره آمریکا را در اختیار داشتند، با این درخواست مخالفت کردند.

۲۷ سپتامبر ۲۰۱۳: شورای امنیت سازمان ملل اعلام کرد چنانچه سوریه انبارهای تسلیحات شیمیایی خود را از بین نبرد، از نیروی نظامی علیه این کشور استفاده خواهد کرد. در نیمهٔ اکتبر دولت سوریه کنوانسیون بین‌المللی منع جنگ‌افزارهای شیمیایی را امضا کرد. این کنوانسیون تولید، انبار و استفاده از سلاح‌های شیمیایی را ممنوع می‌کرد.

سال ۲۰۱۴ (قدرت‌نمایی داعش، آمریکا و اروپا وارد میدان می‌شوند)[ویرایش]

۱۴ ژانویه ۲۰۱۴: نیروهای داعش پس از نبردی شدید با مخالفان دولت بشار اسد، کنترل شهر رقه در شمال سوریه را به دست آوردند. داعش در پایان ماه ژوئن رسماً خلافت بر مناطق تحت اشغال خود در سوریه و عراق را اعلام کرد.[۳۳]

۱۰ مارس ۲۰۱۴: گروهی از راهبه‌های ارتدوکس که به مدت سه ماه در اسارت یکی از گروه‌های شورشی بودند، آزاد شدند. شورشیان این ۱۳ راهبه را از کلیسایی در شهر معلولا ربوده بودند.[۳۴]

۱۱ مارس ۲۰۱۴: صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل (یونیسف) اعلام کرد آمار کودکانی که از مارس سال گذشته تحت تأثیر این جنگ قرار گرفته‌اند از دو میلیون به پنج میلیون و ۵۰۰ هزار نفر رسیده‌است. یونیسف همچنین اعلام کرد که حدود یک میلیون کودک در مناطق و شهرهای محاصره شده به غذا، دارو و کمک‌های بشردوستانه دسترسی ندارند.[۳۵]

۱۴ مارس ۲۰۱۴: احمد جربا، رئیس ائتلاف ملی سوریه گفت که حامیان بین‌المللیِ مخالفانِ حکومت سوریه باید به وعدهٔ خود در مورد ارسال سلاح‌های سنگین عمل کنند. او گفت که به وی قول داده شده بود که اگر دولت سوریه مسئول شکست مذاکرات صلح تشخیص داده شود کشورهای «گروه دوستان سوریه» اسلحه سنگین در اختیار مخالفان قرار خواهند داد.[۳۶]

۱۶ مارس ۲۰۱۴: ارتش سوریه شهر یبرود را به کنترل خود درآورد.[۳۷]

۲۰ مارس ۲۰۱۴: نیروهای ارتش سوریه موفق شدند دژ شهسواران (دژ کردان) را در استان حمص پس از درگیری‌های شدید با شورشیان، تحت کنترل خود درآورند. همچنین اعلام شد که برای اولین بار از زمان شروع ناآرامی‌های سوریه، کاروان حامل کمک‌های سازمان ملل از ترکیه وارد سوریه شده و به شهر قامشلی در شمال شرقی سوریه رفته‌است.[۳۸] همچنین گزارش مشترک سازمان ملل متحد و سازمان منع تسلیحات شیمیایی در مورد اجرای توافقنامه انتقال تسلیحات شیمیایی سوریه انتشار یافت و در آن اعلام شد حدود ۴۶ درصد از کل تسلیحات شیمیایی سوریه به خارج منتقل شده‌است.[۳۹]

۳ ژوئن ۲۰۱۴: بشار اسد در مناطق تحت کنترل دولت سوریه نخستین انتخابات ریاست جمهوری این کشور با حضور بیش از یک نامزد را برگزار کرد. او درنهایت اعلام کرد که برای سومین بار به عنوان رئیس‌جمهوری سوریه انتخاب شده‌است.

۲۳ ژوئن ۲۰۱۴: سازمان منع سلاح‌های شیمیایی (OPCW) اعلام کرد که تمام سلاح‌های شیمیایی دولت سوریه را نابود کرده‌است. با این وجود مخالفان دولت اعلام کردند که دولا سوریه همچنان سلاح‌های شیمیایی دیگری دارد که آنها را مخفی کرده‌است.

ژوئیه ۲۰۱۴: بخشهای زیادی از استان دیرالزور به کنترل داعش درآمد همچنین این گروه، شهر دیرالزور را که در کنترل ارتش سوریه بود محاصره کرد.[۴۰]

۲۴ اوت ۲۰۱۴: پیکارجویان جهادی عضو داعش موفق شدند تا پایگاه نظامی طبقه را به تصرف درآورند.[۴۱] تا پیش از سقوط پایگاه، حدود ۱۴۰۰ سرباز ارتش سوریه در آن حضور داشتند که حدود ۷۰۰ نفر از آن‌ها موفق به فرار و بقیه کشته یا اعدام شدند.[۴۲]

۲۳ سپتامبر ۲۰۱۴: ایالات متحده آمریکا حملات هوایی محدود علیه نیروهای داعش در سوریه را آغاز کرد.

سال ۲۰۱۵ (ادلب پایگاه اصلی شورشیان، ورود مستقیم روسیه به جنگ داخلی سوریه)[ویرایش]

۲۴ مارس ۲۰۱۵: شهر ادلب، مرکز استان ادلب تحت کنترل گروه جبهه نصرت (شاخه القاعده)، تحت حمایت عربستان سعودی درآمد.[۴۳] با سقوط این شهر، به تدریج دیگر شهرهای این استان از جمله شهرهای استراتژیک جسرالشغور[۴۴] و اریحا[۴۵] نیز به کنترل اسلامگرایان افراطی درآمدند.

۲۱ مه ۲۰۱۵: داعش شهر باستانی پالمیرا را تصرف کرد.[۴۶] اگرچه این شهر سرانجام در ۲۷ مارس ۲۰۱۶ به کنترل نیروهای ارتش سوریه درآمد[۴۷] اما داعش بار دیگر توانست ۹ ماه بعد در دسامبر ۲۰۱۶ وارد پالمیرا شود.[۴۸]

۲۵ مه ۲۰۱۵: شماری از مخالفان بشار اسد به میزبانی نورسلطان نظربایف در آستانه، پایتخت قزاقستان جمع شدند. اولین و دومین دور این مذاکرات که در اکتبر همان سال برگزار شد، بدون نتیجه‌ای ثمربخش پایان یافت. از اواسط دسامبر سال ۲۰۱۶ میلادی ولادیمیر پوتین و رجب طیب اردوغان نیز موافقت کردند که آستانه به محل جدید مذاکرات صلح سوریه تبدیل شود.

۳۰ سپتامبر ۲۰۱۵: روسیه که تا این زمان تنها به ارائه کمکهای نظامی به دولت اسد می‌پرداخت، به‌طور جدی وارد جنگ شد. نیروی هوایی روسیه حملات بی‌سابقه‌ای را علیه مخالفان بشار اسد به اجرا گذاشت و متهم شد که عمداً اهدافی غیرنظامی از جمله بیمارستان‌ها را بمباران کرده‌است. به این ترتیب به کمک روسیه، حکومت بشار اسد که در آستانهٔ فروپاشی بود موفق به تصاحب سرزمین‌های بیشتری شد و سرنوشت جنگ داخلی پس از حدود چهار و نیم سال به نفع دولت اسد تغییر کرد.[۴۹]

۲۵ دسامبر ۲۰۱۵: زهران علوش رهبر گروه جیش الاسلام در حملهٔ هواییِ نیروی‌های روس به یکی از جبهات جنگ در منطقه غوطه شرقی دمشق کشته شد.[۵۰]

سال ۲۰۱۶ (شکست شورشیان در حلب، ورود ترکیه به خاک سوریه)[ویرایش]

۲۶ ژوئن ۲۰۱۶: پس از چهار ماه نبرد سختِ نیروهای داعش با مبارزان کرد که تحت حمایت هواپیماهای ائتلاف بین‌المللی به رهبری آمریکا بودند، سرانجام داعش از شهر کوبانی در مرز ترکیه و سوریه بیرون رانده شد.

۲۹ ژوئیه ۲۰۱۶: اسلامگرایان جبهه النصره که شاخهٔ القاعده در سوریه محسوب می‌شوند نام خود را به جبهه فتح شام تغییر داده و از القاعده جدا شدند.[۵۱]

۲۴ اوت ۲۰۱۶: ترکیه، عملیات سپر فرات را در استان حلب علیه داعش و همچنین کردهای عضو ی‌پ‌گ به اجرا گذاشت.[۵۲] کارشناسان سازمان ملل و سازمان منع سلاح‌های شیمیایی نیز مشترکاً اعلام کردند که ارتش سوریه از گاز کلر در سه حملهٔ جداگانه علیه مخالفان استفاده کرده‌است. بر اساس گزارش آنها نیروهای داعش نیز از گاز خردل استفاده کرده بودند.

۶ نوامبر ۲۰۱۶: نیروهای دموکراتیک سوریه تحت حمایت ائتلاف بین‌المللی عملیات بازپس‌گیری رقه، پایتخت داعش در سوریه را آغاز کردند.[۵۳] همزمان با آن، عملیات آزادسازی موصل در عراق نیز انجام شد.

۲۲ دسامبر ۲۰۱۶: دولت بشار اسد سرانجام با حمایت دو متحد اصلی خود یعنی ایران و روسیه از بازپس‌گیری کامل حلب خبر داد.[۵۴][۵۵]

۳۰ دسامبر ۲۰۱۶: بر اساس توافقی که با حمایت روسیه و ترکیه و در غیاب آمریکا منعقد شد، آتش‌بس به اجرا گذاشته شد.[۵۶]

سال ۲۰۱۷ (مذاکرات آستانه، تشکیل مناطق کاهش تنش، عقب‌نشینی داعش و افزایش قدرت دولت اسد)[ویرایش]

۲۸ ژانویه ۲۰۱۷: گروه‌های جبهه فتح شام، جنبش نورالدین زنکی، لواء الحق، جبهه انصارالدین و جیش السنه با یکدیگر متحد شده و هیئت تحریر شام را در شمال غرب سوریه تشکیل دادند.[۵۷]

۲۳ ژانویه ۲۰۱۷: در مذاکرات بین‌المللی آستانه تحت حمایت ایران و ترکیه و روسیه، هیاتی از مخالفان دولت بشار اسد متشکل از ۱۲ نماینده مذاکراتِ غیرمستقیم با هیاتی از نمایندگانِ بشار اسد را آغاز کردند. در پایان این مذاکرات دو روزه، بر سر ایجاد تشکلی با هدف اجرای قطعنامهٔ آتش‌بس شورای امنیت سازمان ملل توافق شد.

۲۸ فوریه ۲۰۱۷: چین و روسیه قطعنامهٔ جدید شورای امنیت سازمان ملل برای تحریم دولت سوریه در واکنش به استفاده از سلاح‌های شیمیایی را وتو کردند.[۵۸]

۲ مارس ۲۰۱۷: ارتش سوریه شهر پالمیرا را به کمک روسیه تصرف کرد.[۵۹]

۹ مارس ۲۰۱۷: دونالد ترامپ به عنوان بخشی از تلاش برای بازپس‌گیری شهر رقه از نیروهای داعش، برنامه‌های نظامی برای تجهیز کردهای ی‌پ‌گ (YPG) را تأیید کرد؛ این حرکت خشم ترکیه را در پی داشت.

۲۶ مارس ۲۰۱۷: نیروهای دموکراتیک سوریه در پی نبرد سنگینی با داعش، کنترل پایگاه هوایی طبقه را به دست گرفتند.[۶۰]

۴ آوریل ۲۰۱۷: دست‌کم ۵۸ نفر در پی استفاده از گاز اعصاب در شهر خان شیخون در استان ادلب جان باختند. به گفتهٔ شاهدان این حملات توسط هواپیماهای سوری یا روسی انجام شده‌است. مسکو و دمشق این اتهامات را رد کردند.[۶۱]

۶ آوریل ۲۰۱۷: آمریکا با ۵۹ موشک مواضعی متعلق به دولت بشار اسد از جمله یک پایگاه هوایی را در مرکز سوریه هدف قرار داد. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا این کار را در راستای امنیت ملی آمریکا توجیه کرد.

۷ ژوئیه ۲۰۱۷: دونالد ترامپ و ولادیمیر پوتین با برقراری آتش‌بس محدود در سه استان در جنوب غرب سوریه موافقت کردند.

۲۳ ژوئیه ۲۰۱۷: تنها یک روز پس از آنکه ارتش اعلام کرد که آتش‌بس در منطقه به اجرا گذاشته شده‌است، جنگنده‌های سوریه حومه‌های دمشق را بمباران کردند.

۵ سپتامبر ۲۰۱۷: ارتش دولتی سوریه اعلام کرد که توانسته‌است محاصره شهر دیرالزور در شرق این کشور را که از حدود سه سال پیش در کنترل نیروهای داعش است، بشکند و به سه کیلومتری شهر برسد.[۶۲]

۱۷ اکتبر ۲۰۱۷: نیروهای دمکراتیک سوریه با حمایت ائتلاف به رهبری آمریکا شهر رقه را از داعش بازپس گرفتند.[۶۳]

۳ نوامبر ۲۰۱۷: نیروهای دولتی سوریه شهر دیرالزور را به‌طور کامل از داعش بازپس گرفتند.[۶۴][۶۵]

سال ۲۰۱۸ (جهنم غوطه: جنگ ادامه دارد)[ویرایش]

۲۲ ژانویه ۲۰۱۸: دیده‌بان حقوق بشر سوریه مستقر در لندن ۲۱ مورد خفگی در شهر دوما واقع در غوطهٔ شرقی را گزارش داد. مشاهدات ساکنان و منابع پزشکی از وقوع حمله‌ای دیگر این بار با گاز کلر خبر می‌داد. پیش از این در ۱۳ ژانویه نیز حمله مشابهی در حومهٔ دوما گزارش شده بود.

۲۴ فوریه ۲۰۱۸: در پی تشدید بی سابقهٔ حملات نیروهای دولت مرکزی سوریه به منطقهٔ غوطهٔ شرقی، شورای امنیت سازمان ملل متحد به اتفاق آرا با تصویب قطعنامه‌ای خواستار برقراری فوری و بدون تأخیر آتش‌بسی ۳۰ روزه در سراسر سوریه، با هدف رساندن کمک‌های بشردوستانه به مناطق درگیری شد. با وجود تصویب این قطعنامه، نیروهای بشار اسد و متحدانش همچنان به حملات خود به مواضع شورشیان در منطقهٔ غوطه شرقی ادامه دادند. تنها طی یکماه اخیر بیش از ۱۱۰۰ غیرنظامی در این منطقه کشته شده‌اند. بنا بر اعلام آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد حدود ۳۹۰ هزار نفر در غوطهٔ شرقی در «جهنمی روز زمین» به سر می‌برند.[۶۶]

تنها طی یکماه اخیر بیش از ۱۱۰۰ غیرنظامی در این منطقه کشته شده‌اند. بنا بر اعلام آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد حدود ۳۹۰ هزار نفر در غوطهٔ شرقی در جهنمی روز زمین به سر می‌برند.[۶۷]

۱۸ مارس ۲۰۱۸: نیروهای تحت حمایت ترکیه کنترل شهر عفرین سوریه را در دست می‌گیرند خبرگزاری دولتی ترکیه، آناتولی، از قول رجب طیب اردوغان رئیس‌جمهوری این کشور گزارش داد که ارتش آزاد سوریه وارد عفرین شده و کنترل مرکز شهر را کاملاً در دست گرفته‌است.[۶۸]

۱۲ آوریل ۲۰۱۸: خبرگزاری اسپوتنیک به نقل از ژنرال یوری یفتوشنکو، رئیس مرکز روسی مصالحه طرفهای درگیری سوری، اعلام کرد که غوطه شرقی تحت کنترل کامل ارتش سوریه درآمد.[۶۹]

۲۸ مه ۲۰۱۸: مخالفان بشار اسد با حمایت ترکیه و با قوایی ۳۵ هزار نفره ارتش ملی را تشکیل دادند.[۷۰][۷۱]

۱۲ ژوئیه ۲۰۱۸: ارتش سوریه شهر درعا در جنوب سوریه را از شورشیان پس گرفت.[۷۲][۷۳][۷۴]

سال ۲۰۱۹ (افزایش قدرت تحریر الشام در ادلب، ادامه حملات داعش، خروج ایالات متحده از شمال سوریه)[ویرایش]

۱۰ ژانویه ۲۰۱۹: تحریر الشام با بیرون راندن مخالفان اسد به خصوص گروه‌های تحت حمایت ترکیه از ادلب، کنترل استان ادلب را به دست گرفت.[۷۵]

۹ فوریه ۲۰۱۹: نیروهای دموکراتیک سوریه نبرد باغوز فوقانی را با کمک ائتلاف ایالات متحده علیه داعش به عنوان بخشی از عملیات دیرالزور آغاز کردند.[۷۶][۷۷]

۱ مارس ۲۰۱۹: نیروهای دموکراتیک سوریه آخرین نبرد خود را با واپسین گروه جهادیان داعش در باغوز آغاز کردند.[۷۸]

۲۳ مارس ۲۰۱۹: نیروهای دموکراتیک سوریه پس از هفته‌ها نبرد با داعش در باغوز سرانجام اعلام کردند که آخرین منطقه تحت کنترل داعش را تصرف کردند و به این ترتیب خلافت داعش نیز پایان یافت.[۷۹][۸۰][۸۱]

۲۸ مه ۲۰۱۹: در جریان حملات نیروهای دولتی سوریه به مناطق تحت کنترل شورشیان در استان‌های ادلب و حلب دستکم ۲۷ غیرنظامی کشته شدند.[۸۲]

۳ ژوئن ۲۰۱۹: همزمان با شدت گرفتن بمباران مناطق تحت کنترل شورشیان سوری توسط حکومت سوریه و روسیه، دونالد ترامپ در پیامی توییتری خواستار توقف بمباران ادلب شد[۸۳] وی همچنین در پیام گفت: «می‌خواهم از اقدام روسیه، سوریه و در سطح کوچکتری از نقش ایران در بمباران جهنمی استان ادلب در سوریه سخن بگویم که شمار زیادی از غیر نظامیان بی گناه را به کشتن داده‌است. جهان شاهد این قصابی است. چه هدفی دارید و به دنبال چه هستید؟ این حملات را متوقف کنید.»[۸۴]

آخرین وضعیت جنگ داخلی سوریه

۸ ژوئن ۲۰۱۹: عبدالباسط ساروت، فوتبالیست و خواننده مشهور سوری که از سال‌ها پیش به صف مخالفان بشار اسد پیوسته بود و فرماندهی گروهی به نام جیش العزه را برعهده داشت، در جریان نبرد با نیروهای دولتی سوریه در جبهه استان حما کشته شد.[۸۵][۸۶][۸۷]

۷ اوت ۲۰۱۹: ایالات متحده آمریکا و ترکیه برای تشکیل منطقه امن در شمال سوریه به توافق رسیدند از مهمترین دلایل ایجاد منطقه امن، دور کردن نیروهای دموکراتیک سوریه از مرز ترکیه و جلوگیری از حمله احتمالی ترکیه به شمال سوریه بود.[۸۸]

۱۴ اوت ۲۰۱۹: پیکارجویان تحریر الشام یک جنگنده سوخوی ۲۲ ارتش سوریه را سرنگون کردند.[۸۹][۹۰] همزمان با ادامه پیشروی نیروهای دولتی، شهر خان شیخون در جنوب استان ادلب نیز به محاصره نیروهای دولتی درآمد.[۹۱]

۲۰ اوت ۲۰۱۹: نیروهای دولتی سوریه کنترل کامل شهر خان شیخون را به دست گرفتند.[۹۲]

۹ اکتبر ۲۰۱۹: ترکیه و شورشیان سوری تحت حمایت آن، برای مقابله با کردهای عضو یگان‌های مدافع خلق، عملیاتی تحت عنوان چشمه صلح را در شمال و شمال شرقی سوریه آغاز کردند.[۹۳][۹۴][۹۵][۹۶][۹۷][۹۸]

جستارهای مرتبط[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Syria's biggest day of unrest yet sees at least 20 people killed | World news | The Guardian
  2. Syrian forces tighten grip ahead of protests - Middle East - Al Jazeera English
  3. tehran times: Iran denies supporting Syria in dealing with protestors
  4. Video, Syria: Pro President Bashar al Assad Goverment Forces Kill 30 Protesters In Homs | World News | Sky News
  5. رادیو فردا: درگیری شدید میان ارتش و مخالفان بشار اسد در شمال غربی سوریه، بازدید: ژوئن ۲۰۱۱.
  6. شواهدی تازه از پیوستن نظامیان به ارتش آزاد سوریه، بی‌بی‌سی فارسی
  7. Interview with Official of Jabhat al-Nusra, Syria’s Islamist Militia Group
  8. «مسلح‌ترین مخالفان» بشار اسد چه کسانی هستند؟ سایت تابناک
  9. BBC فارسی - جهان - در روز انتخابات؛ تعداد کشته‌های ناآرامی‌های سوریه از ۵۰۰۰ نفر گذشت
  10. . Al Jazeera (2011-03-18). "UN chief slams Syria's crackdown on protests".
  11. کشته‌های ناآرامی‌های سوریه [پیوند مرده]
  12. «کشته شدن تعدادی در انفجارهای دمشق». fa.alalamtv.net. ۱۳۹۰-۱۰-۰۲. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۷-۰۷.
  13. BBC فارسی - جهان - نماینده سازمان ملل متحد حمص را "ویرانه" خواند
  14. BBC فارسی - جهان - همزمان با مذاکرات کوفی عنان با بشار اسد، خشونت‌ها در سوریه ادامه دارد
  15. BBC فارسی - جهان - دولت سوریه: نظامیان فعلاً از مناطق مسکونی عقب نمی‌نشینند
  16. «بیش از ۱۵۰ نفر» روز شنبه در سوریه کشته شدند
  17. «کشته شدن ۲۴ تن در سوریه | خبرها | فارسی». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۰ آوریل ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۲۹ ژانویه ۲۰۱۳.
  18. BBC فارسی - جهان - هزاران نفر در شهر حلب سوریه دست به تظاهرات زدند
  19. BBC فارسی - جهان - در گلوله‌باران حما '۳۴ نفر کشته شدند'
  20. BBC فارسی - جهان - مخالفان سوری: ۸۸ نفر در حمص کشته شده‌اند
  21. ۲۱٫۰ ۲۱٫۱ ایتالیا سفیر سوریه را اخراج کرد | خبرها | DW.DE | ۲۹٫۰۵٫۲۰۱۲
  22. اخراج سفیران سوریه از کشورهای غربی | تحولات سوریه | DW.DE | ۲۹٫۰۵٫۲۰۱۲
  23. BBC فارسی - جهان - کشورهای غربی دیپلمات‌های سوریه را اخراج کردند
  24. واکنش شدید بین‌المللی به کشتار نیروهای دولتی سوریه در «حوله»
  25. ۲۵٫۰ ۲۵٫۱ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام bbc.co.uk وارد نشده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  26. فرودگاه استراتژیک سوریه در تصرف شورشیان، دویچه وله فارسی
  27. ارتش آزاد سوریه فرودگاه نظامی حلب را به تصرف درآورد، العربیه فارسی
  28. ۲۰۰ حمله هوایی سوریه به مواضع مخالفان در ۳۶ ساعت، بی‌بی‌سی فارسی
  29. مرکز استان رقه سوریه «به دست مخالفان افتاد»، بی‌بی‌سی فارسی
  30. Damascus mosque blast kills 42 including senior Syrian imam, The Reuters
  31. «مرگ روحانی بلندپایه سوریه در انفجار دمشق»، بی‌بی‌سی فارسی
  32. گاه‌شمار کاربست سلاح شیمیایی و جنگ داخلی در سوریه دویچه‌وله فارسی
  33. داعش در عراق و سوریه اعلام "خلافت" کرد، بخش فارسی دویچه‌وله
  34. http://www.bbc.com/persian/world/2014/03/140310_l30_syria_nuns_freed_
  35. http://www.bbc.com/persian/world/2014/03/140311_nm_syria_children_unicef
  36. http://www.bbc.com/persian/world/2014/03/140314_l24_syria_arms
  37. http://www.bbc.com/persian/world/2014/03/140316_nm_syria_yabroud
  38. http://www.bbc.com/persian/mobile/world/2014/03/140320_an_syria_castle_rebels.shtml
  39. http://isna.ir/fa/news/92122918647/حدود-نیمی-از-زرادخانه-شیمیایی-سوریه-به-خارج
  40. "Islamic State expels rivals from Syria's Deir al-Zor – activists". Reuters. 14 July 2014.
  41. داعش یک پایگاه هوایی مهم در شمال سوریه را از ارتش گرفت، بی‌بی‌سی فارسی
  42. شبه‌نظامیان «دولت اسلامی» ده‌ها سرباز سوری را «اعدام» کردند، بی‌بی‌سی فارسی
  43. شبه‌نظامیان مخالف دولت سوریه شهر ادلب را تصرف کردند، بی‌بی‌سی فارسی
  44. پیکارجویان اسلامگرا شهر جسرالشغور را به تصرف خود درآوردند بی‌بی‌سی فارسی
  45. با سقوط شهر اریحا، استان ادلب سوریه به تصرف شبه‌نظامیان ضد حکومت اسد درآمد رادیو فردا
  46. شهر تاریخی پالمیرا در سوریه به تصرف داعش درآمد یورونیوز فارسی
  47. ارتش سوریه، شهر پالمیرا را از داعش پس گرفت، بی‌بی‌سی فارسی
  48. پالمیرا بعد از دو بار دست به دست شدن دوباره به دست داعش افتاد، بی‌بی‌سی فارسی
  49. "Russia Arming Syria to Counter Terrorism". Sputnik. 30 September 2015. Retrieved 30 September 2015.
  50. زهران علوش، رهبر جیش الاسلام در سوریه 'کشته شد' بی‌بی‌سی فارسی
  51. جبهه نصرت از القاعده جدا شد، بی‌بی‌سی فارسی
  52. "Operation 'Euphrates Shield' ends ISIL rule in Jarablus". Al Jazeera. 25 August 2016.
  53. تابناک - نیروهای دموکراتیک سوریه عملیات آزادسازی رقه را آغاز کردند
  54. حلب به کنترل کامل ارتش سوریه درآمد یورونیوز فارسی
  55. پایان نبردها در شهر حلب سوریه بی‌بی‌سی فارسی
  56. توافقنامه آتش‌بس سراسری سوریه بین دولت اسد و مخالفان مسلح امضا شد بی‌بی‌سی فارسی
  57. BBC Monitoring (12 February 2017). "Tahrir al-Sham: Al-Qaeda's latest incarnation in Syria". BBC News.
  58. روسیه و چین قطعنامه تحریم علیه سوریه را وتو کردند دویچه‌وله فارسی
  59. ارتش سوریه پالمیرا را به کمک روسیه تصرف کرد دویچه‌وله فارسی
  60. نبرد رقه: شورشیان یک پایگاه هوایی را از داعش پس گرفتند، بی‌بی‌سی فارسی
  61. حمله شیمیایی به ادلب: چه کسی و چرا؟ بی‌بی‌سی فارسی
  62. ارتش سوریه از شکسته شدن محاصره دیرالزور خبر داد، یورونیوز فارسی
  63. آخرین مقاومت داعش در رقه در هم شکست بی‌بی‌سی فارسی
  64. شهر دیرالزور سوریه از کنترل داعش خارج شد یورونیوز فارسی
  65. [۱]
  66. ادامه اختلاف در شورای امنیت بر سر بحران غوطه‌شرقی بی‌بی‌سی فارسی
  67. در غوطه شرقی، "جهنم روی زمین" چه می‌گذرد دویچه‌وله فارسی
  68. نیروهای تحت حمایت ترکیه «کنترل شهر عفرین سوریه را در دست گرفتند»، رادیو فردا
  69. غوطه شرقی تحت کنترل کامل ارتش سوریه درآمد خبرگزاری اسپوتنیک
  70. مخالفان بشار اسد با حمایت ترکیه "ارتش ملی" تشکیل می‌دهند، بخش فارسی دویچه‌وله
  71. ارتش ملی سوریه با حمایت ترکیه در شمال سوریه فعال است، بخش فارسی صدای آمریکا
  72. "Breaking: Battle for Daraa city ends in decisive victory for Syrian Army". Al-Masdar News. Retrieved 12 July 2018.
  73. نیروهای ارتش سوریه کنترل درعا را در اختیار گرفتند بی‌بی‌سی فارسی
  74. پیشروی نیروهای دولتی سوریه در مناطق جنوبی رادیو فردا
  75. سیطره کامل اسلام‌گرایان بر استان ادلب؛ رهبر تحریرالشام از موضع ترکیه در قبال کردها حمایت کرد یورونیوز فارسی
  76. hermes (15 February 2019). "ISIS militants mount desperate last stand in 1-sq-km 'caliphate'". The Straits Times. Retrieved 16 February 2019.
  77. "The International Coalition continues its attack with the SDF on the last 4 square km remained for the organization that is collapsed almost completely amid fears for the lives of the citizens remaining in the area". The Syrian Observatory for Human Rights. Retrieved 17 February 2019.
  78. نبرد آخر علیه داعش در سوریه آغاز شد بی‌بی‌سی فارسی
  79. نیروهای دموکراتیک سوریه، پیروزی نهایی بر داعش را اعلام کرد بی‌بی‌سی فارسی
  80. نیروهای دموکراتیک سوریه پایان خلافت داعش را اعلام کردند یورونیوز فارسی
  81. دانستنی‌ها؛ ظهور و سقوط داعش یورونیوز فارسی
  82. حملات نیروهای دولتی سوریه به ادلب؛ ۲۷ غیرنظامی کشته شدند یورونیوز فارسی
  83. درخواست ترامپ از سوریه و روسیه برای پایان دادن به «حملات جهنمی» در ادلب یورونیوز فارسی
  84. ترامپ خواستار توقف بمباران ادلب سوریه شد رادیو فردا
  85. عبدالباسط ساروت، چهره نمادین و جنجالی انقلاب سوریه کشته شد یورونیوز فارسی
  86. فوتبالیست سوری که 'نماد قیام علیه بشار اسد' شده بود درگذشت بی‌بی‌سی فارسی
  87. دروازه‌بان معروف سوریه در نبرد علیه اسد جان باخت دویچه‌وله فارسی
  88. France-Presse, Agence (2019-08-07). "Syria: Turkey and US reach deal to manage tensions over Kurds". The Guardian. ISSN 0261-3077. Retrieved 2019-08-25.
  89. شورشیان در سوریه یک جنگنده دولتی را سرنگون کردند بی‌بی‌سی فارسی
  90. «تحریرالشام» تصاویر لاشه هواپیمای جنگی سوخو-۲۲ ارتش سوریه را منتشر کرد یورونیوز فارسی
  91. شهر خان شیخون ادلب به محاصره ارتش سوریه درآمد یورونیوز فارسی
  92. دیده‌بان حقوق بشر سوریه: نیروهای دولتی کنترل کامل خان شیخون را در دست دارند یورونیوز فارسی
  93. ترکیه عملیات نظامی خود در شمال سوریه را آغاز کرد یورونیوز فارسی
  94. واکنش‌ها به حمله نظامی ترکیه به سوریه؛ ترامپ: حمله فکر بدی بود یورونیوز فارسی
  95. حمله ترکیه به سوریه؛ شواری امنیت به درخواست اروپایی‌ها نشست فوری برگزار می‌کند یورونیوز فارسی
  96. تمام آنچه باید درباره عملیات «چشمه صلح» ترکیه بدانیم یورونیوز فارسی
  97. شروع عملیات زمینی ترکیه در شمال سوریه بی‌بی‌سی فارسی
  98. آغاز عملیات ترکیه در شمال سوریه، شورای امنیت جلسه فوق‌العاده برگزار می‌کند بی‌بی‌سی فارسی