مهرستان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
مهرستان
مه گاس
کشور ایران
استانسیستان و بلوچستان
شهرستانمهرستان
بخشمرکزی
نام(های) پیشینزابُلی
سال شهرشدن۱۳۷۹
مردم
جمعیت۱۲٬۲۴۵ نفر(۱۳۹۵)
رشد جمعیت۲۱٪+ (۵سال)
جغرافیای طبیعی
مساحت۶۱۰۱
ارتفاع۱۲۶۴ متر
آب‌وهوا
میانگین بارش سالانه۴/۱۱۲
روزهای یخبندان سالانه۱۴روز
اطلاعات شهری
ره‌آوردخرما، عسل
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۵۴۳۷۷۲
شناسهٔ ملی خودرو ایران
کد آماری۲۳۵۵


مهرستان[۱] با نام پیشین مگس بعدتر زابُلی یکی از شهرهای استان سیستان و بلوچستان ایران است. طبق آمار سال۱۳۹۵، این شهرستان دارای ۶۱۰۱ کیلومترمربع مساحت و ۷۰٬۵۷۹ نفر جمعیت است.

مهرستان با ۴۲/۶۱ طول جغرافیائی و ۱۸/۲۷ عرض جغرافیائی در ۹۸ کیلومتری سراوان ۶۰ کیلومتری سیب و سوران، ۱۲۰ کیلومتری ایرانشهر، ۱۲۰ کیلومتری سرباز و ۱۴۵ کیلومتری خاش قرار دارد و از طریق شهرستان سرباز به بندر چابهار ارتباط دارد.

زابلی دارای هوایی معتدل است. از مکان‌های گردشگری زابلی می‌توان دامنه‌های کوه بیرک، گیشتک، ماهانی، کلک، جنگل طبیعی پدگان، دره سبز، رگنتک، کاشکایی، غار مولتان و بیرک، نخلستان‌های پل آباد، مه گس، قلعه زابلی و… را نام برد.

عبور رودخانه ماشکید از شهرستان منبع بزرگی است برای راه اندازی صنایع شست و شوی شن و ماسه. مهرستان با توجه به اینکه چند سال از شهرستان شدنش می‌گذرد پیشرفتهای قابل توجهی در زمینه شهری و امکانات رفاهی داشته‌است.

جمعیت[ویرایش]

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این مکان ۱۲٬۲۴۵ نفر (۲٬۹۶۹ خانوار) بوده‌است.[۲]

جمعیت تاریخی
سالجمعیت±%
۱۳۸۵۷٬۶۷۲—    
۱۳۹۰۱۰٬۱۱۲+۳۱٫۸٪
۱۳۹۵۱۲٬۲۴۵+۲۱٫۱٪

تاریخچه[ویرایش]

جاذبه های تاریخی و گردشگری[ویرایش]

زبان و لهجه در مهرستان[ویرایش]

اولین محققی که لهجه‌های بلوچی را بیشتر بطور سیستماتیک مورد مطالعه قرارداد ویلهلم گیگر Wilhelm Geiger بود. او بلوچی را به دو لهجه اصلی تقسیم کرده و بلوچی شمالی (سرحدی) و بلوچی جنوبی (مکرانی) نامید. وی همچنین بلوچی جنوبی را به گروه‌های شرقی و غربی و بلوچی شمالی را به گروه‌های شمالی و جنوبی که بترتیب توسط طوایف لغاری Leghلri و مری Mari نمایندگی می‌شدند تقسیم کرد. گیگر برای نشان دادن تفاوت لغوی لهجه‌ها به این واقعیت اشاره می‌کند که بلوچی شمالی به میزان بالایی از زبانهای هندی همسایه لغت اقتباس می‌کند در حالیکه بلوچی جنوبی بیشتر دارای لغات اقتباس شده با ریشه فارسی می‌باشد. (ترجمه و نقل از جهانی (۸۹))

یکی دیگر از محققین لهجه‌های بلوچی «سر جرج گریرسون» Sir George Grierson می‌باشد. او لهجه‌های بلوچی را به شرقی و غربی تقسیم کرد. وی معتقد بود که بلوچی غربی در محدوده حکومتی بریتانیا دارای سه لهجه می‌باشد و آنهارا بر اساس منطقه عمده‌ای که در آن صحبت می‌شوند، لهجه کراچی karلči، کیچی kیči و پنجگوری panjguri نامید.

محقق برجسته دیگری که به صورت سیستماتیک لهجه‌های بلوچی را مطالعه کرده‌است پروفسور جوزف الفنبین Josef Elfenbein می‌باشد، او در کتاب «زبان بلوچی، لهجه‌شناسی بامتن» برای نشان دادن تفاوت بین لهجه‌های مختلف، لیستی شامل آواشناسی، دستور (صرف و نحو) و لغت تهیه کرده و آن را به عنوان معیار مقایسه شباهت‌ها و تمایز لهجه‌ها بکار برده‌است. در اینجا فقط به چند مورد از ویژگی‌های خاص این لهجه‌ها بر اساس معیار الفنبین اکتفا می‌کنیم.[۳][۴]

زبان و لهجه در مهرستان اغلب لهجه بلوچی آنهم از نوع ایرانشهری، سربازی، و… می‌باشد. وزبان فارسی نیز در این شهر موجود می‌باشد. البته برخی از ساکنان اصلی مهرستان یعنی طایفه ملازهی لهجهٔ غلیظ و مخصوص به خودشان را دارند.

شعر و موسیقی محلی[ویرایش]

موسیقی مهرستان طی سالیان دراز گرمابخش شادی و شور مردم این سامان بوده‌است سازه‌هایی مثل قیچک، رباب، بنجو، تمبورک، و دهلک وسعتی در خور توجه به موسیقی این خطه داده‌است. دهل و سرنا از دیگر سازهای رایج به ویژه در قادراباد رونق افزای جشن و سرور بوده‌است. از انواع موسیقی در شهرستان می‌توان موسیقی‌های مجلسی را نام برد.

از هنرمندان به نام مهرستان می‌توان از محمد سورنایی و در مرکزشهر گروه موسیقی عرفانی به خوانندگی عبدالملک حسینی را می‌توان نام برد؛ و از شاعران شهرستان می‌توان آقای محمدرفیع محمود زهی و آقای یارمحمد اربابی (شیدا) که یکی از شاعران بزرگ این شهرستان است را نام برد.

بازی‌های محلی[ویرایش]

تنوع و تعدد بازی‌های سنتی در مهرستان گسترده‌است برخی از این بازی‌ها عبارتند از نه دارو، سه دارو، تلکی، هپت سنگ، مجول، چوک، تالی، کپک، چم چراگی، دبل و…

پوشاک[ویرایش]

پوشش مردان و زنان بلوچ بسیار ساده و در عین حال زیبا و مناسب برای اقلیم بلوچستان می‌باشد. عموماً پوشاک مردان بلوچ شامل یک پیراهن بلندو شلوار گشاد و بسیار پرچین به همراه دستار یا لنگی بردور سر می‌باشد. پوشاک زنان بلوچ نیز تقریباً مشابه پوشاک مردان است با این تفاوت که بخشهایی از سر آستین، سر پارچه و قسمت پیش و جلوی پیراهن را با قطعات پارچه با زیباترین نقش‌های بومی و محلی رنگارنگ سوزن دوزی شده و تزئین نموده‌اند، رنگ و نقش این تزئینات سوزن دوزی شده در مناطق مختلف بلوچستان اندکی با هم متفاوت می‌باشد.

میدان‌های مهم مهرستان[ویرایش]

  • -میدان خلیج فارس (ورودی از ایرانشهر و سرباز)
  • -میدان نخلستان
  • -میدان دانش
  • -میدان کارگر
  • -میدان آزادی (ورودی از سراوان و سوران)
  • -میدان جوان
  • -میدان خلفای راشدین

محله‌های مهرستان[ویرایش]

  • -بهر آباد
  • -میر آباد
  • -جعفرآباد
  • -شاشکی
  • -نوک آباد
  • -کهن شهر(بزرگترین محله)
  • -اسلام‌آباد
  • -عباس‌آباد
  • -محله فرهنگ (شهرک فرهنگیان)
  • -محله نور آباد

المان‌ها و نمادهای شهر مهرستان[ویرایش]

  • _المان میدان آزادی/نصب در دوره پنجم شورای شهر.
  • -المان میدان نخلستان/نصب در دوری پنجم شورای شهر.
  • _المان میدان دانش/نصب در دوره چهارم شورای شهر.
  • _المان میدان شهدا/ نصب در دوره چهارم شورای شهر.
  • _المان میدان خلیج فارس /نصب در دوره چهارم شورای شهر.
  • _المان سبد میوه/نصب در دوره سوم شورای شهر.

تصاویری از مهرستان[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳، ص۱۳۰.
  • مختصات
  1. «چند تغییر در نقشهٔ تقسیمات کشوری استان‌های سیستان و بلوچستان و البرز». پایگاه اطلاع‌رسانی دولت. بایگانی‌شده از اصلی در ۹ ژوئیه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۳۰ اوت ۲۰۱۲.
  2. «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۵». درگاه ملی آمار. بایگانی‌شده از اصلی (اکسل) در خرداد ۱۳۹۶.
  3. (نقشه جغرافیایی لهجه‌ها)
  4. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۲ دسامبر ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۱۴ ژوئیه ۲۰۱۶.