شهرستان خاش

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

خاش (نام دیگر این شهر حواش به معنی خوش آب و هوا) است یکی از شهرهای بلوچستان بزرگ می‌باشد که در مرکز بلوچستان قرار گرفته‌است

مختصات: ۲۸°۱۳′۱۱″شمالی ۶۱°۱۲′۴۷″شرقی / ۲۸٫۲۱۹۷°شمالی ۶۱٫۲۱۳۱°شرقی / 28.2197; 61.2131

شهرستان خاش
تصویری از شهرستان خاش
اطلاعات کلی
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان سیستان و بلوچستان
مرکز خاش
نام‌های پیشین واش
سال شهرستان شدن ۱۳۰۸
مردم
جمعیت ۱۷۳٬۸۲۱ نفر (۱۳۹۵)
تراکم جمعیت ۸
نفر بر کیلومتر مربع
مذهب اهل سنت
جغرافیای طبیعی
مساحت ۱۹٬۳۷۶ کیلومتر مربع
ارتفاع از سطح دریا ۱۴۱۰ متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه ۲۰ سانتی گراد
بارش سالانه ۱۵۳ میلی‌متر
روزهای یخبندان سالانه ۲۰ روز
داده‌های دیگر
فرماندار حمیدالدین یوسفی
پیش‌شماره تلفنی ۰۵۴
شهرها
خاش، نوک آباد، ایرندگان
تعداد بخش‌ها
مرکزی، نوک‌آباد، ایرندگان

شهرستان خاش یکی از شهرستان‌های استان سیستان و بلوچستان است. مرکز این شهرستان، شهر خاش است. جمعیت این شهرستان بر طبق سرشماری سال ۱۳۹۵، برابر با ۱۷۳۸۲۱ نفر بوده‌است.[۱]

ریشه نام[ویرایش]

خاش: خوش آب و هوا در لهجه بلوچی به آن خواش و واش گفته می‌شود، و از وش برگرفته شده به معنی خوش آب و هوا.[۲]

تقسیمات کشوری[ویرایش]

شهرستان خاش با مساحت ۱۹۳۷۶ کیلومتر مربع در مرکز استان سیستان و بلوچستان قرار گرفته و فاصله مرکز شهرستان تا مرکز استان ۱۸۰ کیلومتر است. این شهرستان دارای تعداد ۳ مرکز شهری و ۳ بخش، ۱۱ دهستان و ۱۰۰۱ آبادی دارای سکنه‌است.

شهرستان خاش[ویرایش]

نام بخش مرکز بخش شهر نام دهستان مرکز دهستان جمعیت دهستان ۱۳۹۵
مرکزی خاش خاش پشتکوه افضل‌آباد ۱۳٬۵۸۷ نفر
سنگان سنگان علیا ۶٬۴۱۱ نفر
کارواندر کارواندر ۷٬۱۵۳ نفر
کوه سفید بیت آباد ۱۳٬۷۷۳ نفر
اسماعیل‌آباد عباس‌آباد ۱۷٬۵۷۷ نفر
نوک آباد نوک آباد نوک آباد اسکل آباد دهپابید ۶٬۰۱۵ نفر
تفتان جنوبی تمندان ۱۱٬۷۲۵ نفر
گوهرکوه گوهرکوه شهرک ۱۰٬۰۷۸ نفر
نازیل نازیل ۱۱٬۰۹۷ نفر
ایرندگان ایرندگان ایرندگان کهنوک ایرندگان ۹٬۲۶۷ نفر
ایرندگان قلعه پایین ۴٬۰۵۶ نفر

عوارض طبیعی[ویرایش]

ارتفاعات، رودخانه‌ها، قنات، چاه و چشمه‌ها (اعم از فصلی و غیر فصلی) سرچشمه رودخانه و منتهی به کوه تفتان از نظر تقسیم‌بندی حوزه‌ای آبریز ایران شهرستان خاش را ۵ محدوده مطالعاتی در بر می‌گیرد که قسمتهایی از سه حوزه آبریز اصلی یعنی حوزه‌های کویر ولت، جازموریان و ماشکید را در بر می‌گیرد. این محدوده عبارت‌اند از:

  • دشتهای خاش و پشتکوه از حوزه ماشکید
  • دشتهای گوهرکوه و آبخوان از حوزه آبریز کویر لوت
  • محدوده‌های ایرندگان و کارواندر از حوزه آبریز جازموریان

در این شهرستان تقریباً تمام بهره‌برداری آب توسط منابع آب زیرزمینی صورت می‌گیرد و رودخانه‌های منطقه عموماً فصلی می‌باشند.

آب و هوا[ویرایش]

شهرستان خاش دارای آب و هوای گرم و خشک می‌باشد. میانگین بارش سالانه در این شهرستان ۹/۱۷۴ میلی‌متر و متوسط دمای آن از ۷ درجه سانتیگراد الی ۳۷ درجه سانتی گراد در تغییر است. خوش آب وهواترین منطقه این شهر دامنه‌های کوه تفتان می‌باشد که به دوقسمت منطقه سنگان-کولکو و منطقه تمندان-کوشه می‌باشد.

پیشینه تاریخی[ویرایش]

خاش امروزی در نزدیکی شهر قدیمی خاش قرار دارد که تاریخ پیدایش آن به پیش از حکومت نادرشاه می‌رسد. این شهر تا قبل از نادرشاه به علت ناامنی چندان اعتباری نداشت اما نادر شاه ضمن سرکوبی راهزنان، این منطقه را امن کرد و بعدها قلعه‌هایی ساخته شد که در ان طایفه کرد حکومت می کردن و بدین ترتیب خاش رو به توسعه و آبادانی گذاشت و از شکل یک روستا خارج شد و آرام آرام سیمای شهر به خود گرفت.

زبان و مذهب[ویرایش]

مردم شهرستان خاش به زبان بلوچی تکلم می‌کنند و زبان فارسی در مدارس و ادارات دولتی رایج است. ۹۹ درصد جمعیت آن را مسلمانان تشکیل می‌دهند که ۹۸ درصد اهل تسنن و ۲ شیعه می‌باشند.[۳]

جاذبه های تاریخی و گردشگری[ویرایش]

دریاچه سر دریا واقع در ارتفاعات تفتان، کوه بیرک واقع در ایرندگان، روستای کوشه، مسجد جامع، درخت توت در روستای گلنگور در حومه نوک آباد، تخت رستم، سرو کهنسال سنگان، قلعه روستای ناصری، قلعه کمال‌آباد، قلعه عباس آباد، غار سیاه کوند، رودخانه شوراپ، رودخانه ایرندگان، رودخانه کارواندر، رودخانه مرنتاک، تنگهٔ سک ایرندگان، قبرستان هفتاد سال، سرو کهنسال دهپابید، بازارچه سرپوشیده، مناره مسجد جامع. روستای تاریخی کولکو

صنایع دستی[ویرایش]

صنعت و معدن[ویرایش]

تعداد صنایع موجود شهرستان خاش، ۳۱ واحد می‌باشد که تعداد – واحد آن در نقاط روستایی و تعداد – واحد بقیه در نقاط شهری مستقر می‌باشند. در سال ۱۳۸۲ تعداد ۳ کارگاه فعال مسئولیت استخراج معادن را به عهده داشته که عمده‌ترین معادن موجود در سطح این شهرستان عبارت‌اند از: آهک و مارن، پوزولان، لاشه ساختمانی، تالک، کرومیت. سهم شهرستان از کارگاه‌های معدنی فعال استان ۲۰ درصد می‌باشد. میزان تولیدات اسمی سالانه گروه معدنی غیر فلزی ۵۰۰۰۰ تن می‌باشد که ۴۱/۲ درصد تولیدات معدنی کل استان را به خود اختصاص داده‌است.

منابع[ویرایش]

  1. «سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵، جمعیت تا سطح آبادی‌ها بر حسب سواد». مرکز آمار ایران. ۱۳۹۵. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۵ نوامبر ۲۰۱۲.
  2. «معنی خاش - دیکشنری آنلاین آبادیس». dictionary.abadis.ir. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۸-۰۳.
  3. واقعاً جای بحث دارد: سازمان تبلیغات اسلامی