زمین‌ساخت صفحه‌ای

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از زمین‌ساخت بشقابی)
پرش به: ناوبری، جستجو
نگاشت صفحات تکتونیکی جهان در نیمهٔ دوم قرن بیستم میلادی صورت پذیرفت.
Tectonics plates

زمین‌ساخت صفحه‌ای یا تکتونیک صفحه‌ای (به انگلیسی: Plate tectonics) به بررسی و مطالعهٔ حرکات وسیع‌مقیاس در سنگ‌کُرهٔ (به انگلیسی: لیتوسفر) کُرهٔ زمین می‌پردازد. این نظریه بر اساس نظریهٔ رانش قاره‌ای در نخستین دهه‌های قرن بیستم مطرح شد و پس از اثبات مفهوم گسترش بستر دریا در سال‌های ۱۹۵۰ تا ۱۹۶۰ م توسط بسیاری از زمین شناسان پذیرفته شد.

بر اساس این نظریه، سنگ‌کُره (پوستهٔ کُرهٔ زمین) (به انگلیسی: لیتوسفر) زمین از صفحاتی (به انگلیسی: صفحات تکتونیکی) تشکیل می‌شود که در کل شامل ۷ یا ۸ صفحهٔ اصلی، که در مواردی خود از تعدادی صفحات کوچک تشکیل می‌شوند، ساخته شده‌است.

این صفحات به‌صورت مداوم در حال حرکت هستند و براثر برخورد این صفحات پدیده‌هایی همچون زلزله، آتش‌فشانها، تشکیل کوهها، تشکیل درازگودالها و دیگر پدیده‌ها حاصل می‌شوند. میزان حرکت این صفحات از کمترین حد ۰ میلی‌متر در سال تا بیشترین حد ۱۰۰ میلی‌متر در سال، بسته به نوع، جایگاه و شرایط آنها تخمین زده می‌شود.

صفحات شکل‌دهندهٔ پوستهٔ زمین به‌طور کل از دو نوع سنگ‌کره‌های اقیانوسی و سنگ‌کره‌های قاره‌ای کلفت‌تر تشکیل می‌شوند که هر نوع پوسته‌های خاص خود را دارند.

صفحات پوستهٔ زمین (به انگلیسی: تکتونیک) به این دلیل قابلیت حرکتی دارند که سنگ‌کُره‌های پوشانندهٔ سطح زمین دارای جِرم حجمی و نیروی بیشتری در مقایسه با لایه‌های زیرینِ خود به نام سست‌کُره هستند.

از این دانش برای مطالعهٔ نحوهٔ رخداد زلزله، زمین‌شناسی مهندسی و مطالعهٔ مخازن نفت و گاز استفاده می‌شود.

مفهوم زمین‌ساخت همچنین برای گفتگو دربارهٔ حرکت آهستهٔ صفحه‌ها به‌کار می‌رود، که در آن مورد به آن بیشتر زمین‌ساخت صفحه‌ای یا رانش قاره‌ای گفته می‌شود. زمین‌ساخت همچنین به مباحث زلزله، صفحات قاره‌ای و پدیده‌هایی از این دست می‌پردازد.

صفحه های زمین[ویرایش]

صفحه های اصلی[ویرایش]

۷ [[صفحه اصلی وجود دارد که لیست آن را به ترتیب وسعت در زیر مشاهده می کنید.

  1. صفحه اقیانوس آرام، مساحت: ۱۰۳،۳۰۰،۰۰۰km²
  2. صفحه آمریکای شمالی، مساحت: ۷۵،۹۰۰،۰۰۰km²
  3. صفحه استرالیا، مساحت: ۶۷،۸۰۰،۰۰۰km²
  4. صفحه آفریقا، مساحت: ۶۱،۳۰۰،۰۰۰km²
  5. صفحه جنوبگان، مساحت: ۶۰،۱۰۰،۰۰۰km²
  6. صفحه هند، مساحت: ۵۸،۰۰۰،۰۰۰km²
  7. صفحه آمریکای جنوبی، مساحت: ۴۳،۶۰۰،۰۰۰km²

صفحه های کوچک تر[ویرایش]

  1. صفحه نازکا، مساحت: ۵،۵۰۰،۰۰۰km²
  2. صفحه دریای فلیپین، مساحت: ۵،۵۰۰،۰۰۰km²
  3. صفحه دریای عربی، مساحت: ۵،۰۰۰،۰۰۰km²
  4. صفحه کارائیب، مساحت: ۳،۳۰۰،۰۰۰km²
  5. صفحه کوکوس، مساحت: ۲،۹۰۰،۰۰۰km²
  6. صفحه کارولین، مساحت: ۱،۷۰۰،۰۰۰km²
  7. صفحه اسکاشیا، مساحت: ۱،۶۰۰،۰۰۰km²
  8. صفحه برمه، مساحت: ۱،۱۰۰،۰۰۰km²
  9. صفحه جزایر هیبرید (واقع در غرب اسکاتلند)، مساحت: ۱،۱۰۰،۰۰۰km²

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Plate tectonics»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۹ اوت ۲۰۱۲).

پیوند به بیرون[ویرایش]