نقشه‌نگاری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

نقشه‌نگاری یا کارتوگرافی علم و هنر ترسیم نقشه‌های زمین است.

در معنای عام به تمامی عملیات نقشه‌برداری (عملیات صحرائی و دفتری و…) نقشه‌نگاری نیز گفته می‌شود.

مردمان تمدن حاشیهٔ رودهای دجله و فرات و اروند رود جزو قدیمی‌ترین متخصصین درزمینه نگارش نقشه جغرافیایی هستند. مصری‌ها نیز در این مورد جایگاه خاصی دارند. در گذشته نقشه‌ها با مداد و کاغذ ترسیم می‌شدند ولی گسترش توانایی‌های رایانه‌ها، نقشه‌نگاری را دگرگون کرده‌است. هم اکنون بیشتر نقشه‌های فنی و تجاری توسط نرم‌افزارهای نقشه‌کشی و نقشه‌نگاری تهیه می‌گردند. در بسیاری از کشورها هنوز هم نقشه‌های جغرافیایی از طبقه‌بندی محرمانه برخوردارند. اگرچه برنامه گوگل Earth این طبقه‌بندی کلاسیک را بی معنا ساخته اما هنوز هم حساسیتهایی روی نقشه‌ها وجود دارد. در زمانهای قدیم نقشه فقط برای فرماندهان درجه اول و یا پادشاهان و رهبران تهیه می‌شد و محرمانه نیز نگهداری می‌شد. اما امروزه نقشه به راحتی در اختیار همگان قرار دارد، حتی نقشه هائی با مقیاس‌های بسیار حساس و دقیق که در آنها پایگاه‌ها، میله‌های مرزی و یا نیروهای نظامی قابل مشاهده است.

Copy (1472) of St. Isidore's نقشه جهان

در بازدید از موزه نقشه‌های قرون گذشته، انسان ناخود آگاه چنان در برابر شاهکار دقت، هنر و آراستگی کار نقشه نگاران باستان شیفته می‌ماند که از هدف واقعی آنان یعنی تقدیم نقشه به پادشاهان و امرا که قلمرو سرزمینی را اختیار و اداره و دفاع از آن را بر عهده داشته‌اند، فراموش می‌نماید.[۲]

نقشه‌های سبک بطلمیوس[ویرایش]

نقشه‌های نخستین سبک بطلمیوس نقشه‌هایی هستند که جهان را بصورت تصور اولیه انسان از زمین ترسیم کرده‌اند در این نقشه‌ها فقط قاره‌های اروپا - آسیا و آفریقا آنهم بصورت ناقص وجود دارد. خلیج فارس مربع شکل است و دریای احمر و اقیانوس هند متفاوت با واقعیت امروزی و واقعیشان می‌باشند.[۳] در رابطه با تاریخ کارتوگرافی کتابها و اطلسهای متعددی چاپ شده یکی از آنها

  • Atlas of The Arabian Peninsula in Old European Maps (253 maps) by Khaled Al Ankary, Institute du Monde Arabe,Paris and Tunisia University،۲۰۰۱

این اطلس نقشه‌ها را بر اساس تاریخ ترسیم آنها آورده و چگونگی تکامل و دقیقتر شدن آنها را با استناد به نقشه‌ها توضیح داده است. اطلاعات موجود در نقشه‌های جهان نما تا سال۱۷۰۰میلادی همچنان فراتر از ۷ دریا و ۷ اقلیم نرفته و به سبک قدیم و سبک جغرافیانویسان مسلمان بدین ترتیب بوده است: چین در شرق، روس در شمال، فرانک در اروپا و افریقیه در جنوب. لبه‌های پایانی دنیا و دریای محیط بدور دنیا و کوه قاف حلقه پایانی دنیای سینی شکل است. حدود سال ۱۷۵۳میلادی نیکلاس دیفر (۱۶۹۴–۱۷۵۴م) اولین بار نقشه جهان را تقریباً به شکل امروزی ترسیم کرده است.

A medieval depiction of the Ecumene (1482, Johannes Schnitzer, engraver), جغرافیا (بطلمیوس)

. توضیح چند نقشه از اطلس تونس:جراردون شاگن نقشه‌نگار هلندی در سال۱۶۸۹ (میلادی) ودر آمستردام نقشه‌ای از جهان ترسیم کرد.

نوشتار اصلی: نقشه جهان

این نقشه به سبک کنده‌کاری با فلز مس و رنگ‌کاری دستی تزئین شده‌است. نقشه مس‌آرایی شده، نقشه‌ای کمیاب است. فقط یک رونوشت از آن در دانشگاه آمستردام موجود می‌باشد و نسخه‌ای مشابه در کتابخانه‌های آمریکا ندارد. [۴]

خلیج پارس به زبان لاتین قدیمی: Sinus Persicus امروزه:Sinus Persici در نقشه آورده شده‌است. ابعاد اصلی نقشه ۴۸٫۳ در ۵۶ سانتی‌متر می‌باشد.[۱][۲][۳][۴][۵][۶]

نقشه ۱۷۵۳

در سال ۱۷۵۳ میلادی در آمستردام پایتخت هلند نقشه‌ای منتشر گردید که منحصراً مربوط به خلیج پارس بود. در این نقشه از خلیج فارس با نام Persische Golf یاد شده‌است. .[۷] نقشه مذکور در اطلس تونس وجود دارد. در سال۱۵۰۲ میلادی نقشه‌ای ترسیم شد که از شرق تا غرب همه مستعمرات پرتغال در آن درج شده بود. در نقشه ۱۵۰۲ کانتینو نام خلیج فارس و دریای سرخ موجود است.[۸]

نقشه جهان‌نمای کانتینو.                                                  نام خلیج فارس در نقشه کانتینو.

[۹]

اناکسیماندر (۶۱۰–۵۴۶ ق. م)، (به انگلیسی: Anaximander)، جغرافیدان یونانی در نقشه جهان خود از خلیج پارس نام برده است. این اثر در کتاب Kleinere schriften، اثر (Joachim Lelewel (1836 آورده شده است.[۱۰] هکاتئوس (۵۵۰–۴۷۶ ق. م)، (به انگلیسی: Hecataeus)، از سرشناس‌ترین جغرافیدانان یونانی آن زمان نقشه‌ای از جهان ترسیم کرده است که آب‌های اقیانوس پیرامون خشکی‌ها را گرفته‌اند و در این نقشه نام خلیج پارس دیده می‌شود.

.[۱۱]

کلودیوس پتوله یا بطلمیوس (۹۰–۱۶۸ میلادی)، (به انگلیسی: Claudius Ptolemy)، منجم و جغرافیدان مشهور اسکندریه، نخستین کسی است که اطلسی شامل ۳۶ نقشه از نقاط مختلف جهان تهیه می‌کند که در آن آبهای جنوب ایران را سینوس پرسیکوس که به معنی خلیج پارس است، نامیده است.[۱۲][۱۳]

نقشه والدسیمولر که توسط نقشه‌نگار آلمانی با نام مارتین والدسیمولر ترسیم شده است، این نقشه در آوریل ۱۵۰۷ میلادی منتشر شده‌است.[۱۴]

نقشه والدسیمولر (سمت چپ)
. (سمت راست)

نقشه پیترو کوپو نقشه‌ای است که در سال ۱۵۲۰ میلادی ترسیم شده‌است.[۱۵]

نقشه ایتالیایی پیترو کوپو (سمت چپ)
نام خلیج فارس آشکار است (سمت راست)
نقشه ۱۶۸۹ (سمت چپ)
نام خلیج فارس است به زبان لاتین قدیمی: Sinus Persicus امروزه:Sinus Persici در نقشه آورده شده‌است. (سمت راست)

در خلال سال‌های ۱۷۰۰ تا ۱۷۲۰ میلادی، نقشه‌کش آلمانی به نام جووان باپتسیت هومان نقشه‌ای از ایران و کشورهای اطرافش ترسیم کرد. .

نقشه امپراطوری ایران که بین سال‌های ۱۷۰۰ تا ۱۷۲۰ میلادی ترسیم شده است.

نقشه‌های مدرن[ویرایش]

The Ocean, .

الگو:Oceans

  • کارتوگرافی امروزه از پیشرفته‌ترین تکنیک‌ها استفاده می‌کند ماهواره و جی پی اس کمک بزرگی به نگارگران نشانه‌های طبیعی می‌کند.
    • نقشه‌های منطقه‌ای
  • نقشه‌های کشوری
  • نقشه‌های جهان
  • نقشه‌های ماهواره‌ای

نگارخانه نقشه‌ها سبک بطلمیوسی و سبک مدرن[ویرایش]

۱۷۹۴ میر اریترا - سینوس پرسی -جهان قدیم
نقشه توسط جیمز رنل، ۱۷۹۹.
Names, دریای اریترا+پرشن سی
۱۶۰۰سینوس پرسی
Persian sea

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «File:World Map 1689.JPG». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۲ مهٔ ۲۰۱۱.
  2. «van Schagen 1680 World & Continents - 5 maps». www.helmink.com. بازبینی‌شده در ۱۲ مهٔ ۲۰۱۱. 
  3. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «File:World Map 1689-smaller.jpg». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۲ مهٔ ۲۰۱۱.
  4. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Maps of the world». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۲ مهٔ ۲۰۱۱.
  5. «World Map 1689 — No. 3». www.flickr.com. بازبینی‌شده در ۱۲ مهٔ ۲۰۱۱. 
  6. «World Map 1689 ~ Antique Travel Artwork». www.zazzle.com. بازبینی‌شده در ۱۲ مهٔ ۲۰۱۱. 
  7. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «File:Afteekening van de Persische Golf.JPG». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۵ مه ۲۰۱۱.
  8. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Cantino planisphere». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۶ مه ۲۰۱۱.
  9. [۱],IRIB,
  10. «نقشه‌های خلیج فارس از آغاز تا امروز». اوون. 
  11. United Nations Group of Experts on Geographical Names Working Paper No. 61, 23rd Session, Vienna, 28 March – 4 April 2006. accessed October 9, 2010
  12. «مفاهیم کارتوگرافی». موسسه همشهری. 
  13. «نقشه بطلمیوس». کانون پژوهش‌های خلیج فارس. 
  14. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Waldseemüller map». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۷ سپتامبر ۲۰۱۱.
  15. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Early world maps». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۷ سپتامبر ۲۰۱۱.
  • جعفری، عباس، فرهنگ بزرگ گیتاشناسی (اصطلاحات جغرافیائی). تهران: انتشارات گیتاشناسی، چاپ اول، خرداد ۱۳۶۶.
  • کارتوگرافی چیست؟[۵]

پیوند به بیرون[ویرایش]

اطلس‌های ملی ایران
نقشه شهرهای کشور
  • چند نمونه از جدال‌های نقشه‌ای [۶]