نظریه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

نظریه یا نگره[۱] بسته به رشته و روش معنی‌های مختلفی دارد.

تئوری یا نظریه به مجموعه مباحثی گفته می‌شود که برای بررسی وضعیت یا موقعیت سیستمی به کار رود. نظریه می‌تواند کاملا جنبه غیر تجربی داشته باشد مثل نظریه هایریاضی و یا جنبه تجربی برای بخش‌هایی از آن مورد استفاده قرار گیرد. به عبارت دیگر نظریه را می‌توان بر اساس نتایج تجربی نیز پایه گذاری کرد. منطق و ریاضی دارای نظریه‌های اولیه هستند و علوم دیگر از جمله شیمی فیزیک و پزشکی بر پایه نظریه‌های مبنی بر آنها می‌باشند.[۲]

علم[ویرایش]

نظریه علمی نگره‌ای است که ویژگی‌های علمی داشته باشد:

  • سازگاری درونی و بیرونی (نامتناقض)
  • صرفه‌جو (در توضیح و پیش‌فرض‌های اضافه)
  • کاربردی
  • تجربی و ردشدنی
  • پویا
  • جلورونده (دست‌یابی به و جلو رفتن از نتایج نظریه‌های قبلی)
  • مشروط و آزمایشی

تئوری را می‌توان روشی برای درک یا مشاهده واقعیتها دانست، سیستم تفکری که خیلی عمیقترو پویا تر از تجربیات روزمره می‌باشد. تئوریهایی که به یکدیگر مرتبط هستند یک سیستم یا یک علم را تشکیل می‌دهند. دست اندرکارانی که این سیستم را بدانند و سیله با قدرتی برای مشاهده و تغییر و قایع در اختیار دارند. این وسیله قوی بر نگرش وشیوه جوابگویی او در کارهایش تاثیر می‌گذارد چون حوزه ادراکاتش وسیعتر و عمیق تر می‌گردد و می‌تواند پی آمدهای دور از ذهن را تعیین و پیش بینی کند و راه حلهای سنجیده تر و بهتر را برگزیند. [نیازمند منبع]

تعریف تئوری[ویرایش]

یک نظریه مجموعه‌ای از سازه‌ها (مفاهیم) تعاریف و گزاره‌های به هم مرتبط است که از طریق مشخص ساختن روابط بین متغیرها، با هدف تبیین و پیش بینی پدیده‌ها دید نظام یافته‌ای از پدیده‌ها ارائه می‌کند (کرلینگیر، ۱۳۷۷)

خصوصیات تئوری[ویرایش]

۱- تئوری باید توانایی تعیین حقایق مورد مشاهده مربوط به یک مسئله را داشته باشد باید توصیف و تعیین کند چرا یک پدیده تحت یک شرایط خاص اتفاق می‌افتد. تئوری‌‌ای که پیچیدگی کمتری داشته باشد از تئوری که دارای پیچیدگی‌های بیشتری است ارزنده تر می‌باشد. ۲- یک تئوری باید با حقایق مورد مشاهده شده و با بدنه دانش مغایرت نداشته باشد 3- تئوری باید ابزارهای لازم را برای آزمون خود داشته باشد به این معنی که در صورت تأیید باید بتوان فرضیه‌هایی قیاسی دیگری از آن استنتاج کرد و پیامدهای آن را پیش بینی کرد (ARY and etal ,1996)

تئوری نقد[ویرایش]

از مهم‌ترین تئوری‌ها تئوری نقد است که در آن به بررسی درستی و نکات مثبت و منفی دیگر تئوری‌ها می‌پردازند..[۳]

پانویس[ویرایش]

  1. فرهنگ واژهٔ وبستر
  2. Critical Theory Today by Lois Tyson- Lois Tyson- Oxford- Uk- 1998
  3. Critical Theory Today by Lois Tyson- Lois Tyson- Oxford- Uk- 1998