تولی‌خان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
تولی‌خان
Tolui Khan.jpg
Painting of Tolui Khan by رشیدالدین فضل‌الله همدانی, early 14th century.
Regent of امپراتوری مغول
سلطنت 25 August 1227 – 13 September 1229
پیشین چنگیزخان
جانشین اوگتای‌خان
Sorghaghtani as Head of the Toluid appanages
همسر سرقویتی بیگی
Saruk Khatun
Lingkun Khatun
Nayan Khatun
Doquz Khatun
فرزند(ها) منگوقاآن (1209–1259)
قوبلای‌خان (1215–1294)
هولاکوخان (1217–1265)
Ariq Böke (1219–1266)
نام کامل
نام کوچک: Tolui (Тулуй)
نام پسامرگ
Emperor Rensheng Jingxiang (仁圣景襄皇帝, posthumously given in 1266)
نام معبد
Ruizong (睿宗, posthumously given in 1266)
خاندان بورجیگای
پدر چنگیزخان
مادر بورته
زادروز 1192
مرگ 1232 (aged 40)
مغولستان

تولی خان پسر چهارم چنگیزخان از برادران خود جوجی و جغتای و اوگتای کوچک‌تر بود و در دلاوری و قلعه گشایی و سپاهیگری بی مانند بود و هیچ یک از پسران و برادران چنگیز مانند وی لشکرکشی و فتوحات نکرده اند. چنگیز در اوایل میل داشت که او را به جانشینی تعین کند اما بعد از آن بر گشت و گفت که منصب لشکرکشی و ضبط یورت و حفظ خزانه بر تو مناسبتر است. تولی در بیشتر اوقات ملازم چنگیزخان بود و او همواره با وی مشورت می‌کرد. چون چنگیز بمرد و شاهزادگان هریک به مقام خود رفتند تولی در یورت اصلی که تختگاه چنگیزخان بود بماند تا آنکه قوریلتای (مجلس بزرگ) دایر شد و اوگتای را به قاآنی برداشتند. پس از آن به دستور اوگتای قاآن جدید تولی به چین لشکر کشید و سپاهیان التان خان را بشکست و از رودخانه‌ای قراموران که تا آن زمان هیچکس نگذشته بود بگذشت و به برادرش پیوست. تولی در زمان قاآنی اوگتای بمرد و از جمله فرزندان او منکوقاآن و هولاگوخان یا همان هلاکوی خونریز معروف و قوبیلای قاآن و آریق بوکا بودند. سورقوقتیتی بیکی زن تولی خان را زنی بسیار خردمند گفته اند، این زن خردمند بود که فرزندان خود را با ادب و با فرهنگ تربیت کرد و چنان رفتار کرد که پس از مرگ گیوگ خان سلطنت به پسرش منکوقاآن تعلق گرفت.

سلطنت غیررسمی تولوی[ویرایش]

تولوی درجنگ های ایران مامورفتح خراسان بود وارشد اولاد چنگیزخان. با وجود این که برادرش اکتای رسماً ازجانب پدربه خانی منصوب شده بود، مع‌هذا به طورغیررسمی تا تعیین اکتای ازجانب قوریلتای با کمک سه مشاورپدرش «محمود یلواج» «تاتاکوس» «یه لیوچوتسای» طی دوسال ۶۲۴ تا ۶۲۶ هجری قمری مدت فاصله مرگ چنگیزتا جلوس اکتای به مقام قاآنی به طورغیررسمی فرمانروایی کرد ودراین مدت ممالک چنگیزبه همان روش وشیوه وسبک وسیاق سابق اداره می شد.

جستارهای وابسته[ویرایش]