فرانتس یوزف یکم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
فرانتس یوزف یکم
Franz Joseph, circa 1915.JPG
فرانتس یوزف یکم
دوران امپراتور اتریش
پادشاه بوهم، مجارستان، کرواسی
گالیسی و لودومریا
گراندوک کراکوف
۱۸۴۸ -۲۱ نوامبر ۱۹۱۶
زادروز ۱۸ اوت ۱۸۳۰
زادگاه کاخ شون‌برون, وین
مرگ ۲۱ نوامبر ۱۹۱۶
محل مرگ کاخ شون‌برون, وین
پیش از کارل یکم
پس از فردیناند یکم
دودمان دودمان هابسبورگ-لوران
امضا Franz joseph signature.png

فرانتس یوزف یکم(به آلمانی: Franz Joseph I) یا فرنتس یوژف یکم(به مجاری: I. Ferenc József)(زادهٔ ۱۸ اوت ۱۸۳۰- مرگ ۲۱ نوامبر ۱۹۱۶) امپراتور اتریش، پادشاه بوهم، مجارستان، کرواسی، گالیسی و لودومریا و همچنین گراندوک کراکوف از ۱۸۴۸ تا زمان مرگش بود.

هنگامی که در پی انقلال ۱۸۴۸ فردیناند یکم از پادشاهی کنارگذاشته شد، عموزاده‌اش فرانتس یوزف به جای او بر تخت نشست. فرانتس یوزف را بیشتر یک مرتجع شمرده‌اند که کوشید مشروطیت را سرکوب کند. در سال‌های ۱۸۵۹ ۱۸۶۶ و در جریان جنگ‌های نخست و دوم استقلال ایتالیا، امپراتوری اتریش ناچار شد لمباردی-ونیز را به پادشاهی ساردنی وانهد.

از دیگر رویدادهای روزگار پادشاهی او جنگ اتریش-پروس بود که به پیمان صلح پراگ در ۱۸۶۶ انجامید و جلو پادشاهی دودمان هاپسبورگ را بر سرتاسر سرزمین‌های آلمانی‌نشین گرفت.

همچنین فرانتس یوزف با مسئلهٔ ملی‌گرایی دست به گریبان بود، این میل در میان مجارها به خواست آنان برای خودمختاری مجارستان و سرانجام دگرگونی امپراتوری اتریش به چهرهٔ یک پادشاهی دوگانه به نام امپراتوری اتریش-مجارستان انجامید. پس از این رویداد برای چهل و پنج سال امپراتوری زیر فرمان او رنگ آرامش به خود دید؛ ولی در زندگی فرانتس یوزف آرامش چندانی چیره نبود؛ در ۱۸۸۹ ولیعهد او رودلف خودکشی نمود و در ۱۸۹۸ همسرش شهبانو الیزابت ترورشد. خود فرانتس یوزف نیز یک بار از سوء قصد جان سالم به در برده بود.

امپراتوری اتریش-مجار در زمان او گرایش‌های توسعه‌طلبانه‌اش را به سوی بالکان معطوف داشت، منطقه‌ای که طرف توجه امپراتوری روسیه هم بود. بوسنی و هرزگوین در زمان او ضمیمهٔ خاک امپراتوری‌اش گردید، این رویداد سرانجام در ۱۹۰۸ به بحران بوسنی انجامید. در ۱۹۱۴ آرشیدوک فرانتس فردیناند جانشین آیندهٔ او به دست یک ملی‌گرای صرب کشته‌شد، این ترور سبب اعلان جنگ امپراتوری اتریش-مجار به پادشاهی صربستان گردید، و از آنجا که روسیه متحد صربستان بود، پس آنها هم وارد جنگ شدند و اینگونه جنگ جهانی اول آغاز گردید.

هنگامی که فراتس یوزف در ۱۹۱۶ مرد، از آغاز پادشاهی او نزدیک به ۶۸ سال می‌گذشت. پس از مرگ او برادرزاده‌اش کارل به جانشینی‌اش رسید.

منابع[ویرایش]