شهرستان شبستر

شهرستان شبستر
اطلاعات کلی
کشور	ایران
استان	آذربایجان شرقی
سال شهرستان شدن	۱۳۶۹
مردم
جمعیت	۱۲۱٬۷۸۷ نفر
جغرافیای طبیعی
مساحت	۲۷۵۰ کیلومتر مربع

شهرستان شَبـِستَر از شهرستان‌های استان آذربایجان شرقی در ایران است. مرکز این شهرستان شهر شبستر است.

شهرستان شبستر در غرب آذربایجان شرقی با وسعت ۲۷۵۰ کیلومتر مربع قرار گرفته و در بین شهرستان‌های مرند، تبریز، ورزقان، خوی، سلماس و دریاچه ارومیه قرار گرفته‌است. شهرستان شبستر از شهرستان‌های واقع در جادهٔ ترانزیت تبریز – ارومیه بوده و در مسیر خط آهن ایران - ترکیه واقع شده‌است. کوه می‌شو با جهت شرقی–غربی با طول بیش از یکصد کیلومتر و عرض سی کیلومتر مانند دیواری سرتاسر شمال منطقه را می‌پوشاند و این شهرستان را از شهرستان مرند و خوی جدا می‌کند. این کوهها در امتداد کوههای قره داغ قرار گرفته و بلندترین قله آن علی علمدار می‌باشد.

شبستر، شهر دانشگاهی است و به‌رغم جمعیت اندک آن، دانشجوی بسیاری در خود جا داده‌است. دانشگاه آزاداسلامی واحد شبستر، دانشگاه آزاد واحد خامنه، دانشگاه آزاد واحد صوفیان، دانشگاه آزاد واحد تسوج، دانشگاه پیام نور شبستر و دانشگاه پیام نور بنیس و دانشگاه جامع علمی کاربردی شبستر از دانشگاه‌های این شهرستان ۱۲۰ هزار نفری است.

بندر شرفخانه، دریاچه ارومیه، و کوه‌های می‌شو داغ، از مظاهر طبیعی این شهرستان هستند.

صیفی‌جات سیس و میوه‌های شندآباد و کارخانه‌های آجرپزی وایقان و كارخانه هاي نساجي خامنه از مشخصه‌های این شهرستان هستند.شهر فرهنگي، تاريخي و قهرمان پرور خامنه ودرختان چنار كهنسال آن و همچنین شهر کوزه‌کنان به ساخت سفالینه شهرت دارد و محصولات سفالین آن به اکثر نقاط کشور صادر می‌شود.

تقسیمات کشوری

• بخش مرکزی شهرستان شبستر
  • دهستان سیس
  • دهستان گونی شرقی
  • دهستان گونی مرکزی

شهرها: خامنه، شبستر، شرفخانه، شندآباد، سیس، وایقان و کوزه‌کنان.

• بخش صوفیان
  • دهستان چله خانه
  • دهستان رودقات
  • دهستان می‌شو جنوبی

شهرها: صوفیان

• بخش تسوج
  • دهستان چهرگان
  • دهستان گونی غربی

شهرها: تسوج

تاریخ و فرهنگ

شبستر زادگاه شاعران و عارفان بسیاری نظیرشیخ محمود شبستری، شیخ محمد خیابانی و میرزا علی معجز شبستری است شیخ محمود شبستری متوفی به سال ۷۲۰ هجری قمری درآن شهر مدفون است و امیر تیمور به سال۷۷۸ ه.ق بعداز تسخیر تبریز به زیارت قبر او رفته‌است.میرزا علی معجز شبستری معروف به معجز شبستری در سال ۱۲۵۲ هجری شمسی در شبستر که در آن زمان قصبه‌ای کوچک بود متولد شد.وی فرزند حاجی آقا از تاجران بزرگ شبستر و پدر بزرگش حاجی میرزا بابا حاکم شبستر بود. وی دو برادر بزرگتر از خودش به نامهای حسن و حسین داشت که به استانبول رفت و آمد داشتند. میرزا علی معجز در شبستر در نزد شخصی به نام آخوند ملا علی با اصول قدیم تحصیل کرده‌است.معجز برای تاسیس یک مدرسه دخترانه با اصول امروزه برای دختران شبستر خیلی تلاش نمود و بالاخره با مساعدتهای رئیس فرهنگ وقت تبریز بنام آقای دکتر محسنی عماد السلطنه، اولین مدرسه دخترانه را در قصبه شبستر ایجاد نمود.

شهرستان شبستر تا عصر قاجاریه جزو املاک قاجاران بوده و بعداز انقراض این سلسله املاک و دارائی شاه جزو املاک دولتی درآمد. تااینکه درسال ۱۳۱۱ این ناحیه ازعرصه دولت درآمده و به مالکین رقبات(ارثی)انتقال داده شده‌است.

ویژگیهای طبیعی

کوه می‌شو (می‌شوداغ) در گذشته از نظر تنوع گونه‌های زیستی منطقه‌ای ارزشمند به حساب می‌رفت و اکنون با تخریب زیستگاه‌ها و کم شدن شمار جانداران روبرو است.

می‌شوداغ در اشل اکوسیستمیک آذربایجان زیستگاهی پیرامونی و پشتوانه‌ای برای بقای بیوتای اندمیک آذربایجان محسوب می‌شود. وجود بیش از ۳۸۵ گونه گیاه شناخته شده و پوشش گیاهی و تنوع گونه‌ای اندمیک مخصوص و منحصر به می‌شو بیانگر ارزش و اهمیت پوشش گیاهی این منطقه‌است.

منطقه می‌شو از لحاظ قرار داشتن در میان مناطق حفاظت شده مرکان و منطقه شکار ممنوع یکانات از سمت شمال و شمال غربی و پارک ملی دریاچه ارومیه از سمت جنوب، و داشتن فون جانوری تنوع زیستی (بیوم) ارزشمند دارای اهمیت فراوانی است.

شیخ محمود شبستری، شیخ محمد خیابانی و حاج محمد کوزه کنانی (از فعالان مشروطه) میرحسین موسوی خامنه نخست وزیر اسبق از مشاهیر این منطقه‌هستند. ضمناً شهرستان شبستر (منطقهٔ خامنه) زادگاه پدری آیت‌الله سید علی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی ایران است.

منابع

کتاب فلور می‌شوداغ نوشته دکتر منافی، دانشگاه تبریز

پیوند به بیرون

سایت گروه زیست محیطی یاشیل می‌شو درگاه اینترنتی شهرستان شبستر