ساموئل خاچیکیان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ساموئل خاچیکیان
Սամուէլ Խաչիկեան.jpg
Samouel Khachikian
زاده ۲۹ مهر ۱۳۰۲
۲۰ اکتبر ۱۹۲۳[۱]
تبریز , ایران
درگذشته ۳۰ مهر ۱۳۸۰

۲۲ اکتبر ۲۰۰۱ (۷۸ سال)
تهران , پرچم ایران ایران

نام دیگر ساموئل خاچیکیان فرد
ملیت ایرانی
تحصیلات دیپلم
فارغ التحصيل رشته تاريخ و روزنامه نگاري
زمینه فعالیت کارگردان, تدوینگر, نویسنده, تهیه کننده و آهنگساز
سال‌های فعالیت ۱۳۳۲ تا ۱۳۷۲
همسر رزالین
فرزندان ادوین خاچیکیان
والدین آرمن[۲]
صفحه در وب‌گاه IMDb
صفحه در وب‌گاه سوره

سیموئل خاچیکیان فرد معروف به ساموئل خاچیکیان (به ارمنی: Սամուէլ Խաչիկեան / Sāmuʾel Ḵāčikiān) (۲۹ مهر ۱۳۰۲[۳] در تبریز - ۳۰ مهر ۱۳۸۰ [۴] در تهران) کارگردان، تدوینگر، نویسنده، تهیه کننده و آهنگساز مشهور ارمنی-ایرانی بود. وی یکی از تاثیرگذارترین کارگردان‌ها در صنعت سینمای ایران بود و برخی به وی لقب «هیچکاک ایران» را داده بودند.

زندگینامه[ویرایش]

در سال ۱۳۰۲ در تبریز از والدین مهاجر ارمنی به دنیا آمد. سومین فرزند خانواده‌اش بود و به دلیل وجود یک کتابخانه بزرگ در خانه پدری و علاقه به موسیقی در خانواده، به این زمینه‌ها گرایش پیدا کرد در نه سالگی نخستین شعرش را سرود که این شعر با نام زندان در روزنامه آلیک (Ալիք օրաթերթ) چاپ شد در چهارده سالگی در نمایش سویل در تبریز بازی کرد و پس از آن هشت نمایشنامه نوشت که علاوه بر شهرهای مختلف ایران در لس آنجلس, سانفرانسیسکو و یونان نیز اجرا شد.

وی پس از فارغ‌التحصیلی از رشته روزنامه‌نگاری، کار خود را به عنوان کارگردان صحنه آغاز کرد.

پس از نقل مکان خانواده‌اش به تهران از موسسان انجمن تئاتر ارامنه در تهران بود و با افرادی چون آرمان و آرامائیس آقامالیان همکاری داشت. با دعوت ساناسار خاچاطوریان تهیه کننده سینما فعالیت سینمایی را آغاز کرد و نخستین فیلمش را با نام بازگشت در ۱۳۳۱ ساخت.

خاچیکیان را میتوان از پیشگامان سینمای ایران دانست. شاید جرو نخستین کارگردانانی بود که با دکوپاژ سر صحنه فیلمبرداری می رفت و به این حرفه امتیاز بخشید. به عنوان فیلمسازی نوآور تولید فیلم‌های جنایی را در ایران باب کرد و نخستین آنونس تاریخ سینمای ایران را برای فیلم دختری از شیراز ساخت و ده‌ها زمینه فنی دیگر را تجربه کرد.

بسیاری از بازیگران نامدار سینمای ایران با بازی در آثار خاچیکیان به سینما آمدند و برخی از فیلم هایش هم چون ضربت و عقابها از آثار پرفروش زمان نمایش خود بودند[۵]

در سال ۱۳۳۶ با مشارکت ژوزف واعظیان و دکتر شاهرخ رفیع، استودیو آژیر فیلم را تاسیس کرد. پس از انقلاب و در دهه ی هفتاد نیز با مشارکت پسرش ادوین دفتر تولید یاران فیلم را ایجاد نمود.

خاچیکیان در سال‌های ۷۸-۱۳۷۷ در صدد برآمد بر اساس فیلم نامه ای از داوود موثقی، فیلم شک را بسازد که به دلیل بیماری موفق به پایان بردن آن فیلم نشد و ادامه کار را به موثقی و پسرش ادوین سپرد[۶]

تحصیلات عالیه[ویرایش]

ساموئل خاچیکیان دارای لیسانس علوم اجتماعی، تاریخ و باستانشناسی بوده و مدت هشت ماه نیز به صورت مکاتبه ای با یکی از مدرسه های سینمایی در آمریکا ارتباط داشته است.

زندگی شخصی[ویرایش]

  • فرزند : ادوین خاچیکیان (دستیار تدوینگر).
  • برادران : سوریک خاچیکیان (صداگذار) و سورن خاچیکیان.

افتخارات[ویرایش]

فعالیت‌ها[ویرایش]

  • شروع فعالیت در تاتر با نمایش "سویل" در تماشاخانه "خورشید" تبریز در سال ١٣١٧.
  • از بنیانگذاران تاتر ارامنه در تهران با همکاری واهان آقامالیان، *آرمان و ژوزف واعظیان در سال ١٣٣٦.
  • از موسسان "آژیر فیلم" با همکاری ژوزف واعظیان در سال ١٣٣٦.
  • موسس سازمان سینمایی "مشعل" در سال ١٣٥٠.
  • شروع فعالیت سینمایی با فیلم "بازگشت" به عنوان نویسنده و کارگردان در سال ١٣٣٢.[۷]

دختری از شیراز: اولین آنونس سینمای ایران[ویرایش]

شش ماه بعد از "بازگشت" دومین فیلم خاچیکیان (محصول دیانا فیلم) با نام "دختری از شیراز" به نمایش درآمد (۱۲ اردیبهشت ۱۳۳۳)، این فیلم اقتباسی از نمایشنامه "عایشه" که قبلا توسط خاچیکیان بر صحنه رفته بود - اما اداره ی سانسور از این اسم ایراد گرفت. "دختری از شیراز" علاوه بر استقبال تماشاگران، مورد توجه اهل نقد نیز قرار گرفت.

"دختری از شیراز" نخستین فیلم ایرانی است که برای آن آنونس (تیزر) ساخت شد خاچیکیان این آنونس را از راش های فیلم ساخت[۸]

"دختری از شیراز" نزدیک به سه ماه بر پرده بود و پرفروش ترین فیلم سال شد.

طوفان در شهر ما: صف طویل خاکستری[ویرایش]

اولین فیلمی که پس از راه‌اندازی آژیر فیلم توسط خاچیکیان ساخته شد، "طوفان در شهر ما" بود (۱۳۳۶) که خاچیکیان باز هم فیلمنامه ی آن را براساس یکی از داستان های خود تنظیم کرد. حضور بازیگران معروف (حسین دانشور، آرمان، روفیا و ویدا قهرمانی) ترانه های ویگن و الهه، فضاسازی، نورپردازی، و به خصوص صداگذاری حرفه ای و ... بالاتر از همه، نام خاچیکیان، باعث شد که در فروردین سال ۱۳۳۷، در شهر، طوفان برپا شود.

سینمایی[ویرایش]

ردیف نام فیلم سال ساخت کارگردان تدوینگر نویسنده تهیه کننده طراح صحنه تروکاژ
۱ بلوف ۱۳۷۲ YesY YesY - - YesY -
۲ مردی در آینه ۱۳۷۰ YesY YesY YesY YesY - -
۳ چاووش ۱۳۶۹ YesY YesY - - - -
۴ شب بیست و نهم ۱۳۶۸ - YesY - - - -
۵ شکار ۱۳۶۶ - YesY - - - -
۶ یوزپلنگ ۱۳۶۴ YesY YesY - - - -
۷ عقاب ها ۱۳۶۳ YesY YesY - - - -
۸ پیکرتراش از عوج تا اوج ۱۳۶۱ - YesY - - - -
۹ عفریت ۱۳۶۱ - YesY - - - -
۱۰ انفجار ۱۳۵۸ YesY YesY YesY - - -
۱۱ کوسه جنوب ۱۳۵۶ YesY YesY - - - -
۱۲ اضطراب ۱۳۵۴ YesY YesY - YesY - -
۱۳ مرگ در باران ۱۳۵۳ YesY YesY - YesY - -
۱۴ جعفر جنی و محبوبه‌اش ۱۳۵۲ - - - YesY - -
۱۵ معشوقه ۱۳۵۲ - - - YesY - -
۱۶ بوسه بر لب‌های خونین ۱۳۵۲ YesY YesY YesY YesY - -
۱۷ دیوار شیشه‌ای ۱۳۵۰ YesY YesY YesY YesY - -
۱۸ قصه شب یلدا ۱۳۴۹ YesY YesY YesY YesY - -
۱۹ نعره طوفان ۱۳۴۷ YesY YesY - - - -
۲۰ جهنم سفید ۱۳۴۷ YesY YesY YesY - - -
۲۱ هنگامه ۱۳۴۷ YesY YesY YesY - - -
۲۲ من هم گریه کردم ۱۳۴۷ YesY YesY YesY - - -
۲۳ ببر مازندران ۱۳۴۶ YesY YesY YesY - YesY -
۲۴ خداحافظ تهران ۱۳۴۵ YesY YesY YesY - - -
۲۵ بی‌عشق هرگز ۱۳۴۵ YesY YesY YesY - - -
۲۶ عصیان ۱۳۴۵ YesY YesY YesY - - -
۲۷ ضربت ۱۳۴۳ YesY YesY YesY - - -
۲۸ دلهره ۱۳۴۱ YesY YesY YesY - - -
۲۹ فریاد نیمه شب ۱۳۴۰ YesY YesY YesY - - -
۳۰ یک قدم تا مرگ ۱۳۴۰ YesY YesY YesY - - -
۳۱ طوفان در شهر ما ۱۳۳۷ YesY YesY YesY - - -
۳۲ شب نشینی در جهنم ۱۳۳۵ YesY YesY YesY - YesY YesY


۳۳ چهار راه حوادث ۱۳۳۳ YesY YesY YesY - - -

افتخارات فیلمهای خاچیکیان[ویرایش]

  • ۱ - بلوف (۱۳۷۲) - آخرین فیلم او
  • ۲ - مردي در آينه (۱۳۷۱)
  • ۳ - چاووش (۱۳۶۹)
  • ۴ - يوزپلنگ (۱۳۶۴)
  • ۵ - عقاب ها (۱۳۶۳)- این فیلم به عنوان یکی از برترین محصولات دفاع مقدس نام گرفت.
  • ۶ - انفجار (۱۳۵۹)
  • ۷ - كوسه جنوب (۱۳۵۶)
  • ۸ - اضطراب (۱۳۵۴)- فیلم جنایی
  • ۹ - مرگ در باران (۱۳۵۳)
  • ۱۰ - بوسه بر لبهاي خونين (۱۳۵۲)- فیلمی پرهزینه و تاریخی
  • ۱۱ - ديوار شيشه اي (۱۳۵۰)
  • ۱۲ - قصه شب يلدا (۱۳۴۹)
  • ۱۳ - نعره طوفان (۱۳۴۸)
  • ۱۴ - ببر مازندران (۱۳۴۷)- باشرکت امامعلی حبیبی کشتی گیر قدیمی
  • ۱۵ - جهنم سفيد (۱۳۴۷)
  • ۱۶ - من هم گريه كردم (۱۳۴۷)
  • ۱۷ - هنگامه (۱۳۴۷)
  • ۱۸ - بي عشق هرگز (۱۳۴۵)
  • ۱۹ - خداحافظ تهران (۱۳۴۵)
  • ۲۰ - عصيان (۱۳۴۵)
  • ۲۱ - سرسام (۱۳۴۴)
  • ۲۲ - ضربت (۱۳۴۳)
  • ۲۳ - دلهره (۱۳۴۱)
  • ۲۴ - فرياد نيمه شب (۱۳۴۰) -بنیان گذار فیلمهای دلهره آور
  • ۲۵ - يك قدم تا مرگ (۱۳۴۰)- بنیان گذار فیلمهای دلهره آور
  • ۲۶ - تپه عشق (۱۳۳۸)
  • ۲۷ - قاصد بهشت (۱۳۳۸)- فیلمی کمدی که پنج بار توقیف شد!یکبار به علت صحنه های برهنگی کنار دریا ، یک بار به علت دیالوگ های زشت ،‌ یک بار پوشیدن لباس پیشاهنگی توسط منصور سپهرنیا ،‌ یک بار به خاطر نقش یک قاضی ساده لوح، که قضات آن را توهین به خود تلقی کردند. دلیل پنجم را کسی جز توقیف کنندگان ندانست (تاریخ سینمای ایران-مسعود مهرابی)
  • ۲۸ - طوفان در شهر ما (۱۳۳۷)- به فروشی رؤیایی دست یافت.
  • ۲۹ - چهار راه حوادث (۱۳۳۴)- برای اولین بار یک فیلم حادثه ای ساخت که در آن از موسیقی متن، و شیء اسلحه به خوبی استفاده شده بود.
  • ۳۰ - خون و شرف (۱۳۳۴)- فیلم جنگی با خرج بالا که شکست خورد و تهیه کننده آن ساناسار خاچاطوریان را ورشکست کرد.
  • ۳۱ - دختري از شيراز (۱۳۳۳)- نخستین آنونس سینمای ایران برای این فیلم ساخته شد- اولین فیلمی که مونتاژ و دیگر زحمتهای فنی در آن به خوبی انجام گرفته بود.
  • ۳۲ - بازگشت (۱۳۳۲)- اولین فیلم او

جلوه‌های ویژه[ویرایش]

  • شب نشینی در جهنم (۱۳۳۶)

نمایش‌ها [۹][ویرایش]

  • سارا
  • پردهای خاکستری یا عایشه
  • مونگاتا
  • دختر یهود

پوستر فیلم[ویرایش]


جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ساموئل خاچیکیان در بانک اطلاعات اینترنتی فیلم‌ها (IMDb)
  2. Jamsheed Akrami. «KHACHIKIAN, Samuel - Encyclopædia Iranica»(انگلیسی)‎. 
  3. جمال امید. فرهنگ سینمای ایران. چاپ دوم. تهران: موسسه انتشارات نگاه، ۱۳۷۷. 504صفحه. شابک ‎۹۶۴۹۶۴-۶۱۷۴-۸۹-۲. 
  4. «ساموئل خاچیکیان». وب‌گاه سوره. بازبینی‌شده در ۱۲ اسفند ۱۳۸۵. 
  5. گروه تحقیق و پژوهش موزه سینما. ارامنه و سینمای ایران. چاپ اول. طهران: موزه سینمای ایران . باغ فردوس، تایستان ۱۳۸۳. 144صفحه. شابک ‎۹۶۴-۶۷۲۸-۴۴-۸. 
  6. عباس بهارلو. صد چهره سینمای ایران. چاپ دوم. تهران: نشر قطره، ۱۳۸۲. 208صفحه. شابک ‎۹۶۴-۳۴۱-۱۲۸-۱. 
  7. ساموئل خاچیکیان ( تدوین، تهیه و تولید، صحنه و لباس، عنوان بندی، فیلمنامه، کارگردانی
  8. ستاره سینما، ۱۹ خرداد ۱۳۳۳
  9. سید مرتضی سید محمدی. فرهنگ کارگردانهای سینمای ایران ۱۳۷۷-۱۳۰۹. چاپ اول. تهران: تشرو سیمرو، ۱۳۷۸. 1068صفحه. شابک ‎۹۶۴-۵۶۸۵-۳۵-۴. 
  • Abbas Milani, Eminent Persians, Syracuse, N.Y., 2008.
  • G. Ḥaydari, Sāmuʾel Ḵāchikiān. Yek goftogu, Tehran, 1992.
  • ʿA. Amini, Sad film-e tāriḵ-e sinamā-ye Irān, Tehran, 1991.

پیوند به بیرون[ویرایش]