خسرو شکیبایی
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
| خسرو شکیبایی | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 خسرو شکیبایی در جشن انجمن نویسندگان و منتقدان سینمایی ۱۳۸۷ |
||||||||||
| تولد | ۷ فروردین ۱۳۲۳ خیابان مولوی، تهران، ایران |
|||||||||
| والدین | احمد شکیبایی فریده خاتمی |
|||||||||
| مرگ | ۲۸ تیر ۱۳۸۷ ساعت ۴ صبح (۶۴ ساله) بیمارستان پارسیان تهران |
|||||||||
| پیشه | بازیگر، فیلمنامهنویس، دوبلور، دکلمهخوان | |||||||||
| سالهای فعالیت | ۱۳۴۲ تا ۱۳۸۷ | |||||||||
| همسر(ها) | پروین کوشیار تانیا جوهری (پیشین) |
|||||||||
| فرزندان | پویا شکیبایی (فرزند پروین کوشیار) پوپک شکیبایی (فرزند تانیا جوهری) |
|||||||||
| مدرک تحصیلی | دانشآموختهٔ بازیگری از دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران | |||||||||
| صفحه در دادگان فیلمها | ||||||||||
| صفحه در وبگاه سوره | ||||||||||
|
||||||||||
خسرو شکیبایی (زاده ۷ فروردین ۱۳۲۳ تهران - درگذشت ۲۸ تیر ۱۳۸۷ ساعت ۴ صبح در بیمارستان پارسیان تهران به دلیل سرطان کبد و نارسایی قلبی[۱] [۲]) بازیگر معروف سینمای ایران بود. او تحصیلاتش را در رشتهٔ بازیگری در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران به پایان برد. تا پیش از انقلاب فقط در عرصه تئاتر فعالیت داشت و فعالیت حرفهای در عرصه سینما را با بازی در فیلم «خط قرمز» (مسعود کیمیایی - ۱۳۶۱) آغاز کرد. او در نزدیک به ۴۰ فیلم سینمایی بازی کرد. بازی در نقش حمید هامون در فیلم هامون ساختهٔ داریوش مهرجویی یکی از ماندگارترین نقشهایی است که ایفا کردهاست.
فهرست مندرجات |
[ویرایش] زندگینامه
[ویرایش] دوران کودکی و نوجوانی
خسرو شکیبایی در ۷ فروردین ماه سال ۱۳۲۳ در خیابان مولوی تهران به دنیا آمد. در شناسنامه نامش «خسرو» است ولی خانواده و نزدیکان او را «محمود» صدا میکردند. پدر خسرو سرگرد ارتش بود و وقتی او ۱۴ ساله بود بر اثر سرطان از دنیا رفت. او قبل از اینکه وارد عرصه تئاتر شود، در حرفههایی چون خیاطی و کانالسازی وآسانسورسازی کار میکرد. در ۱۹ سالگی برای اولین بار روی صحنه تئاتر رفت و بعد از مدتی به عباس جوانمرد، معرفی و به صورت کاملا حرفهای بازیگر تئاتر شد. وی فارغ التحصیل بازیگری دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران بود و فعالیت هنری خود را از سال ۱۳۴۲ با بازیگری تئاتر آغاز کرد، ۵ سال بعد یعنی در سال ۱۳۴۷ وارد حرفهٔ دوبلوری شد.
[ویرایش] دوران کاری
[ویرایش] تئاتر
شکيبايی فعالیت هنری خود را از سال ۱۳۴۲ با بازیگری تئاتر آغاز کرد. در ۱۹ سالگی برای اولین بار روی صحنه تئاتر رفت و بعد از مدتی به عباس جوانمرد، معرفی و به صورت کاملاً حرفهای بازیگر تئاتر شد. از جمله نمایش هایی که وی در آنها ایفای نقش نموده است، میتوان به سنگ و سرنا، همه پسران من، شب بیست و یکم و بیا تا گل بر افشانیم اشاره کرد. او چندین نمایش تلویزیونی مانند فیزیکدان ها و هنگامه شیرین وصال را هم در کارنامه دارد. ۵ سال پس از ورود به تئاتر، یعنی در سال ۱۳۴۷ وارد حرفهٔ دوبلوری شد و مدت کوتاهی نیز در زمینه دوبله به فعالیت پرداخت.
[ویرایش] سینما
شکیبایی نخستین بار در سال ۱۳۵۳ در فیلم کوتاه و ۱۶ میلیمتری «کتیبه» به کارگردانی فریبرز صالح مقابل دوربین رفت. در سال 1361 در حالی که مشغول بازی در نمایش «شب بیست و یکم» بود، مورد توجه مسعود کیمیایی قرار گرفت و با بازی در نقش کوتاهی در فیلم خط قرمز (مسعود کیمیایی-۱۳۶۱) به سینما آمد و تا سال ۱۳۶۸ نقش آفرینیهایی کرد. از جمله در فیلمهای دزد و نویسنده، ترن و رابطه خوب ظاهر شد. اما از بعد از بازی در فیلم هامون (داریوش مهرجویی-۱۳۶۸) بود که نام خسرو شکیبایی بر سر زبانها افتاد. او برای بازیش در همین فیلم از «هشتمین جشنواره فیلم فجر»، سیمرغ بلورین دریافت کرد و تحسین منتقدان و مردم را برانگیخت.
خسرو شکیبایی از سال 1368 به بعد، دیگر نتوانست از جلد حمید هامون بیرون بیاید و حمید هامون را در انواع اقسام لباس ها و تیپ های مختلف تکرار کرد. اما توانایی های انکار ناپذیرش را در چند فیلم به معرض نمایش گذاشت: بازی تاثیرگذار او در دو فضای کاملاً متفاوت در فیلم کیمیا و کاغذ بی خط.
او برای بازی در فیلم کیمیا (احمد رضا درویش-۱۳۷۳) بار دیگر برنده سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول از سیزدهمین جشنواره فیلم فجر شد. او سومین سیمرغ خود را هم را برای بازی در نقش عادل مشرقی فیلم سالاد فصل (فریدون جیرانی) گرفت. از آخرین افتخارات شکیبایی هم دیپلم افتخار برای فیلم اتوبوس شب (کیومرث پوراحمد) بود. [۳] شکیبایی آخرین جایزهاش را از ششمین جشن ماهنامه «دنیای تصویر» برای بازی در فیلم «کاغذ بی خط» دریافت کرد.
پس از گذشت نزدیک به ۲۲ سال از اولین حضورش در فیلم کیمیایی، در فیلم حکم (۱۳۸۳) باری دیگر در فیلم وی در کنار عزت الله انتظامی ایفای نقش کرد.
در ۹ تیرماه ۱۳۸۷ در دومین جشن منتقدان سینمایی، جایزه یکی از برترین بازیگران سی سال سینمای پس از انقلاب را گرفت. [۴] او همچنین در بیست و ششمین جشنواره فیلم فجر، بازیگر و گوینده تیزر جشنواره بود.[۵]
[ویرایش] تلویزیون
شکیبایی در سال ۱۳۵4، يعنی یک سال بعد از اولين حضور او در فيلم کوتاه «کتیبه»، به دعوت محمد رضا اصلانی در سریال «سمک عیار» ایفای نقش کرد و پس از آن در سریال هایی چون لحظه، کوچک جنگلی، مدرس، روزی روزگاری، خانه سبز، کاکتوس، آواز مه، تفنگ سر پر و در کنار هم.
او در تلویزیون هم موفق بود. از همان زمان که در نقش «سید حسن مدرس» بازی کرد و آن مونولوگ طولانی معروفش را اجرا کرد. تا کار های به ياد ماندنی ای همچون روزی روزگاری، خانه سبز، کاکتوس، تفنگ سر پر و در کنار هم.
شکيبايی در چند فيلم تلويزيونی هم به ايفای نقش پرداخت. فيلم آخرین نقشآفرینی این هنرمند در فیلم تلویزیونی پیوند (سعید عالمزاده) و آخرین نمایش فیلمش، آشیانهای برای زندگی (حمید طالقانی) بود که به مناسبت روز پدر از تلویزیون پخش شد.
[ویرایش] دکلمه
او علاوه بر هنرنمایی در نقش آفرينی سینما و تئاتر و تلويزيون، برخی از سرودههای فروغ فرخزاد، سهراب سپهری، سید علی صالحی و محمدرضا عبدالملکیان را به صورت دکلمه اجرا کرده بود.
[ویرایش] مرگ
شکیبایی در ساعت ۴ صبح جمعه ۲۸ تیرماه ۱۳۸۷ در سن ۶۴ سالگی در اثر بیماری عارضه قلبی[۶] در بیمارستان پارسیان تهران درگذشت و در قطعه هنرمندان گورستان بهشت زهرا دفن شد. او مدتها از عارضه سرطان کبد رنج میبرد.
در پی این رویداد، محمد خاتمی رئیس جمهور سابق ایران[۷] غلامعلی حداد عادل[۸] رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس و عزتالله ضرغامی[۹] رئیس سازمان صدا و سیما پیام تسلیت صادر کردند، همچنین وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، پیام تسلیت محمود احمدینژاد، رئیس جمهوری اسلامی ایران را در مراسم تشییع پیکر «خسرو شکیبایی» اعلام داشت. [۱۰]
[ویرایش] جوایز و انتخابها
[ویرایش] جشنواره فیلم فجر
- برنده سیمرغ بلورین جشنواره فیلم فجر:
- بهترین بازیگر نقش اول مرد (هامون)، دوره ۸ (مسابقه سینمای ایران) - سال ۱۳۶۸
- بهترین بازیگر نقش اول مرد (کیمیا)، دوره ۱۳ (مسابقه سینمای ایران) - سال ۱۳۷۳
- بهترین بازیگر نقش مکمل مرد (سالاد فصل)، دوره ۲۳ (مسابقه سینمای ایران) - سال ۱۳۸۳
- دیپلم افتخار بهترین بازیگر نقش اول مرد (اتوبوس شب)، دوره ۲۵ (مسابقه سینمای ایران) - سال ۱۳۸۵
- نامزد سیمرغ بلورین جشنواره فیلم فجر:
- بهترین بازیگر نقش اول مرد (یکبار برای همیشه)، دوره ۱۱ جشنواره فیلم فجر (مسابقه سینمای ایران) - سال ۱۳۷۱
- بهترین بازیگر نقش اول مرد (سایه به سایه)، دوره ۱۵ جشنواره فیلم فجر (مسابقه سینمای ایران) - سال ۱۳۷۵
- بهترین بازیگر نقش اول مرد (کاغذ بی خط)، دوره ۲۰ جشنواره فیلم فجر (مسابقه سینمای ایران) - سال ۱۳۸۰
[ویرایش] مجله فیلم
- انتخاب به عنوان بازیگر ماندگارترین نقش تاریخ سینمای ایران برای بازی در نقش حمید هامون، شخصیت اصلی فیلم هامون (داریوش مهرجویی- ۱۳۶۹) - ۱۳۸۳ [۱۱]
[ویرایش] سایت ایران اکتور
- لوح زرین بهترین بازیگر مرد سایت ایران اکتور (بهترینهای سال):
[ویرایش] جشن سینمای ایران
- نامزد دریافت جایزه بهترین بازیگر نقش اول مرد از اولین جشن سینمای ایران (ماهنامه گزارش فیلم - 1370)، برای بازی در فیلم «ابلیس»
- برنده آهوی بلورین مردم برای بهترین بازیگر نقش اول مرد از سومین جشن سینمای ایران (ماهنامه گزارش فیلم - 1372)، به پاس بازی در فیلم «یک بار برای همیشه»
- نامزد دریافت آهوی بلورین مردم برای بهترین بازیگر نقش دوم مرد از سومین جشن سینمای ایران (ماهنامه گزارش فیلم - 1372)، برای بازی در فیلم «سارا»
- کسب رتبه دوم نظر سنجی ماهنامه گزارش فیلم (1373)، برای انتخاب بهترین بازیگران سینمای ایران
- نامزد دریافت آهوی بلورین مردم برای بهترین بازیگر نقش اول مرد از ششمین جشن سینمای ایران (ماهنامه گزارش فیلم - 1375)، برای بازی در فیلم «کیمیا»
- برنده آهوی بلورین مردم بازیگر برگزیده سینمای دفاع مقدس از ششمین جشن سینمای ایران (ماهنامه گزارش فیلم - 1375)، برای بازی در فیلم «کیمیا»
[ویرایش] سایر
- بازیگر نقش اول مرد سال:
- دومین بازیگر نقش اول مرد سال (کاغذ بی خط)، دوره ۱۷ منتخب نویسندگان و منتقدان (بهترینهای سال) - سال ۱۳۸۱
- کاندید تندیس زرین بهترین بازیگر نقش اول مرد (چه کسی امیر را کشت؟)، دوره ۱۰ جشن خانه سینما (مسابقه) - سال ۱۳۸۵
- بهترین بازیگر نقش اول مرد در اولین جشنواره سینما و زن (1374)، به پاس باز در فیلم «کیمیا»
[ویرایش] جشنوارههای بین المللی
- برنده جایزه بهترین بازیگر مرد ، برای فیلم خواهران غریب در جشنواره بينالمللي فيلم پیونگ یانگ
[ویرایش] کارنامه بازیگری
[ویرایش] فیلمهای سینمایی
- ۱۳۶۰ خط قرمز (مسعود کیمیایی)
- ۱۳۶۲ دادشاه (حبیب کاووش)
- ۱۳۶۳ صاعقه (ضیاءالدین دری)
- ۱۳۶۵ رابطه (پوران درخشنده)، نویسنده (کاظم معصومی)
- ۱۳۶۶ شکار (مجید جوانمرد)، ترن (امیر قویدل)
- ۱۳۶۸ عبور از غبار (پوران درخشنده)، هامون (داریوش مهرجویی)
- ۱۳۶۹ جستجو در جزیره (مهدی صباغزاده)، ابلیس (احمد رضا درویش)
- ۱۳۷۰ بانو (داریوش مهرجویی)
- ۱۳۷۱ یک بار برای همیشه (سیروس الوند)، سارا (داریوش مهرجویی)، پرواز را به خاطر بسپار (حمید رخشانی)
- ۱۳۷۲ بلوف (ساموئل خاچیکیان)
- ۱۳۷۳ کیمیا (احمد رضا درویش)، پری (داریوش مهرجویی)، درد مشترک (یاسمین ملک نصر)
- ۱۳۷۴ خواهران غریب (کیومرث پور احمد)، عاشقانه (علیرضا داودنژاد)، سایه به سایه (علی ژکان)
- ۱۳۷۵ سرزمین خورشید (احمد رضا درویش)
- ۱۳۷۶ زندگی (اصغر هاشمی)، روانی (داریوش فرهنگ)
- ۱۳۷۸ میکس (داریوش مهرجویی)، عشق شیشهای (رضا حيدرنژاد)، دختردایی گمشده (داریوش مهرجویی)
- ۱۳۷۹ دختری به نام تندر (حمیدرضا آشتیانی پور)
- ۱۳۸۰ مزاحم (سیروس الوند)، لژیون (ضیاءالدین دری)، کاغذ بی خط (ناصر تقوایی)، اثیری (محمد علی سجادی)
- ۱۳۸۲ صبحانه برای دو نفر (مهدی صباغزاده)
- ۱۳۸۳ حکم (مسعود کیمیایی)، ازدواج صورتی (منوچهر مصیری)، سالاد فصل (فریدون جیرانی)
- ۱۳۸۴ چه کسی امیر را کشت؟ (مهدی کرمپور)، عروسک فرنگی (فرهاد صبا)، پیشنهاد پنجاه میلیونی (مهدی صباغزاده)، ستارهها (فریدون جیرانی)
- ۱۳۸۵ دستهای خالی (ابوالقاسم طالبی)، اتوبوس شب (کیومرث پوراحمد)، رئیس (مسعود کیمیایی)
- ۱۳۸۶ شب (رسول صدرعاملی)، حیران (شالیزه عارفپور)
- ۱۳۸۷ امروز نه فردا (فریدون جیرانی)
- ۱۳۸۷ دل شکسته (علی روئین تن)
[ویرایش] مجموعههای تلویزیونی
| سال | عنوان | کارگردان | توضیحات | |
|---|---|---|---|---|
|
|
سمک عیّار | محمد رضا اصلانی | ||
| خليل ده مرده | محمود استاد محمد | |||
| لحظه | ||||
| مدرس | هوشنگ توکلی | |||
|
|
کوچک جنگلی | ناصر تقوايی(نیمه تمام)، بهروز افخمی | ||
|
|
روزی روزگاری | امرالله احمدجو | در نقش مراد بیگ | |
| تهران ۵۳ | ||||
| میثاق خون | ||||
| میراث مشترک | گوینده گفتار متن | |||
|
|
بوی گلهای وحشی | حسینعلی لیالستانی | در نقش کوهيار | |
|
|
خانه سبز | بیژن بیرنگ، مسعود رسام | پخش از شبکهٔ ۲ سیما | |
|
|
سرزمین سبز | بیژن بیرنگ، مسعود رسام | پخش در سال ۱۳۸۶ | |
|
|
کاکتوس | محمدرضا هنرمند | فقط در سری اول این مجموعه تلویزیونی بازی کرده | |
|
|
تفنگ سرپر | امرالله احمدجو | در نقش آقا سید | |
|
|
آواز مه | حسینعلی لیالستانی | ||
|
|
در کنار هم | فتحعلی اویسی | ||
|
|
شیخ بهایی | شهرام اسدی | شيخ عزالدين (پدرشيخ بهايی) |
[ویرایش] نمایشهای تئاتر
از جمله نمایشهایی که شکیبایی در آنها حضور داشت میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- پنجهٔ عدالت
- زیر گذر لوطی صالح
- تراژدی کسری
- هنگامهٔ شیرین وصال
- بلیت تئاتر
- پنجه به دست آوردن
- صیادان
- با خشم به یاد آر
- بازرس
- سنگ و سرنا
- همهٔ پسران من
- شب بیست و یکم
- بیا تا گل برافشانیم
[ویرایش] آلبومهای موسیقی
| سال | عنوان | سرودههای | نوع (ژانر) | پخش | توضیحات |
|---|---|---|---|---|---|
|
|
نامهها | سید علی صالحی | دکلمه | موسسه فرهنگی هنری دارینوش | |
|
|
مهربانی | محمدرضا عبدالملکیان | دکلمه | موسسه فرهنگی هنری دارینوش | |
|
|
صدای پای آب | سهراب سپهری | دکلمه | موسسه فرهنگی هنری دارینوش | (مجوز انتشار شماره ۱۵۹۰/۴/ج از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی) |
|
|
نشانیها | سید علی صالحی | دکلمه | موسسه فرهنگی هنری دارینوش | |
|
|
آلبوم سهراب | سهراب سپهری | دکلمه | موسسه فرهنگی هنری دارینوش | |
|
|
پری خوانی | فروغ فرخزاد | دکلمه | موسسه فرهنگی هنری دارینوش | |
| حجم سبز | سهراب سپهری | دکلمه | موسسه فرهنگی هنری دارینوش |
[ویرایش] پانویس
- ↑ خسرو شکیبایی درگذشت (عصرایران)
- ↑ «خسرو شکیبایی» درگذشت (فارس نیوز)
- ↑ نتایج داوری بیست و پنجمین جشنواره فیلم فجر در بخش سودای سیمرغ (ایران آکتور)
- ↑ برگزیدگان ۳۰ سال سینمای پس از انقلاب ایران معرفی شدند. (ایران)
- ↑ خسرو شکیبایی درگذشت (آفتاب)
- ↑ خسرو شکیبایی درگذشت (فارسی). واحد مرکزی خبر صدا و سیما. بازدید در تاریخ ۳۰ تیر ۱۳۸۷.
- ↑ [۱]
- ↑ پیام حداد عادل رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس به مناسبت در گذشت خسرو شکیبائی (فارسی). واحد مرکزی خبر صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران. بازدید در تاریخ ۲۸ تیر ۱۳۸۷.
- ↑ ضرغامی: شکیبایی هنرمند توانا و خوشنام (فارسی). واحد مرکزی خبر صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران. بازدید در تاریخ ۲۸ تیر ۱۳۸۷.
- ↑ پیام تسلیت محمود احمدی نژاد به مناسبت در گذشت خسرو شکیبائی (فارسی). خبرگزاری فارس. بازدید در تاریخ ۳۰ تیر ۱۳۸۷.
- ↑ انتخاب شخصیتهای ماندگار سینمای ایران (فارسی). بیبیسی. بازدید در تاریخ ۳۱ تیر ۱۳۸۷.
[ویرایش] منابع
- زندگینامهٔ خسرو شکیبایی. صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران. بازدید در تاریخ ۲۳ آبان ۱۳۸۶.
- خسرو شکیبایی. وبگاه ایران آکتور. بازدید در تاریخ ۲۳ آبان ۱۳۸۶.
- آلبومهای خسرو شکیبایی. وبگاه ایران ترانه. بازدید در تاریخ ۲۳ آبان ۱۳۸۶.
- خسرو شکیبایی در وبگاه ایران اکت
- سمن مرادیراد. زندگی و فیلمهای خسرو شکیبایی. تهران: نشر علم، ۱۳۷۷، ISBN ۹۶۴-۴۰۵-۰۴۸-۷.
[ویرایش] پیوند به بیرون
- عکسهایی به یاد خسرو شکیبایی (فارس نیوز)
- عکسهای تشییع پیکر خسرو شکیبایی (فارس نیوز)
- خسرو شکیبایی، بازیگر سرشناس تئاتر، سینما و تلویزیون در ایران در اثر عارضه قلبی درگذشت. (بی بی سی فارسی)
- خداحافظی مردم ایران با خسرو شکیبایی (بی بی سی فارسی)
- بغض در گلو برای حمید هامون (بی بی سی فارسی)
- خسرو شکیبایی در بانک اطلاعات اینترنتی فیلمها (IMDb)
- خسرو شکیبایی در Iranactor.com
- گزارش مراسم سوم خسرو شکیبایی
- گزارش مراسم تشييع خسرو شكيبايي
- گزارش مراسم چهلم خسرو شكيبايي
| بازیگران برنده جایزه بهترین بازیگر نقش اول مرد جشنواره فیلم فجر | |
|
برنده نداشت (۱۳۶۱) · برنده نداشت (۱۳۶۲) · جمشید مشایخی (۱۳۶۳) · هادی اسلامی (۱۳۶۴) · داریوش ارجمند (۱۳۶۵) · فرامرز قریبیان (۱۳۶۶) · عزت الله انتظامی (۱۳۶۷) · خسرو شکیبایی (۱۳۶۸) · مهدی هاشمی (۱۳۶۹) · مجید مظفری (۱۳۷۰) · فرامرز قریبیان (۱۳۷۱) · عزت الله انتظامی (۱۳۷۲) · خسرو شکیبایی (۱۳۷۳) · محمد کاسبی (۱۳۷۴) · ابوالفضل پورعرب (۱۳۷۵) · پرویز پرستویی (۱۳۷۶) · محمدرضا فروتن (۱۳۷۷) · فرامرز قریبیان (۱۳۷۸) · حسین عابدینی (۱۳۷۹) · رضا کیانیان (۱۳۸۰) · حبیب رضایی (۱۳۸۱) · بهرام رادان (۱۳۸۲) · پرویز پرستویی (۱۳۸۳) · پرویز پرستویی (۱۳۸۴) · بهرام رادان (۱۳۸۵) · امین حیایی (۱۳۸۶) · شهاب حسینی (۱۳۸۷) · |
|
