خسرو شکیبایی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
خسرو شکیبایی
Khosrow shakibai toca.jpg
تولد ۷ فروردین ۱۳۲۳
تهران، ایران
والدین احمد شکیبایی
فریده خاتمی
مرگ ۲۸ تیر ۱۳۸۷ (۶۴ سال)
بیمارستان پارسیان، تهران
پیشه بازیگر، فیلمنامه‌نویس، دوبلور، دکلمه‌خوان
سال‌های فعالیت ۱۳۴۲ تا ۱۳۸۷
همسر(ها) پروین کوشیار
تانیا جوهری (همسر سابق) [۱]
فرزندان پویا شکیبایی (فرزند پروین کوشیار)
پوپک شکیبایی (فرزند تانیا جوهری)
مدرک تحصیلی رشته بازیگری از دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران
صفحه در وب‌گاه IMDb
صفحه در وب‌گاه سوره


خسرو شکیبایی (زاده ۷ فروردین ۱۳۲۳ تهران - درگذشته ۲۸ تیر ۱۳۸۷ [۲][۳]) بازیگر معروف سینمای ایران بود. او تحصیلاتش را در رشتهٔ بازیگری در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران به پایان برد. تا پیش از انقلاب فقط در عرصه تئاتر فعالیت داشت و فعالیت حرفه‌ای در سینما را با بازی در فیلم خط قرمز (مسعود کیمیایی، ۱۳۶۱) آغاز کرد. شکیبایی در نزدیک به ۴۰ فیلم سینمایی بازی کرد. بازی در نقش «حمید هامون» در فیلم هامون ساختهٔ داریوش مهرجویی یکی از ماندگارترین نقش‌هایی است که ایفا کرده‌است.

زندگی‌نامه[ویرایش]

دوران کودکی و نوجوانی[ویرایش]

خسرو شکیبایی در ۷ فروردینماه سال ۱۳۲۳ در خیابان مولوی تهران به دنیا آمد. در شناسنامه نامش «خسرو» است ولی خانواده و نزدیکان او را «محمود» صدا می‌کردند. پدر خسرو سرگرد ارتش بود و وقتی او ۱۴ ساله بود بر اثر سرطان از دنیا رفت. او قبل از اینکه وارد عرصه تئاتر شود، در حرفه‌هایی چون خیاطی و کانال‌سازی وآسانسورسازی کار می‌کرد. در ۱۹ سالگی برای اولین بار روی صحنه تئاتر رفت و بعد از مدتی به عباس جوانمرد، معرفی و به صورت کاملا حرفه‌ای بازیگر تئاتر شد. وی فارغ‌التحصیل بازیگری دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران بود و فعالیت هنری خود را از سال ۱۳۴۲ با بازیگری تئاتر آغاز کرد، ۵ سال بعد یعنی در سال ۱۳۴۷ وارد حرفهٔ دوبلوری شد.

دوران کاری[ویرایش]

تئاتر[ویرایش]

خسرو شکیبایی در تنفس تمرین برای تئاتر در خانه. دیگر افراد: علی رضا نوری زاده، ايرج جنتی عطایی، احمد کاميابی
خسرو شکیبایی در جوانی

شکیبایی فعالیت هنری خود را از سال ۱۳۴۲ با بازیگری تئاتر آغاز کرد. در ۱۹ سالگی برای اولین بار روی صحنه تئاتر رفت و بعد از مدتی به عباس جوانمرد، معرفی و به صورت کاملاً حرفه‌ای بازیگر تئاتر شد. از جمله نمایش‌هایی که وی در آنها ایفای نقش نموده‌است، می‌توان به سنگ و سرنا، همه پسران من، شب بیست و یکم و بیا تا گل بر افشانیم اشاره کرد. او چندین نمایش تلویزیونی مانند فیزیکدان‌ها و هنگامه شیرین وصال را هم در کارنامه دارد. ۵ سال پس از ورود به تئاتر، یعنی در سال ۱۳۴۷ وارد حرفهٔ دوبلوری شد و مدت کوتاهی نیز در زمینه دوبله به فعالیت پرداخت.

سینما[ویرایش]

شکیبایی نخستین بار در سال ۱۳۵۳ در فیلم کوتاه و ۱۶ میلیمتری «کتیبه» به کارگردانی فریبرز صالح مقابل دوربین رفت. در سال ۱۳۶۱ در حالی که مشغول بازی در نمایش «شب بیست و یکم» بود، مورد توجه مسعود کیمیایی قرار گرفت و با بازی در نقش کوتاهی در فیلم خط قرمز (مسعود کیمیایی-۱۳۶۱) به سینما آمد و تا سال ۱۳۶۸ نقش آفرینی‌هایی کرد. از جمله در فیلمهای دزد و نویسنده، ترن و رابطه خوب ظاهر شد. اما از بعد از بازی در فیلم هامون (داریوش مهرجویی-۱۳۶۸) بود که نام خسرو شکیبایی بر سر زبان‌ها افتاد. او برای بازیش در همین فیلم از «هشتمین جشنواره فیلم فجر»، سیمرغ بلورین دریافت کرد و تحسین منتقدان و مردم را برانگیخت.

خسرو شکیبایی از سال ۱۳۶۸ به بعد، دیگر نتوانست از جلد حمید هامون بیرون بیاید و حمید هامون را در انواع اقسام لباس‌ها و تیپ‌های مختلف تکرار کرد. اما توانایی‌های انکار ناپذیرش را در چند فیلم به معرض نمایش گذاشت: بازی تاثیرگذار او در دو فضای کاملاً متفاوت در فیلم کیمیا و کاغذ بی خط.

او برای بازی در فیلم کیمیا (احمد رضا درویش-۱۳۷۳) بار دیگر برنده سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول از سیزدهمین جشنواره فیلم فجر شد. او سومین سیمرغ خود را هم را برای بازی در نقش عادل مشرقی فیلم سالاد فصل (فریدون جیرانی) گرفت. از آخرین افتخارات شکیبایی هم دیپلم افتخار برای فیلم اتوبوس شب (کیومرث پوراحمد) بود.[۴] شکیبایی آخرین جایزه‌اش را از ششمین جشن ماهنامه «دنیای تصویر» برای بازی در فیلم «کاغذ بی خط» دریافت کرد.

پس از گذشت نزدیک به ۲۲ سال از اولین حضورش در فیلم کیمیایی، در فیلم حکم (۱۳۸۳) باری دیگر در فیلم وی در کنار عزت‌الله انتظامی ایفای نقش کرد.

در ۹ تیرماه ۱۳۸۷ در دومین جشن منتقدان سینمایی، جایزه یکی از برترین بازیگران سی سال سینمای پس از انقلاب را گرفت.[۵] او همچنین در بیست و ششمین جشنواره فیلم فجر، بازیگر و گوینده تیزر جشنواره بود.[۶]

تلویزیون[ویرایش]

شکیبایی در سال ۱۳۵۴، یعنی یک سال بعد از اولین حضور خود در فیلم کوتاه «کتیبه»، به دعوت محمدرضا اصلانی در سریال «سمک عیار» ایفای نقش کرد و پس از آن در سریال‌هایی چون لحظه، کوچک جنگلی، مدرس، روزی روزگاری، خانه سبز، کاکتوس، آواز مه، تفنگ سر پر و در کنار هم.

او در تلویزیون هم موفق بود. از همان زمان که در نقش «سید حسن مدرس» بازی کرد و آن مونولوگ طولانی معروفش را اجرا کرد. تا کارهای به یاد ماندنی ای همچون روزی روزگاری، خانه سبز، کاکتوس، تفنگ سر پر و در کنار هم.

شکیبایی در چند فیلم تلویزیونی هم به ایفای نقش پرداخت. فیلم آخرین نقش‌آفرینی این هنرمند در فیلم تلویزیونی پیوند (سعید عالم‌زاده) و آخرین نمایش فیلمش، آشیانه‌ای برای زندگی (حمید طالقانی) بود که به مناسبت روز پدر از تلویزیون پخش شد.

دکلمه[ویرایش]

او علاوه بر هنرنمایی در نقش آفرینی سینما و تئاتر و تلویزیون، برخی از سروده‌های فروغ فرخزاد، سهراب سپهری، سید علی صالحی و محمدرضا عبدالملکیان را به صورت دکلمه اجرا کرده بود.

مرگ[ویرایش]

شکیبایی در ساعت ۴ صبح جمعه ۲۸ تیرماه ۱۳۸۷ در سن ۶۴ سالگی در اثر بیماری عارضه قلبی[۷] در بیمارستان پارسیان تهران درگذشت و در قطعه هنرمندان گورستان بهشت زهرا دفن شد. او مدت‌ها از عارضه سرطان کبد رنج می‌برد.

در پی این رویداد، محمد خاتمی رئیس جمهور سابق ایران[۸] غلامعلی حداد عادل[۹] رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس و عزت‌الله ضرغامی[۱۰] رئیس سازمان صدا و سیما پیام تسلیت صادر کردند، همچنین وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، پیام تسلیت محمود احمدی‌نژاد، رئیس جمهوری اسلامی ایران را در مراسم تشییع پیکر «خسرو شکیبایی» اعلام داشت.[۱۱]

جوایز و انتخاب‌ها[ویرایش]

خسرو شکیبایی در جشن انجمن نویسندگان و منتقدان سینمایی ۱۳۸۷

جشنواره فیلم فجر[ویرایش]

مجله فیلم[ویرایش]

سایت ایران اکتور[ویرایش]

جشن سینمای ایران[ویرایش]

سایر[ویرایش]

آثار[ویرایش]

نوشتار اصلی: آثار خسرو شکیبایی


کارنامهٔ بازیگری[ویرایش]

سال عنوان فیلم کارگردان جایزه و نامزدی
۱۳۶۰ خط قرمز مسعود کیمیایی -
۱۳۶۲ دادشاه حبیب کاووش -
۱۳۶۳ صاعقه ضیاءالدین دری -
۱۳۶۵ رابطه پوران درخشنده -
۱۳۶۶ شکار مجید جوانمرد -
ترن امیر قویدل -
۱۳۶۷ دستمزد مجید جوانمرد -
۱۳۶۸ عبور از غبار پوران درخشنده -
هامون داریوش مهرجویی
  • برنده بهترین بازیگر نقش اول مرد (هامون)، دوره ۸ (مسابقه سینمای ایران) - سال ۱۳۶۸
  • انتخاب به عنوان بازیگر ماندگارترین نقش تاریخ سینمای ایران برای بازی در نقش حمید هامون، شخصیت اصلی فیلم هامون توسط مجله فیلم
۱۳۶۹ جستجو در جزیره مهدی صباغ‌زاده -
ابلیس احمدرضا درویش
۱۳۷۰ بانو داریوش مهرجویی -
۱۳۷۱ یک بار برای همیشه سیروس الوند
سارا داریوش مهرجویی
پرواز را به خاطر بسپار حمید رخشانی -
۱۳۷۲ بلوف ساموئل خاچیکیان -
۱۳۷۳ کیمیا احمدرضا درویش
پری داریوش مهرجویی -
درد مشترک یاسمین ملک‌نصر -
۱۳۷۴ خواهران غریب کیومرث پوراحمد -
عاشقانه علیرضا داودنژاد -
سایه به سایه علی ژکان
۱۳۷۵ سرزمین خورشید احمدرضا درویش -
۱۳۷۶ زندگی اصغر هاشمی -
روانی داریوش فرهنگ -
۱۳۷۸ میکس داریوش مهرجویی -
عشق شیشه‌ای رضا حیدرنژاد -
دختردایی گمشده داریوش مهرجویی -
۱۳۷۹ دختری به نام تندر حمیدرضا آشتیانی‌پور -
۱۳۸۰ مزاحم سیروس الوند -
لژیون ضیاءالدین دری -
کاغذ بی‌خط ناصر تقوایی
اثیری محمدعلی سجادی -
۱۳۸۲ صبحانه‌ای برای دو نفر مهدی صباغ‌زاده -
۱۳۸۳ حکم مسعود کیمیایی
  • نامزد لوح زرین بهترین بازیگر مرد (حکم)، دوره ۶ - سال ۱۳۸۴ وبگاه ایران اکتور
ازدواج صورتی منوچهر مصیری -
سالاد فصل فریدون جیرانی
  • برنده بهترین بازیگر نقش مکمل مرد (سالاد فصل)، دوره ۲۳ (مسابقه سینمای ایران) - سال ۱۳۸۳
  • نامزد لوح زرین بهترین بازیگر مرد (سالاد فصل)، دوره ۶ - سال ۱۳۸۴ وبگاه ایران اکتور
۱۳۸۴ چه کسی امیر را کشت؟ مهدی کرم‌پور
عروسک فرنگی فرهاد صبا -
پیشنهاد ۵۰ میلیونی مهدی صباغ‌زاده -
ستاره‌ها ۳: ستاره بود فریدون جیرانی -
۱۳۸۵ دست‌های خالی ابوالقاسم طالبی -
اتوبوس شب کیومرث پوراحمد
  • برنده دیپلم افتخار بهترین بازیگر نقش اول مرد (اتوبوس شب)، دوره ۲۵ (مسابقه سینمای ایران) - سال ۱۳۸۵
رئیس مسعود کیمیایی -
۱۳۸۶ شب رسول صدرعاملی
میراث حسین زینعلی -
حیران شالیزه عارف‌پور -
دایناسور پرویز شیخ‌طادی -
۱۳۸۷ امروز نه فردا فریدون جیرانی -
دل شکسته علی روئین‌تن -

مجموعه‌های تلویزیونی[ویرایش]

سال عنوان فیلم کارگردان توضیحات
۱۳۵۲-۱۳۵۳ گذر خلیل ده‌مرده محمود استادمحمد پخش این سریال از دوشنبه ششم خرداد ۱۳۵۳ به جای

سریال «خانه به دوش» (مراد برقی) آغاز شد و در سیزده قسمت روی آنتن رفت.

۱۳۵۳-۱۳۵۴ سمک عیار محمدرضا اصلانی فیلمبرداری این سریال از پائیز ۱۳۵۳ آغاز شده بود.[۱۳][۱۴]
۱۳۵۴ تله تئاتر «با خشم به گذشته بنگر» حسین پرورش بر اساس نمایشنامه ای از «جان آزبرن»
۱۳۵۶ لحظه محمد صالح علا در ۱۲۰ قسمت تهیه و پخش شد.
۱۳۶۶ مدرس هوشنگ توکلی -
۱۳۶۷ کوچک جنگلی ناصر تقوایی (نیمه‌تمام)، بهروز افخمی -
تهران ۵۳ هوشنگ توکلی در نقش «معلم»[۱۵]
۱۳۶۸ روزی روزگاری امرالله احمدجو در نقش «مراد بیگ»
میثاق خون -
میراث مشترک گوینده گفتار متن
۱۳۷۲ حماسه ایثار کاظم بلوچی شبکه ۱
۱۳۷۴ بوی گل‌های وحشی حسینعلی لیالستانی در نقش کوهیار
سایه به سایه علی ژکان در ۶ قسمت تهیه و پخش شد.
حمله‌دار جعفر سیمایی در ۱۳ قسمت تهیه و پخش شد.
زندگی محمدرضا اعلامی -
۱۳۷۵ خانه سبز بیژن بیرنگ، مسعود رسام پخش از شبکهٔ ۲ سیما
۱۳۷۶ سرزمین سبز بیژن بیرنگ، مسعود رسام پخش در سال ۱۳۸۶
۱۳۷۷ کاکتوس محمدرضا هنرمند فقط در سری اول این مجموعه تلویزیونی بازی کرده
۱۳۷۸–۱۳۷۹ تفنگ سرپر امرالله احمدجو در نقش «آقا سید»
۱۳۸۱ آواز مه حسینعلی لیالستانی -
در کنار هم فتحعلی اویسی -
باران عشق احمد امینی ، فریدون حسن پور بازی در یک اپیزود دو قسمتی از این مجموعه[۱۶]
۱۳۸۱–۱۳۸۶ شیخ بهایی شهرام اسدی در نقش «شیخ عزالدین» (پدرشیخ بهایی)

فیلم‌های تلویزیونی[ویرایش]

نمایش‌های تئاتر[ویرایش]

از جمله نمایش‌هایی که شکیبایی در آنها حضور داشت می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

آلبوم‌های موسیقی[ویرایش]

سال عنوان سروده‌های نوع (ژانر) ناشر توضیحات
۱۳۷۳
نامه‌ها
سید علی صالحی
دکلمه
موسسه فرهنگی هنری دارینوش
-
۱۳۷۴
مهربانی
محمدرضا عبدالملکیان
دکلمه
موسسه فرهنگی هنری دارینوش
-
صدای پای آب
سهراب سپهری
دکلمه
موسسه فرهنگی هنری دارینوش
(مجوز انتشار شماره ۱۵۹۰/۴/ج از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی)
۱۳۷۵
نشانی‌ها
سید علی صالحی
دکلمه
موسسه فرهنگی هنری دارینوش
-
۱۳۸۲
آلبوم سهراب
سهراب سپهری
دکلمه
موسسه فرهنگی هنری دارینوش
-
پری‌خوانی
فروغ فرخزاد
دکلمه
موسسه فرهنگی هنری دارینوش
-
حجم سبز
سهراب سپهری
دکلمه
موسسه فرهنگی هنری دارینوش
-
۱۳۹۱
۴۰ حکایت از گلستان سعدی
گلستان سعدی
دکلمه
موسسه فرهنگی هنری آوا خورشید
آهنگساز: کارن همایون‌فر، سنتور، صداهای الکترونیک و دستیار آهنگساز: آرش بادپا. تار: مهدی سیف. کمانچه: همایون پشت‌دار. نی: بابک حبیبی. (شماره مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ۹۱-۷۴۴۴)



در بهمن ماه سال یک هزار و سیصد و نود و یک آلبوم موسیقی به نام هامون و تنهایی به خوانندگی و ترانه سرایی احمد نورآیین ، آهنگسازی سینا کلوت و تنظیم فراز خنافری به نام هامون وتنهایی به حمید هامون شخصیت اصلی فیلم هامون ساخته داریوش مهرجویی تقدیم شد .در این آلبوم موسیقی یک آهنگ با محوریت شخصیت حمید هامون به نام هامون قرار گرفته است .از آنجایی که پرداختن به ابعاد شخصیتی حمید در فیلم هامون در قالب یک ترانه مکی گنجد ترانه سرا در شعر این قطعه به پرداختن به دیالوگ ها و تصویر کلی از این شخصیت بسنده کرده است .

یادبود[ویرایش]

در سال ۱۳۸۹ خورشیدی کتاب خسرو شکیبایی به تالیف الهام قره خانیبا نگاه به زوایای گوناگون شخصیت این هنرمند توسط انتشارات خانه فرهنگ وهنر گویا منتشر شد. این کتاب مقدمه‌ای بر اصول بازیگری خسرو شکیبایی از نگاه آیدین آغداشلو، اکبر عالمی، جمشید مشایخی، مهران مدیری و هدیه تهرانی و هفتاد نفر دیگر از سایر هنرمندان ایران می‌باشد. در این کتاب تنی چند از هنرمندان سینمای ایران از دیدگاه‌های گوناگون دربارهٔ زندگی و هنر خسرو شکیبایی سخن گفته‌اند.[۱۷]

پانویس[ویرایش]

  1. «طلاق‌های سینمای ایران». فردا نیوز. 
  2. خسرو شکیبایی درگذشت (عصرایران)
  3. «خسرو شکیبایی» درگذشت (فارس نیوز)
  4. نتایج داوری بیست و پنجمین جشنواره فیلم فجر در بخش سودای سیمرغ (ایران آکتور)
  5. برگزیدگان ۳۰ سال سینمای پس از انقلاب ایران معرفی شدند. (ایران)
  6. خسرو شکیبایی درگذشت (آفتاب)
  7. «خسرو شکیبایی درگذشت»(فارسی)‎. واحد مرکزی خبر صدا و سیما. بازبینی‌شده در ۳۰ تیر ۱۳۸۷. 
  8. خاتمی یاد زنده‌یاد شکیبایی را گرامی داشت
  9. «پیام حداد عادل رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس به مناسبت در گذشت خسرو شکیبائی»(فارسی)‎. واحد مرکزی خبر صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران. بازبینی‌شده در ۲۸ تیر ۱۳۸۷. 
  10. «ضرغامی: شکیبایی هنرمند توانا و خوشنام»(فارسی)‎. واحد مرکزی خبر صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران. بازبینی‌شده در ۲۸ تیر ۱۳۸۷. 
  11. «پیام تسلیت محمود احمدی نژاد به مناسبت در گذشت خسرو شکیبائی»(فارسی)‎. خبرگزاری فارس. بازبینی‌شده در ۳۰ تیر ۱۳۸۷. 
  12. «انتخاب شخصیت‌های ماندگار سینمای ایران»(فارسی)‎. بی‌بی‌سی. بازبینی‌شده در ۳۱ تیر ۱۳۸۷. 
  13. «بیاد مهرداد فخیمی». دیروز، امروز، فردا (نوشته‌ها و ترجمه‌های «وازریک درساهاکیان» در زمینه سینما، فرهنگ و ادبیات)، ۱۱ اکتبر ۲۰۰۸. بازبینی‌شده در ۹ آگوست ۲۰۱۳. 
  14. فرهنگ سریالهای تلویزیونی ایران از آغاز تا امروز؛ ماهنامه سینمایی «فیلم»، شماره ۲۴۵ ، ۱۵ آذر ۱۳۷۸
  15. «مدرس شکیبایی؛ گفت و گو با هوشنگ توکلی کارگردان مجموعه تلویزیونی "مدرس"». وبگاه نشریه فرهنگی تحلیلی «راه»؛ دفتر مطالعات فرهنگی جبهه انقلاب اسلامی. بازبینی‌شده در ۵ خرداد ۱۳۹۳. 
  16. «به مناسبت نمایش مجموعه باران عشق از شبکه ۵ سیما». جام جم آنلاین، ۹۱/۱۲/۱۳. 
  17. انتشار کتاب خسرو شکیبایی (ایسنا)

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

جستجو در ویکی‌گفتاورد مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به خسرو شکیبایی در ویکی‌گفتاورد موجود است.
جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ خسرو شکیبایی موجود است.

جستارهای وابسته[ویرایش]