سیامک پورزند

سیامک پورزند
زادروز	۱۳۱۰
درگذشت	۹ اردیبهشت ۱۳۹۰ تهران
تابعیت	ایرانی
پیشه	روزنامه‌نگار و فعال فرهنگی
نقش‌های برجسته	تاسیس مجله هفتگی «پیک سینما» در سال ۱۳۳۳
همسر	مهرانگیز کار
فرزندان	آزاده, لیلی و بنفشه

سیامک پورزند (۱۳۱۰ - ۹ اردیبهشت ۱۳۹۰) روزنامه‌نگار و فعال فرهنگی ایرانی بود.

زندگی شخصی

پدر سیامک پورزند از نظامیان عالیرتبه و از مبارزان فعال انقلاب مشروطه ایران بوده​است.

همسر وی، مهرانگیز کار، نویسنده، حقوقدان و از فعالان حقوق بشر و حقوق زنان است.

مادر و خاله سیامک پورزند که مادر احمد شاملو بود، سال‌های نوجوانی خود را در خارج از کشور گذرانده و به تحصیل، مطالعه و آموزش در امور هنری و از جمله هنرهای نمایشی مشغول بودند. پس از بازگشت به وطن، با وجود تمام موانع، آموخته‌های خود را در اختیار عموم بویژه فرزندان خود قرار دادند که این مساله در فعالیت‌های سیامک پورزند در نشریه​های سینمایی نقش زیادی داشت.

سوابق کاری

پیش از انقلاب

سیامک پورزند روزنامه​نگاری است با متجاوز از پنجاه سال سابقه خدمت در رسانه‌های جمعی بویژه مطبوعات. وی کارشناس ارشد امور انتشارات هنری است و در روابط عمومی وزارت آموزش و پرورش کار کرده​است.

وی در سال ۱۳۳۱ کار خود را با روزنامه «باختر امروز» به مدیریت دکتر حسین فاطمی شروع کرد. کار او در این روزنامه به عنوان محقق و خبرنگار امور شهری، فرهنگی، هنری و پارلمانی تا روز ۲۸ مرداد ۱۳۳۳ ادامه داشت و از آن تاریخ به علت دگرگون شدن اوضاع مملکت تا اواسط ۱۳۳۳ فراری، مخفی، بازداشت و غیرفعال بود.

پس از عادی شدن اوضاع، در پائیز سال ۱۳۳۳، مجله هفتگی «پیک سینما» را تأسیس کرد و نویسندگان بزرگی چون دکتر پرویز ناتل خانلری، سعید نفیسی، اسماعیل مهرتاش، علی اصغر گرمسیری، محمود عنایت، فریدون رهنما، دکتر هوشنگ کاووسی، نصرت کریمی و بسیاری دیگر با این مجله همکاری کردند.

مدیریت برگزاری اولین جشنواره فیلم​های ایرانی و فیلم​های برگزیده کشورهای خارجی در اسفند ۱۳۳۳ و اردیبهشت ۱۳۳۴ به طور رسمی با سیامک پورزند بود که زیرنظر رئیس دانشگاه تهران و رئیس وقت اداره کل هنرهای زیبای کشور نیز قرار داشت.

پورزند با همفکری و همراهی پسرخاله خود «احمد شاملو» در طراحی و عملی ساختن انتشار نشریه «کتاب هفته کیهان» همت گمارد و مدیریت اجرایی و روابط عمومی و هنری آن را به عهده گرفت که این نشریه تا زمان توقیف به مدت چند سال فعال بود. او همچنین با همفکری و همراهی چند تن از روزنامه​نگاران، نویسندگان، مترجمان و هنرمندان معتبر کشور و همچنین گروهی از فروشندگان باسابقه و شریف مطبوعات برای برنامه​ریزی و به وجود آوردن سندیکای نویسندگان، خبرنگاران، مترجمان و عکاسان مطبوعات کشور در سال ۱۳۳۹، سندیکای هنرمندان و متخصصان تأتر و سینما در سال ۱۳۴۰، و اتحادیه فروشندگان جراید در همان سال نقش موثری ایفا کرد. وی همچنین از اعضای منتخب هیأت مدیره سندیکای نویسندگان بود.

فراهم ساختن امکانات سفر اولین، دومین و سومین گروه از خوانندگان و نوازندگان معروف ایرانی به خارج از کشور در سالهای ۱۳۴۱ تا ۱۳۴۴ و ترتیب دادن امکانات اولین و دومین سری از فیلم​های باارزش ایرانی به خارج از کشور به منظور نمایش در مجامع معتبر فرهنگی آمریکا و چند کشور اروپایی و آسیایی و همچنین در محافل ویژه‌ای برای هموطنان دور از وطن از دیگر تلاش​های فرهنگی پورزند بوده​است. وی همچنین برای گشودن پرونده​ای به عنوان ایران و ایرانیان در انجمن روزنامه نگاران خارجی مقیم آمریکا و هالیوود تلاش​های بسیاری کرد. بر همین اساس وی موفق شد برای اولین بار وارد پرونده مذکور شود و از کارت و مزایای این عضویت بهره مند گردد و در سال ۱۹۶۹ با شماره ۲۱۳۷ به عضویت هیأت بین‌المللی آکادمی علوم و هنرهای تصاویر متحرک (اسکار) درآید.

همکاری مستقیم برای برگزاری جشنواره سینمایی سپاس و جشنواره بین​المللی فیلم ایران در تهران و قبول عضویت در هیأت​های اصلی برگزارکننده، تدریس در مدارس عالی و اردوهای فرهنگی در سراسر کشور پیرامون امور مطبوعاتی، روابط عمومی و هنرهای نمایشی، و کوشش و همکاری موثر جهت ترتیب یافتن سینمارها و میزگردهای هنرهای نمایشی در مدارس عالی، دانشگاه​ها، مطبوعات و رادیو و تلویزیون از فعالیت​های خستگی ناپذیر سیامک پورزند به شمار می​رود.

سایر فعالیت‌های مطبوعاتی

• همکاری موثر و مستقیم در انتشار مجله هفتگی «ستاره سینما» که متجاوز از ۲۰ سال دوام داشت و سردبیری این مجله در زمان​های مختلف
• همکاری مستقیم و موثر با نشریه هنر و سینما با مدیریت دکتر هوشنگ کاووسی
• نویسندگی در زمینه‌های گوناگون و سردبیری مجلات مهر ایران، روشنفکر، سپید و سیاه، اطلاعات ماهانه، اطلاعات جوانان، بامشاد، خوشه، فردوسی، نگین، امید ایران، رودکی و تأتر و سینما
• متجاوز از ۱۵ سال عضویت در هیأت تحریریه و شورای دبیران روزنامه کیهان (سردبیر سرویس‌های گزارش، اجتماعی، فرهنگی)
• مدیریت روابط عمومی موسسه کیهان

پس از انقلاب

بعد از انقلاب سیامک پورزند همکاری‌های دیرینه خود را با مطبوعات بویژه کیهان از دست داد و چند سالی در وضعیت نامساعد به سر برد تا اینکه در سال​های بعد در شرایطی مساعد قرار گرفت و در نتیجه توانست با نشریات مختلف ارتباط برقرار کرده و با آنها همکاری نماید(از جمله با مجله «گزارش سینما»). وی به همین دلیل توانست که از چند سال پیش در جشنواره‌های تأتر و سینمای بعد از انقلاب شرکت کند و طی سال​های اخیر، علاوه بر فعالیت​های مذکور، سردبیر چند مجله معتبر و موفق بوده ازجمله مجله علمی، فرهنگی و پزشکی «شفا»، مجله اجتماعی فرهنگی و هنری «فضیلت»، و نشریه علمی و خبری «پیام آبادگران» که نشریه انجمن مهندسان راه و ساختمان ایران است.

سیامک پورزند تا قبل از بازداشت در انجمن مهندسان راه و ساختمان ایران به عنوان سردبیر و در مجموعه فرهنگی و هنری تهران به عنوان مدیر اجرایی و مشاور امور فرهنگی و هنری فعالیت داشت.

وی با صرف وقت زیاد و کوشش‌های مداوم سعی نمود که این مجموعه را فعال کند و موجبات حضور و رفت وآمد جوانان آگاه و فرهنگ دوست را به آن مجموعه فراهم سازد و برپایه همین هدف بود که از فعالان حقوق زن و حقوق بشر و تشکل‌های مستقل دعوت کرد تا از سالن‌ها و امکانات مجموعه در جهت تأمین نظرات خود استفاده کنند. ایجاد کتابخانه و یک پاتوق فرهنگی به مسئولیت خانم شهلا لاهیجی از جمله این تلاش‌ها بودند.

بازداشت

سیامک پورزند در ۱۳۷۹ پس از ماجرای کنفرانس برلین، بازداشت و به یازده سال زندان محکوم شد. وی در اثر شکنجه و فشار بازجویی‌ها ناچار به انجام اعتراف تلویزیونی شد.

چند هفته به پايان سال ۱۳۸۱ مانده بود كه در عرض چند هفته چندين نفر از نويسندگان و فعالان عرصه سينما به اداره اماكن نيروي انتظامي احضار، بازجويي و بسياري از ايشان بازداشت شدند.

نیروی انتظامی در سال ۱۳۸۱ دهها نفر از روشنفکران ،روزنامه نگاران، مدیران سایت های خبری و وبلاگنویسان نظیر آيدين آغداشلو، هوشنگ گلمکانی، نوشابه امیری، هوشنگ اسدی، معصومه سیحون، بهرام بیضایی، یونس شکرخواه، فرهاد بهبهانی، کاوه گلستان، ناصر زرافشان و بهروز غریب‌پور را به اداره اماکن نیروی انتظامی احضار و به بازجویی از ایشان پرداخت. برخی نیز همچون سیامک پورزند ماهها در بازداشت بودند. پلیس بازداشتگاه ویژه ای در میدان جوانان تهرا ن در اختیار قاضی مرتضوی قرار داد تا به بازجویی از دستگیر شدگان بپردازد. احمد مسجد جامعی وزیر فرهنگ و کانون نویسندگان به این بازداشتها اعتراض کردند قاليباف چند هفته بعد از این بازداشت ها به رسانه ها اعلام كرد كه اين افراد به ترويج ابتذال فرهنگي مشغول بوده اند و يك شبكه گسترده توزيع فيلمهاي مبتذل را تشكيل داده بودند كه از آنها بيش از سيزده هزار CD مبتذل كشف شده است. اين متهمان با نشريات سينمايي از جمله «گزارش فيلم» و «سينما جهان» ارتباط داشتند و اكثرا بر اساس اعترافات سيامك پورزند احضار و بازداشت شده بودند. سيامك پورزند مسئول مجتمع فرهنگي تهران و همسر مهرانگيز كار بود كه با تعدادي از روزنامه هاي دوم خردادي هم ارتباط داشت.

بنابر گزارش ها ، وی در یکی از بازداشتگاه‌های مخفی مجموعه‌ای از نهادهای امنیتی که در آن سال‌ها با عنوان کلی «دستگاه اطلاعات موازی» علیه جنبش اصلاح‌طلبی، دولت محمد خاتمی و روشنفکران و هنرمندان فعالیت می‌کردند، ماه‌ها در سلول انفرادی، «شکنجه‌های جسمی و روحی» را تحمل کرد.

سیامک پورزند پس از نزدیک به یک سال که به کلی از حق داشتن وکیل و ملاقات با خانواده و همچنین همسرش مهرانگیز کار، وکیل حقوقدان و فعال حقوق بشر محروم بود در نهایت به «اعترافات اجباری» وادار شد.

وی پس از آن در دادگاهی غیرعلنی محاکمه و به یازده سال زندان محکوم شد اما مدتی بعد به علت وخامت حال او که در ۷۱ سالگی همچنان در بازداشت بود به بیمارستان منتقل و تحت تدابیر امنیتی به منزلش منتقل شد.

در اسفند سال ۸۲ و در جریان بازداشت شماری از نویسندگان و منتقدان سینمایی سیامک پورزند بار دیگر بازداشت و به زندان اوین منتقل شد.

محمدباقر قالیباف، فرمانده نیروی انتظامی، در سال ۱۳۸۱ درباره دستگیری سیامک پورزند گغت: "پورزند يکسري فعاليت هاي ضدفرهنگي داشته که در چارچوب نظام اسلامي نبود و وي به واسطه ارتباطاتي که همسر سابق وي و دخترش با رضا پهلوي دارند، اطلاعات داخل کشور را در اختيار رضا پهلوي قرار مي داده است به طوري که موضوع با آقاي خاتمي به عنوان رئيس شوراي امنيت ملي مطرح شد."

سیامک پورزند پس از گذراندن بخشی از محکومیتش به دلیل کهولت سن و بیماری در خانه‌اش زیر نظر مأموران امنیتی نگهداری می‌شد و ممنوع‌الخروج بود.

مرگ

او در ۹ اردیبهشت ۱۳۹۰ در تهران درگذشت. لی‌لی پورزند، دختر سیامک پورزند، در گفت و گو با رادیو فردا اعلام کرد، پدرش روز جمعه در اعتراض به وضعیت خود، به زندگی‌اش پایان داده است.