کوکتل مولوتف

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
یک نمونه از کوکتل مولوتف های اولیه
بمب ناپالم کوکتل مولوتف
کوکتل مولوتف

کوکتل مولوتف (به انگلیسی: Molotov cocktail) نوعی بمب ناپالم دست‌ساز و از جنگ‌افزارهای براندازی است، که در جنگ‌های خیابانی و چریکی به کار می‌رود. یکی از سلاح‌های دستی قابل حمل که به صورت دستی ساخته می‌شود. به دلیل سهولت نسبی تولید، توسط براندازان، آشوبگران، چریک‌های شهری، سربازان جنگ نامنظم یا حتی سربازان عادی، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

نام‌گذاری[ویرایش]

نام «کوکتل مولوتف» توسط فنلاندی‌ها در طول جنگ زمستان ابداع شد،[۱] به فنلاندی «Molotovin koktaili» نامیده می‌شده است. این نام اشاره ای انتقادی به ویاچسلاو مولوتف، وزیر امور خارجه اتحاد جماهیر شوروی بود، او یکی از معماران پیمان مولوتوف-ریبنتروپ بشمار می‌رود، که در اواخر آگوست ۱۹۳۹ به امضاء رسید.

منشأ این نام از تبلیغات «مولوتف» در طول جنگ زمستان، عمدتاً اعلامیه‌های رادیویی وی در اتحاد جماهیر شوروی مبنی بر اینکه مأموریت‌های بمباران هوایی بر فراز فنلاند در واقع تحویل مواد غذایی بشردوستانه از طریق هوا برای گرسنگان فنلاندی بوده است.[۲]در نتیجه، فنلاندی ها با تمسخر بمب‌های خوشه‌ای شوروی را «سبدهای نان مولوتف» تعبیر کردند.[۳] هنگامی که این بمب دستی برای حمله به تانک‌های شوروی تولید شد، فنلاندی ها آن را "کوکتل مولوتف" نامیدند، به عنوان «یک نوشیدنی برای تهیه بسته های غذایی او»[۴]

ساختار[ویرایش]

یک «کوکتل مولوتف» شامل یک بُطری شیشه‌ای شکستنی است که با مایع قابل اشتعال، معمولاً با سوخت‌هایی همچون الکل (متانول یا اتانول) و یا بنزین پر می‌شود و یک پارچه در دهانه بطری به عنوان فتیله قرار می‌گیرد. دهانه بطری با یک درپوش مهروموم می‌شود(معمولاً با چوب پنبه یا لاستیک) درست قبل از استفاده، این تکه پارچه در مایع قابل اشتعال خیس می‌شود فتیله معمولاً به جای بنزین در الکل یا نفت سفید باید خیس شود. سلاح با احتراق پارچه و پرتاب بطری به سمت هدف فعال می‌شود. در اثر ضربه، بطری خرد می‌شود و مایع سوزان بر روی هدف ریخته و باعث سوختن آن می‌گردد.

علاوه بر این، دیده شده است که مواد سمی نیز به این محتوای بطری اضافه می‌شوند تا پس از انفجار، گاز خفه کننده و سمی ایجاد کنند و به طور موثر «کوکتل مولوتف» را به یک سلاح شیمیایی موقت تبدیل کنند. این مواد سمی شامل سفید کننده، کلر، انواع اسیدهای قوی و آفت‌کش‌ها می‌باشد.

گاهی اوقات، در صورت وجود، می‌توان از مواد خود اشتعال مانند فسفر سفید استفاده کرد به‌منظور که بطری هنگام برخورد با هدف منفجر هم شود.قطران، روغن نخل یا سایر مواد نیز گاهی به محتوای بطری اضافه می‌شوند تا مایع سوزاننده به جای نشت و جاری شدن به هدف بچسبد. گاهی مخلوط اسیدی به مخلوط اضافه می‌شود تا بتواند در سطوح نسوز نفوذ کند و بیشتر آسیب زند. رایج‌ترین و ساده‌ترین کوکتل مولوتوف ها یک بطری پرشده از بنزین است که مقداری پودر صابون جامد رنده شده در آن ریخته شده و درِ آن با تکه نواری از پارچه بسته می گردد به طوری که قدری از پارچه بیرون از دهانه بطری آویزان رها باشد تا نقش فتیله را برای بمب انجام بدهد. این بمب ساده دست ساز بیشتر به عنوان آتش‌زا استفاده می‌شود. پودر صابون جامد رنده شده پس از انفجار حالت چسبندگی و پایداری ایجاد می‌کند و موجب آتش سوزی می گردد و گرنه بنزین تنها که پیش از ایجاد آتش سوزی، درجا می سوزد و دود می‌شود. به تصویر پیوست هم اگر توجه شود، مشاهده می کنیم که مایعی که در بطری دیده می‌شود، بنزین خالص نیست و گرنه رنگ بنزین تیره و سیاه نخواهد بود.

کوکتل مولوتوف برای نخستین بار در جنگ داخلی اسپانیا توسط ناسیونالیست‌های اسپانیا علیه تانک‌های تی-۲۶ ارتش شوروی سابق استفاده شد و بعدها پس از جنگ جهانی دوم فنلاندی‌ها نیز در جنگ زمستان برای مبارزه با تانک‌های مهاجم ارتش سرخ روسیه از آن استفاده کردند و این بمب دست ساز به مرور به این نام مشهور شد. امروزه کوکتل مولوتف یکی از مهلک‌ترین اسلحه‌های دست‌ساز در شورش‌ها و تظاهرات علیه نیروهای پلیس و یگان‌های ضدشورش است.

براندازان[ویرایش]

یک معترض انقلابی در حال استفاده از کوکتل مولوتوف بر ضد نیروهای امنیتی

به دلیل سهولت تولید و استفاده مولوتف توسط نیروهای غیرنظامی، «کوکتل مولوتف» به نمادی از قیام مدنی و انقلاب تبدیل شده است. استفاده گسترده از «مولوتف» توسط نیروهای غیرنظامی و حزبی همچنین منجر به تبدیل شدن «مولوتف» به نمادی از ناآرامی‌های داخلی شده است.[۵][۶] انقلابی ها به دلیل استفاده از «مولوتف» در درگیری‌ها و شورش‌های داخلی و ناآرامی‌های مختلف در سراسر جهان معروف هستند، با معترضانی که در سراسر جهان مانند شیلی تا مصر، هنگ کنگ و ایران در حال سازماندهی و استفاده هستند.[۷][۸][۹] تضاد «کوکتل مولوتف» نیروهای انقلابی با یک نیروی سازمان یافته دولتی به یک نماد محبوب در فرهنگ عامه تبدیل شده است.[۱۰]

منابع[ویرایش]

  1. Online Etymology Dictionary: Molotov cocktail. Douglas Harper, 2010.
  2. Casselman, Bill (13 October 2017). Word stash. ISBN 978-1-4907-8494-6. OCLC 1007046570.
  3. Langdon-Davies, John (June 1940). "The Lessons of Finland". Picture Post.
  4. The Second Book of General Ignorance, Faber and Faber, 2011, p.76, شابک ‎۹۷۸−۰−۵۷۱−۲۶۹۶۵−۵
  5. Kadivar, Mohammad Ali; Ketchley, Neil (2018). "Sticks, Stones, and Molotov Cocktails: Unarmed Collective Violence and Democratization". Socius: Sociological Research for a Dynamic World. 4. doi:10.1177/2378023118773614. S2CID 157184910.
  6. https://roopavasudevan.com/commlab/On-the-Rights-of-Molotov-Man.pdf
  7. https://theanarchistlibrary.org/library/joseph-scalice-a-planned-and-coordinated-anarchy.pdf
  8. Galián, Laura (2015). "New Modes of Collective Actions: The Reemergence of Anarchism in Egypt". Contentious Politics in the Middle East. pp. 351–371. doi:10.1057/9781137530868_15. ISBN 978-1-137-53720-1.
  9. Miliša, Zlatko (2011). "Anarchism – Protests – Upbringing: Anarchistic implications in student protests and upbringing".
  10. Punk zines: 'Symbols of defiance' from the print to the digital age. Manchester University Press. 15 September 2016. ISBN 9781847799616.