گریس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

گریس از مشتقات نفتی دارای گرانروی زیاد می‌باشد.[۱]

 تعریف گریس[ویرایش]

تاکنون تعاریف متعددی برای گریس داده شده که عمده ترین آنها عبارتند از:

  1. گریس ماده ای است جامد یا نیمه جامد که از مشتقات نفتی و صابون (یا ترکیب چند صابون) با یک پرکننده یا بدون پرکننده (Fillers) ، تشکیل یافته و دارای کاربرد برای مصارف خاص است.
  2. گریس ماده ای است جامد و یا نیمه جامد که از ترکیب یک پرکننده (Thickener) در داخل روغن ساخته شده است. البته سایر موادی که بتواند بر خاصیت آن بیفزاید نیز در آن ممکن است بکار گرفته شود.
  3. گریس ماده روانکاری است که در ساختار آن از پرکننده استفاده شده تا بتواند به قطعات متحرک چسبیده و تحت نیروی جاذبه و یا فشار کارکرد از قطعه جدا نشود.

خواص فیزیکی[ویرایش]

گریس در دمای محیط جامد یا نیمه‌جامد است. گریس‌ها بر اساس میزان گرانروی به ۹ گرید گوناگون تقسیم بندی می‌شوند.[۲] نامگذاری گریس‌ها ۶ گروه اطلاعاتی را در بر میگیرد که با حروف و اعداد مشخص می‌شوند.

  1. نوع کاربرد گریس
  2. مواد افزودنی بکار رفته(در صورت استفاده)
  3. نوع روغنهای پایه سنتتیک(در صورت استفاده)
  4. گرید گریس
  5. حداکثر دمای مجاز عملیاتی
  6. حداقل دمای مجاز عملیاتی[۳]

خواص شیمیایی[ویرایش]

گریس از مخلوط یک غلیظ کننده (صابون فلزی) با یک روانساز (روغن) ساخته می‌شود.[۲] غلیظ کننده‌ها هیدروکربن‌هایی هستند که ۵۰ تا ۶۰ (حتی گاهی بیش از ۸۰) اتم کربن دارند. در عوض هیدروکربن سازنده روغن‌ها معمولاً بیش از ۳۰ اتم کربن ندارند.[۱]

نحوه تولید[ویرایش]

برای تهیه گریس ابتدا صابون فلزی مورد نیاز از ترکیب آمینواسید و قلیای فلزی (لیتیم، سدیم یا کلسیم) تهیه شده و سپس در دستگاه مخصوصی، روانساز به آن افزوده می‌شود.[۲] برخی از انواع خاص گریس فاقد صابون فلزی بوده و از خاک معدنی بنتونیت برای تغلیظ استفاده میشود.[۴]

کاربرد و اهمیت استفاده از گریس[ویرایش]

از گریس برای روانکاری جاهایی استفاده می‌شود که امکان روانکاری مکرر توسط روانساز مایع وجود نداشته و یا مقرون به صرفه نباشد. (مانند قطعات متحرک جلوبندی خودرو) گریس‌ها بر خلاف روغن‌ها وظیفه خنک کنندگی و پاک کنندگی را نمی‌توانند انجام دهند.[۴]

بسیاری از نیروهای محرکه بدون استفاده از گریس قابل استفاده نیستند. هر چند گریس در مقابل سایر روانکارها از مقدار مصرف کمتری برخوردار است ولی جایگاه آن دارای اهمیت بالایی است و قابل جایگزینی با مواد دیگر نیست. مهمترین موارد مصرف گریس به شرح زیر است:

  1. تعداد دفعات روانکاری با گریس در مقایسه با روغن کمتر بوده و این امر باعث کاهش هزینه و تعمیرات می شود. این مسئله در شرایطی که دسترسی به ماشین آلات سخت باشد یک مزیت محسوب می شود مانند موتورهای نصب شده بر روی سقف ها، خطوط محرکه، بلبرینگ های غیرقابل دسترس و نظایر آن.
  2. گریس به عنوان یک مانع برای ورود گرد و خاک و یا خروج برخی مواد از ماشین آلات عمل می کند.
  3. روانکاری با گریس در آب بندی قطعات و کاربرد کاسه نمدها و نظایر آن با هزینه کمتری انجام می شود. کاسه نمدهای آب بندی شده به وسیله روغن به دلیل تولید اصطکاک بیشتر با قطعات، نیروی بیشتری را به هدر می دهند.
  4. در مقایسه با روغن، گریس برای مدت بیشتری روانکاری را ادامه می دهد. برخی گریس ها طوری ساخته شده اند که به صورت آب بندی در قطعه باقی مانده و طول عمر آن با قطعه یکی است.
  5. زمانی که از قطعه ای استفاده نشود و روانکار آن خارج شود، برای پیشگیری از زنگ زدگی قطعه، از گریس استفاده می شود.
  6. برخی از گریسها مشکل روانکاری در مجاورت با آب را حل کرده اند.
  7. تعدادی از گریسها اصطکاک کمتری را در زمان شروع دستگاه ایجاد می کنند.
  8. گریس مانند یک لایه نرم بین قطعات قرار گرفته و باعث کاهش صدا و ارتعاش و کارکرد روان در برخی دستگاهها مانند چرخ دنده های بزرگ می شود.
  9. گریس در دستگاههایی که در فشار زیاد، دمای بالا، شرایط سخت عملیات، سرعت پایین و شوکهای مداوم کار می کنند و یاتاقان هایی که گردش محوری آنها به طور مرتب معکوس می شود بهتر عمل می کند.
  10. در جایی که ماشین آلات به شدت خوردگی و سایش داشته باشند، گریس در بیشتر موارد کاربرد بهتری دارد.
  11. بیشتر گریسها در دماهای متغیر کاربرد وسیعی دارند ولی بیشتر روغنها دارای دمای کارکرد معینی هستند.
  12. در طراحی بوشها و یاتاقانهای ماشین آلات، گریس نسبت به روغن نقش موثرتری داشته و عناصر تشکیل دهنده آن را ساده می کند. به طور کلی استفاده از روغن برای این منظور هزینه بالایی را به خود اختصاص می دهد.

مقایسه کاربرد گریس با روغن[ویرایش]

  1. گریسها دستگاهها را در زمان کارکرد خنک نمی کنند.
  2. روغنها به سهولت در مجاری دستگاهها نفوذ پیدا می کنند ولی این مسئله برای گریسها یک نقطه ضعف است.
  3. روغنها از نظر نگهداری در انبارها مزایای بهتری دارند.

منابع[ویرایش]

مجله الكترونيكي روانكارها

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ دانشنامه رشد. «گریس». بازبینی‌شده در ۱۷ مهر ۸۸. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ کانون فرهنگی رهپویان وصال. «گریس و ساختار آن». بازبینی‌شده در ۱۷ مهر ۸۸. 
  3. مقالات علمی ایران. «نامگذاری و شناسایی گریس». بازبینی‌شده در ۱۷ مهر ۸۸. 
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ شرکت نفت پارس. «روانکاری خودرو و دانستنیهای عمومی آن». بازبینی‌شده در ۱۷ مهر ۸۸.