وکیل

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو


نماینده (پارسی)
وکیل (عربی)
نام حرفهوکیل، مدافع، دادخواه، قاضی، دادگستر، وکیل مدافع حقوقی
زمینهٔ فعالیت
حقوق، کسب‌وکار
مهارت‌هامهارت‌های تحلیلی
تفکر نقادانه
حقوق
پژوهش حقوقی
نوشته حقوقی
اخلاق حقوقی
تحصیلات موردنیاز
انجام کارهای حقوقی
شغل‌های مرتبط
دادیار، سلیسیتر، قاضی، حقوق‌دان، مدافع، وکیل مدافع حقوقی، اجرای قانون، دادستان، کارمند قانون، استاد حقوق، دفتر اسناد رسمی، دادرس، سیاستمدار

وکیل یا نماینده یا جانشین کسی است که از طرف شخص دیگری - حقوقی یا حقیقی - به موجب عقد وکالت برای انجام کاری مأمور می‌شود.

وکالت یک عقد جایز است که در چارچوب مقررات قانون مدنی منعقد می‌شود و طرفین آن وکیل و موکل نامیده می‌شوند.

نایب السلطنه را در دوره صفویان «وکیل» می‌گفتند و عنوان «وکیل الرعایا» هم از همین‌جا برخاسته است.

می‌توان برای وکیل انتخابی حد و مرزی مشخص کرد که در چه زمینه‌ای اجازه وکالت از طرف شما دارد و در چه زمینه‌ای خود شخص باید برای آن کار حضور داشته باشد. {به منظور اطمینان خود شخص در برخی موارد و پرونده‌های حساس}.

در اصل ۳۵ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران آمده‌است که:

«در همه دادگاه‌ها، طرفین دعوا حق دارند برای خود وکیل انتخاب نمایند و اگر توانایی انتخاب وکیل را نداشته باشند باید برای آن‌ها امکانات تعیین وکیل فراهم شود.»

البته در ایران و بیشتر کشورها انجام کار وکالت دادگستری علاوه بر داشتن تحصیلات مرتبط دانشگاهی، نیازمند دریافت مجوزهای لازم و گذراندن دوره‌های کارآموزی در کانون‌های وکلا است.

وکالت گونه‌ای عقد است بین موکل و وکیل، بسته می‌شود و به جای موکل کار مورد وکالت را انجام می‌دهد.

انواع وکالت[ویرایش]

  1. وکالت مطلق: یعنی این که شخصی را برای تمام امور شخص دیگری را وکالت کند (فروش یا خرید یا پرداخت هزینه خانواده ……)که وکیل نیازی به اجازه از موکل خود را ندارد.
  2. وکالت مقید: مورد وکالت معین است و وکیل باید در همان مورد معین، عمل نماید (صرفا خرید خانه یا فروش ماشین و…..)

مورد وکالت باید امری باشد که به موجب قانون یا طبیعتاً در انحصار شخص نباشد و خود شخص موکل بتواند آن را انجام دهد. برای نمونه وکالت در مجلس معامله که باید خودش عمل نماید و نمی‌تواند دیگری را وکیل نماید.

گونه‌ها[ویرایش]

انتخابی[ویرایش]

در مواردی بکار می‌رود که شخصی، وکیل خود را انتخاب و با انعقاد قرارداد وکالت از او می‌خواهد وکالت او را برای دفاع از حقش در مراجع قضایی برعهده بگیرد.

تسخیری[ویرایش]

در مواردی که دعوایی کیفری جریان داشته و علیرغم ضروری بودن حضور وکیل، در دادرسی و محاکمات، به دلیل امتناع متهم از اخذ وکیل و یا نداشتن توانایی مالی برای این کار، وکیلی برای دفاع از متهم وارد پرونده نشده‌است که در این صورت به تشخیص دادگاه، از بین وکلای دادگستری وکیل رایگان برای او گرفته می‌شود. عنوان وکیلی که به این ترتیب وارد پرونده می‌شود، وکیل تسخیری است.

معاضدتی[ویرایش]

در مواردی که اشخاص برای دفاع از حقوق خود در دعاوی حقوقی نیاز به وکالت داشته باشند ولی بدلایلی امکان گرفتن وکیل نداشته باشند با تشخیص عُسر و حَرَج، موکل از سوی دادگاه یا تشخیص کمسیون معاضدت کانون وکلا وکیلی به صورت رایگان دفاع از حقوق شخص مُعسِر را برعهده می‌گیرد. عنوان وکیل یاد شده در این موارد، وکیل معاضدتی است.

اتفاقی[ویرایش]

اگر شخصی تحصیل کرده رشته حقوق باشد ولی کار او وکالت نباشد بخواهد به صورت اتفاقی برای حل مشکلاتی که بستگان نزدیک او در مراجع قضایی دارند، خارج از چرخه و آزمون‌های سخت کانون وکلای دادگستری، از این کانون برای همان مورد خاص پروانه وکالت موردی بگیرد با طی مراحل قانونی و پرداخت هزینه مربوط می‌تواند به این امر اقدام کند. شخصی که با این روش وکالت موردی برای دفاع از حقوق بستگانش گرفته‌است را وکیل اتفاقی گویند.

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]