حقوق عمومی

حقوق عمومی عبارت است از تدابیر و تأملات حقوقی پیرامون چیستی و چرایی و چگونگی آیین‌های حکمرانی که شیوهٔ سازماندهی دولت و کارکرد آن و مقررات سازمان‌های دولتی و به طور کلی روابط میان فرمانبَران (مردم) و فرمان‌روایان (دولت) را تنظیم می‌کند. روابط دولت و سازمان‌های وابسته به آن و کارکنان آن‌ها با مردم در قلمرو این شاخه از حقوق می‌گنجند.

چیستی

حقوق عمومی، دانش و فن تنظیم روابط کلان اجتماعی میان مردم و قدرت عمومی با بهره‌گیری از ابزارها و ضوابط حقوقی و با هدف تأمین نظم عمومی، عدالت و امنیت و آزادی است.

کارویژه

کارویژه و وظیفه حقوق عمومی، تنظیم روابط میان فرمانبَران و فرمانروایان بوده و البته، تنظیم ساختار محمل قدرت سیاسی و تضمین حقوق فرمانبران تحت حکومت حکمرانان است. مهم‌ترین قواعد حقوق عمومی هر کشور در قانون اساسی بیان شده‌است.

جایگاه

حقوق به طور کلی به دو شاخهٔ مادر تقسیم می‌گردد: حقوق عمومی و حقوق خصوصی.

حقوق عمومی در ارتباط با دولت و حکومت و با مفاهیمی چون قدرت عمومی، مصلحت عمومی، خدمات عمومی و… مرتبط است ولی حقوق خصوصی مربوط به منافع و روابط اشخاص و گروه‌های خصوصی است.

حقوق عمومی خود به چند شاخه بخش می‌شود: حقوق اساسی، حقوق اداری، حقوق مالی، حقوق کار، حقوق کیفری (جزا)، حقوق بشر، حقوق بین‌الملل عمومی و چند شاخهٔ دیگر.

در دانشگاه‌های ایران، رشته تحصیلی حقوق عمومی در هر دو مقطع مقطع کارشناسی ارشد و دکتری تدریس می‌شود.

اصول

اصول حقوق عمومی عبارتند از:

• حاکمیت قانون
• نظم عمومی
• قدرت عمومی
• خدمت عمومی
• مصلحت عمومی
• تداوم
• پاسخگویی
• امنیت
• تفکیک صلاحیت
• تضمین آزادی‌های عمومی

منابع

• گرجی‌ازَندَریانی، علی اکبر. «مبانی حقوق عمومی»، تهران، انتشارات جنگل، چاپ ششم. ۱۳۹۶
• دوپاکیه، کلود. مقدمه تئوری کلی و فلسفه حقوق، علی محمد طباطبائی، طهران: بوذرجمهوری، ۱۳۳۲
• ربیع‌زاده، علی، «حقوق عمومی، دانش نظام ساز»، تهران: نشر سدید، ۱۳۹۵
• اسدیان، احمد. «تحولات تفکیک قوا»، تهران: انتشارات مجد، ۱۳۹۱
• ویژه، محمدرضا. «کلیات حقوق اساسی»، تهران: سمت، ۱۳۹۵
• انصاری، ولی‌الله. «کلیات حقوق اداری»، تهران: بنیاد حقوقی میزان، ۱۳۷۸
• رسولی، محمد (۱۳۹۳). مبانی حقوق عمومی در ایران کهن. تهران: سمرقند.