سولفونیک اسید

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
ساختار عمومی سولفونیک اسیدها

سولفونیک اسید(به انگلیسی: Sulfonic acid) دسته‌ای از ترکیبات آلی گوگرد است که فرمول کلی آن به صورت RS(=O)2–OH است که در آن R نشان دهنده یک گروه آلکیل یا آریل است. نمک سدیک آن، به عنوان سورفکتانت آنیونی در اکثر شوینده‌های خانگی نظیر مایعات ظرفشویی و پودرهای لباسشویی کاربرد دارد.

روش تولید: از طریق سوزاندن گوگرد و تولید SO2 و سپس تبدیل آن در حضور بستر کاتالیستی به SO3. پس از آن واکنش گاز SO3 و آلکیل بنزن خطی (LAB) در رآکتور سولفوناسیون.

کاربردهای سولفونیک اسید[ویرایش]

صنایع تولید شوینده[ویرایش]

دترجنت‌ها و سورفکتانت‌ها مولکول‌هایی هستند که گروه‌های بسیار غیر قطبی و بسیار قطبی را با هم ترکیب می‌کنند. به‌طور سنتی، صابون سورفاکتانت محبوبی است که از اسیدهای چرب به دست می‌آید. از اواسط قرن بیستم و در جوامع پیشرفته استفاده از اسید سولفونیک از صابون پیشی گرفت. به عنوان مثال، سالانه حدود ۲ میلیارد کیلوگرم آلکیل بنزن سولفانات برای اهداف مختلف صنعتی تولید می‌شود. امروزه اسید سولفونیک در صنایع شوینده به عنوان سورفکتانت در تولید بسیاری از مواد شویندهٔ پودری و مایع استفاده می‌شود که از ارزان‌ترین سورفکتانت‌های مورد استفاده در صنعت شوینده می‌باشد. لیگنین سولفونات، تولید شده توسط سولفونیزاسیون لیگنین، اجزای مایع حفاری و افزودنی‌ها در انواع خاصی از بتن هستند.

صنایع رنگ سازی[ویرایش]

بسیاری از رنگ‌های آنتروکینون توسط فرایند سولفونیزاسیون تهیه می‌شوند. اسید سولفونیک تمایل دارد به پروتئین‌ها و کربوهیدرات‌ها متصل شود، به همین خاطر اکثر رنگ‌های قابل شستشو بر پایهٔ اسید سولفونیک هستند یا در ترکیبشان گروه فعال سولفونیل دارند. اسید پراکسید سولفونیک برای تهیه رنگ‌های غذایی استفاده می‌شود.

کاتالیزور[ویرایش]

اسید سولفونیک به عنوان کاتالیزور نیز استفاده می‌شود. ساده‌ترین مثال‌ها در این زمینه متان سولفونیک اسید، CH3SO2OH و تولوئن سولفونیک اسید هستند که به‌طور مرتب در شیمی آلی به عنوان اسیدهای لیپوفیل (محلول در حلال‌های آلی) استفاده می‌شوند. اسیدهای سولفونیک پلیمری نیز مفید هستند. رزین Dowex از مشتقات اسید سولفونیک پلی استایرن است و به عنوان کاتالیزور و برای تبادل یونی (نرم‌کنندگی آب) استفاده می‌شود. Nafion، اسید سولفونیک پلیمری فلوراید، از اجزای غشای تبادل پروتون در سلول‌های سوختی است.

صنایع داروسازی[ویرایش]

اسید سولفونیک در صنایع داروسازی برای تولید داروهای سولفا که یک دسته از ضد باکتری‌ها هستند کاربرد دارد.

صنایع باتری سازی[ویرایش]

اسید متان سولفونیک به عنوان الکترولیت در باتری‌های جریان روی و سریمو هم‌چنین باتری‌های اسیدی استفاده می‌شود.

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]