زط‌ها

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

زَط، زُط، جط، زوت، جاط، گات یا جَت نام مردمانی است که خاستگاه اصلی‌شان شمال هندوستان و پاکستان کنونی می‌باشد. اینان در آغاز در درهٔ رود سند می‌زیستند. تعداد جت‌های هندوستان در سال ۲۰۱۲ میلادی ۸۲٫۵ میلیون تن گزارش شده‌است. چودهاری چاران سینگ ششمین نخست‌وزیر هندوستان از این قوم بود. در پاکستان نیز سیاستمدار نامی حنا ربانی کهر از این قوم است.

پیشینه[ویرایش]

هنگامی که عرب‌های مسلمان به فرماندهی محمد بن قاسم ثقفی در سدهٔ هشتم میلادی سرزمین‌های گرداگرد سند را گشودند، با قوم اصلی جت روبه‌رو شدند. در سده‌های پانزدهم و شانزدهم میلادی گروهی از شبانان جت از خاستگاه اصلی‌شان به سوی پنجاب کوچیدند. در دورهٔ مغولی در پنجاب واژهٔ جت برابر با مفهوم رعیت بود. جت‌ها در غرب پنجاب به اسلام گرویدند، حال آنکه در شرق پنجاب آنان پیرو آیین سیک و در دیگر مناطق هندو بودند. در سدهٔ هژدهم میلادی بسیاری از آنان شهرنشین شدند.

مهاراجه بوپندارا سینگ از مردمان جت پاتیالا

زط‌ها در ایران[ویرایش]

برپایهٔ نوشته‌های کلاسیک اسلامی زط‌ها قومی از مردمان سند بودند که به درخواست بهرام گور از شنگل پادشاه هندوستان تعداد ۴ تا دوازده‌هزار تن از آنان را به ایران کوچاندند. بهرام در ازای در اختیار گذاشتن وسایل کشاورزی و دامپروری از آنان می‌خواهد تا ابزار طرب مردمان را فراهم آورند. باز برطبق همین منابع سرانجام گروهی از آنان در حدود هندیجان در خوزستان ساکن شدند. در زمان ساسانیان تعدادی از این قوم به بحرین کوچانده شدند. در پایان روزگار ساسانی از آنها برای خدمت در ارتش ایران نیز استفاده‌می‌شد. با آمدن اسلام به منطقه زط‌ها از خود مقاومت چندانی نشان ندادند و به زودی اسلام آوردند. در آینده گروهی دیگر از این قوم به جنوب عراق عرب مهاجرت نمودند و به صورت موالی قبیله‌های عرب درآمدند. در آینده از آنان برای جنگ‌های مسلمانان با ایرانیان نیز استفاده می‌شد. در زمان ولید بن عبدالملک گروهی از این زط‌ها به انطاکیه کوچانده شدند. در سدهٔ سوم هجری که آزار بر موالی بسیار شد، گروهی از زطان به مرداب‌های جنوب عراق پناه بردند و از آنجا به غارت کاروان‌ها پرداختند؛ ولی معتصم آنان را سرکوب نمود. به نظر می‌رسد در آینده این زط‌های عراق در میان زنگی‌های سیاه‌پوستی که به بردگی به سرزمین می‌آوردند مستحیل شده‌باشند.

زط‌ها در پارچه بافی چیره‌دست بودند و دورهٔ اسلامی پارچهٔ زطی بلندآوازه بوده‌است. زط‌ها بیشتر در کنار رودها و مرداب‌ها می‌زیستند و در عراق پیشهٔ غالبشان پرورش گاومیش بود. دربارهٔ ویژگی‌های ظاهری‌شان آنان را بلندبالا، سیه‌چرده با موهای لخت شناسانده‌اند.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]