سلیمانیه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از سلیمانیه (شهر))
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۵°۳۳′۰″ شمالی ۴۵°۲۶′۰″ شرقی / ۳۵.۵۵۰۰۰° شمالی ۴۵.۴۳۳۳۳° شرقی / 35.55000; 45.43333

سلیمانیه
سلیمانیه بر عراق واقع شده‌است
سلیمانیه

۳۵°۳۳′۴۲″ شمالی ۴۵°۲۶′۲۷″ شرقی / ۳۵.۵۶۱۷° شمالی ۴۵.۴۴۰۸° شرقی / 35.5617; 45.4408

اطلاعات کلی
نام رسمی : سلیمانیه
کشور : عراق Iraq location map.svg
استان :

سلیمانیه

شهرستان : مرکزی سلیمانیه
نام محلی : سلێمانی
مردم
جمعیت ۱٬۷۰۰٬۰۰۰
زبان‌های گفتاری: کردی سورانی
مذهب: سنی شافعی
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا : ۸۶۶ متر
جملهٔ خوش‌آمد به شهر
به خیر هاتن


شهر سُلِیمانیّه (به کردی: Slêmanî سلێمانی، به عربی: السلیمانیة) مرکز استان سلیمانیه عراق هست این شهر در شمال شرقی عراق، نزدیک به مرز ایران و در منطقه خودگردان کردستان قرار گرفته است.

جمعیت آن ۱٬۷۰۰٬۰۰۰ نفر و زبان مردم آن کردی است. سلیمانیه کانون فرهنگی گویش سورانی از زبان کردی در عراق به شمار می‌رود و از کانون‌های مهم اقتصادی در کردستان عراق است. این شهر و به طور کل استان سلیمانیه پیوندهای استوار اقتصادی با ایران دارد.

جغرافیا[ویرایش]

شهر سلیمانیه در شهرستانی به‌نام سلیمانیه واقع شده‌است. بخش‌های این شهرستان عبارت‌اند از بازیان، سرچنار، قره‌داغ و تانجه‌رود. این شهرستان دارای ۳۲۵ روستاست. رودخانه‌های قلیاسان، تانجه‌رود و سرچنار از این شهرستان می‌گذرند.[۱]

سلیمانیه از سوی شمال باختری با کوه‌های ازمر (۱۷۰۲ متر) و گویژه (۱۵۲۴ متر) محصور می‌شود و رشته‌کوه گله‌زرده نیز در پیرامون آن قرار دارد. در جنوب سلیمانیه کوه برانان (۱۳۷۳ متر) و در خاور این شهر دشت سلیمانیه قرار دارد. این دشت ۴۵ کیلومتر درازا و ۱۵ کیلومتر پهنا دارد. شهر سلیمانیه در بلندای ۸۵۳ متری از سطح دریا واقع شده و آب و هوای آن مدیترانه‌ای است که زمستان‌های سرد و بارانی و تابستان‌های گرم و خشک دارد. رودخانه تانجه‌رود از جنوب آن می‌گذرد.[۱]

نمایی از شهر سلیمانیه.

شش محله اصلی قدیمی آن عبارتند از: کانی آسکان، گویژه، مَلکَندی، سرشقام، چهارباغ و دَرگَزین.[۲]

تاریخچه[ویرایش]

درهٔ شهر زور که شهر سلیمانیه بعدها در آن بنیاد شد در زمان صفوی در دست صفویان بود. آن‌ها ادارهٔ محلی این دره را به خاندان اردلان که در سنندج مستقر بودند سپردند.[۳]

قلعه سلیمانیه را در سال ۱۷۸۶ ابراهیم پاشا بابان، فرمانروای شهر زور بنیاد نهاد. وی این شهر را به نام پدر خود، سلیمان پاشا، سلیمانیه نامید و گروهی از قبیله‌های کرد بابان را به آن دژ تازه کوچاند. این دژ به همراه همه روستاهای پیرامونش بنا به پیمان ۱۱۵۹ ه. ق. میان نادرشاه افشار و دولت عثمانی به ایران تعلق گرفت.

در ۱۴ بهمن ۱۲۲۴ خورشیدی، محمدشاه قاجار، با پافشاری انگلستان و روسیه، از حاکمیت ایران بر سلیمانیه (در عراق امروز) چشم پوشید و آن‌را به دولت عثمانی واگذار کرد. این سرزمین، تا آن هنگام، گوشه‌ای از گسترهٔ بی‌چون‌وچرای ایران به شمار می‌رفت. این سرزمین‌ها در پایان جنگ جهانی نخست، به دست انگلستان و فرانسه افتاد.[۴]

پیش از بنیاد شهر سلیمانیه شهر اصلی منطقه قلعه چوالان بود که حدود ۶۰ کیلومتر با شهر سلیمانیه فاصله دارد. قلعه چوالان به خاطر نزدیکی به مرز ایران و درگیری نظامی متداوم میان عثمانی و ایران محل بی‌امنی بود و علت تغییر مکان بابان‌ها نیز همین بود.[۵] در آغاز اهمیت گرفتن سلیمانیه از قلعه چوالان به عنوان پایتخت بهاری استفاده می‌شد. بنیاد شهر سلیمانیه در منطقه باعث گسترش گویش سورانی و افول زبان گورانی در منطقه شد.[۶]

شهر سلیمانیه مرکز ولایت بابان به شمار می‌آمد و فرمانروایی آن شهر و شهر زور پس از ابراهیم پاشا به برادر وی عبدالرحمن واگذار شد.

پس از فروپاشی دولت عثمانی، سلیمانیه نیز در زمان جنگ جهانی یکم در کشور تازه‌تأسیس عراق قرار گرفت.[۷]

به دلیل دوری قلعه چوالان از دیگر شهرهای کردستان و نیز شاهراه بودن سلیمانیه جمعیت سلیمانیه روز به روز بیشتر می‌شد به صورتی که از سال ۱۹۷۰م به بعد، به عنوان دومین شهر مهم کردستان عراق، پس از اربیل شناخته شد.

در دوران معاصر این شهر در سال ۱۹۹۰ میلادی به دست بری کردستانی (اتحاد همه احزاب کردستان) از دست بعثی‌ها رهایی یافت و از آن تاریخ توسط حزب اتحادیه میهنی کردستان عراق اداره می‌شود.

حاجی توفیق پیرمرد و فایق بیکس از شاعران نامور سلیمانیه و شیخ محمود برزنجی از سیاسیون معروف آن است.[۸]

اماکن گردشی[ویرایش]

مهمان‌پذیرها:

  • هتل تایتانیک ۵ ستاره
  • هتل‌های کرست ۵ ستاره
  • هتل البرز ۳ ستاره
  • هتل اسکار ۳ ستاره
  • متل ماد ۳ ستاره
  • هتل مولوی
  • مهمانخانه چراخانی (چراغانی)
  • هتل میوان (مهمان)
  • هتل ابوصنعاء
  • هتل ارین (که مشرف به پارک آزادی)
  • هتل سلیمانی‌پالاس
  • هتل آشتی

دولت خودگردان کردستان عراق در یکی از میدان‌های شهر سلیمانیه، تندیسی از پژوهشگر ایرانی کرد، حسن قزلچی بر پا کرده‌است و این میدان را قزلچی نام نهاده‌است. حسن قزلچی از اعضای کادر رهبری حزب توده ایران بود که در زندان جمهوری اسلامی به قتل رسید.[۹]

زبباترن

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

درباره دوران نادرشاه:

  1. pukcenter.org، بازدید: ژوئن ۲۰۰۹.
  2. pukcenter.org، بازدید: ژوئن ۲۰۰۹.
  3. McDowall, David. 2000. A modern history of the Kurds. London: I.B. Tauris. p27
  4. هفته‌نامه امرداد، شنبه ۱۴ بهمن ۱۳۹۱، سال سیزدهم، شماره ۲۹۰، ص ۸.
  5. pukcenter.org، بازدید: ژوئن ۲۰۰۹.
  6. pukcenter.org، بازدید: ژوئن ۲۰۰۹.
  7. pukcenter.org، بازدید: ژوئن ۲۰۰۹.
  8. pukcenter.org، بازدید: ژوئن ۲۰۰۹.
  9. میدیا، بازدید: ژوئن ۲۰۰۹.

جستارهای وابسته[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]