حله

حلّه عربی: الحلة
شهر
دروازه ایشتار
کشور	عراق
استان	بابل
جمعیت  (سرشماری ۲۰۱۵)
• کل	۹۷۰۰۰۰

حِلّه (به انگلیسی: Hillah) (به عربی: الحلة) (به معنی منزل‌گاه)، از شهرهای عراق و مرکز استان بابل است. این شهر در کنار رودخانه حله (از شاخه‌های رود فرات) و در ۹۰ کیلومتری جنوب بغداد بر سر راه بغداد به نجف قرار دارد.

در سال ۱۳۷۸ هجری شمسی این شهر حدود ۳۶۴٬۷۰۰ نفر جمعیت داشته است. بیشتر جمعیت این شهر شیعه‌مذهب هستند.

تاریخچه

مقالهٔ اصلی: تاریخ حله

شهر حله در قرن‌های پنجم و ششم قمری از زیباترین شهرهای عراق بود. این شهر به دست یکی از خلفای آل بویه به نام سیف الدوله اسدی در قرن پنجم هجری آباد شد. سیف الدوله در این شهر قصرها و خانه‌های زیبایی ساخت و با آباد شدن آن، تجار، علما و شاعران زیادی به سوی آن روی آوردند و در مدّت زمان کوتاهی، حله مرکز تمدن و فرهنگ اسلامی شد. حله از اوایل قرن ششم تا قرن دهم، مرکز علم و اجتهاد و مهد حوزه علمیه شیعه بود و سپس حوزه شیعه به کربلا و مجدداً به نجف منتقل شد. گفته می‌شود در یک قرن، حدود ۵۰۰ مجتهد در دیار حله زندگی می‌کرده‌اند و این موضوع نشان از شکوفایی علم و دانش در یک دیار است.

ابن بطوطه بازارهای حله را ستوده و حمدالله مستوفی همزمان وی گفته‌های وی را بدین شرح تکمیل نموده است: «آب فرات بر میان شهر می‌گذرد و غلبه شهر بر جانب غربی بود و به طرف شرقی عمارت اندک است و نخلستان بسیار دارد و بدین سبب هوایش متعفن است، اکثر اوقات ارزانی باشد، ارتفاعاتش مانند بغداد است. اهل آنجا شیعهٔ اثنی عشری‌اند. سفید چهره، ضخیم، جثه همچون اهل بغداد و چشمانی درشت و ابروانی کشیده و زیبایی سادات‌گونه و به زبان عربی مغیر است و در کار مذهب به‌غایت متعصب باشند و در آنجا مقامی ساخته‌اند و اعتقادشان آنکه مهدی که در سامره غایب شد، باز از آنجا بیرون خواهد آمد.»

بناهای مهم

بناهای تاریخی

حلهٔ فیحاء (امروزی) از آثار و نشانه‌هایی بهره می‌برد که ویژگی‌هایشان با تمدن‌های متعدد (هم بت‌پرست و هم یکتاپرست)، (هم عربی و هم اسلامی) در هم آمیخته است. با وجود گذشت سال‌ها، این آثار همچنان زنده هستند و اصالت و عمق تمدنی این شهر را روایت می‌کنند. از جمله این مناطق می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

آثار بابل

در ۵ کیلومتری شمال شهر حله واقع شده و مشهورترین شهر در جهان باستان و مدرن گشته است. بابل به‌ویژه پس از گسترش بزرگ آن به دست پادشاه مشهور بابلی، نبوکدنصر (۶۰۵–۵۶۲ ق. م)، به یک شگفتی جهان باستان تبدیل شد. این شهر به نمادی از کل تمدن بین‌النهرین بدل گشت و دیوارهای آن و باغ‌های معلقش از عجایب هفت‌گانه جهان باستان به‌شمار می‌آیند.

آثار کیش (تل الاحیمر)

این آثار در فاصله ۱۳ کیلومتری شهر حلهٔ فیحاء و ۶ کیلومتری شرق شهر باستانی بابل قرار دارند. در این مکان، زیگورات «انیر کدرمه» واقع شده که زیگورات اختصاصی معبد «ایل بابا»، خدای جنگ، است.

برس

شهر برس در حدود ۱۵ کیلومتری جنوب مرکز شهر حله واقع شده و برج پلکانی آن نشانه‌ای برجسته در مسیر میان حله و کفل است. نام کنونی آن (برس) تحریف‌شدهٔ نام باستانی بابلی آن، «بورسیبا» است که در زبان سومری به معنای «شمشیر دریا» یا «شاخ دریا» بود، زیرا در گذشته در حاشیهٔ یک تالاب یا دریاچه شبیه به بحر النجف قرار داشت.

کوثی

این مکان که «تل ابراهیم» نیز نامیده می‌شود، در ۳۵ کیلومتری شرق مسیّب قرار دارد و در گذشته یک مرکز آموزش دینی بوده است.

تل العقیر

این تپه در جنوب غربی الصویره واقع شده و قدمت آن تقریباً به ۶۰۰۰ سال می‌رسد. در آن، آثاری از یک معبد رنگی کشف شده است.

بناهای دینی

• مسجد نخیله
• مشهد الشمس (مسجد جامع و مقام امام علی)
• مرقد شریفه بنت الحسن

اعلام حله

• حمورابی
• نبوکدنصر دوم
• علامه حلی
• محقق حلی
• ابن فهد حلی
• سید بن طاووس
• صفی‌الدین حلی
• ابن معد
• ابن نما
• محمد فضولی

انفجار انتحاری

پنجشنبه ۴ آذرماه ۱۳۹۵، پس از ساعت ۱۴:۰۰ بعد از ظهر در یکی از پمپ بنزین‌های حلّه و در میان اتوبوس‌های زائران طی یک انفجار انتحاری حدود ۵۷ نفر از زائران ایرانی اربعین که اکثریت قریب به اتفاق آنان از اهالی استان خوزستان بودند، کشته شدند. در میان آمار دیگر کشته‌شدگان شهروندان بحرینی، پاکستانی و افغان هم دیده می‌شود. ساعاتی پس از این انفجار، گروه داعش مسئولیت آن را برعهده گرفت.

منابع

• مصاحب، غلامحسین، دائرةالمعارف فارسی، شرکت سهامی کتاب‌های جیبی، تهران ۱۳۴۵