اردلان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
چیرگی شاپور یکم ساسانی اجداد خاندان اردلان بر والریان (پادشاه روم) و فلیپ عرب، و زانو زدن والریان برابر شاه ساسانی ایران

اردلان در لغت به معنای «موبد» و «پرهیزگار» و (اردلانی) به معنای «جایگاه موبدان» می‌باشد. اردلان نام جغرافیایی خاصی بوده که به مرکز کردستان اطلاق می‌شده‌است و نیز نام خاندان بزرگی است که بر قلمرو حکومت اردلان، امارات و سیطره داشته‌اند. پایتخت آنها سنه یا سنندج بود. حکام اردلان بیش از هفتصدسال درغرب ایران و مناطق کردنشین حکومت می‌کردند.

در تاریخ از سلسله امیران محلی کردستان که حکومت اردلان در کردستان عراق امروزی و بخشی از کردستان ترکیه امروزی، و مرکزیت منطقه‌ای که جزیره ابن عمر گفته می‌شده و دارالملک یا کرسی آن موصل بوده، را از قرن هفتم هجری قمری به عهده داشته‌اند، با عنوان حکام اردلان یاد شده است.[۱]

حوزهٔ متصرفی و شناخته شده اردلان در کردستان ایران، استان کردستان کنونی به مرکزیت سنندج، و توابعی چون اورامان لهون، تخت، ژاورو و... و دیگر نقاطی که ورای سیروان گستره‌ای ارضی را با همان نام اورامان تشکیل می‌داده، بوده‌است.

فرد حاکم مدعی نسب داشتن از اردشیر بابکان بود.[۲] نخستین حاکم این قبیله احمد پسر مروان حاکم مروانیان دیاربکر بود.

فرهنگ[ویرایش]

مذهب بسیاری از مردم منطقه تابعه اردلان اهل سنت است. برخی براین باورند خود اردلانها اصالتاً اورامی زبان و پیرو آئین زرتشت بودند اما در زمان شاه عباس صفوی خان احمدخان پسر هه لو خان برای تقویت و بقای حکومتش به مذهب شیعه ۱۲ امامی گروید. قبر همهٔ امرای اردلان در نجف قرار دارد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. اردشیر کشاورز. والیان اردلان، نیکوتباران تاریخ کُرد.
  2. کلیفورد ادموند بوسورث. سلسله‌های اسلامی. ترجمهٔ فریدون بدره‌ای. مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی (پژوهشگاه)، ۱۳۷۱. ص۹۱.