خسرو شکیبایی
خسرو شکیبایی | |
|---|---|
 شکیبایی در جشنوارهٔ فیلم فجر ۱۳۸۵ | |
| زادهٔ | ۷ فروردین ۱۳۲۳ |
| درگذشت | ۲۸ تیر ۱۳۸۷ (۶۴ سال) |
| مدفن | قطعهٔ هنرمندان بهشت زهرا ردیف ۱۴۴ شمارهٔ ۲۴، تهران |
| تحصیلات | رشتهٔ بازیگری از دانشکدهٔ هنرهای زیبای دانشگاه تهران |
| پیشه‌ها |
|
| سال‌های فعالیت | ۱۳۴۲–۱۳۸۷ |
| آثار | فهرست کامل |
| همسر(ها) | تانیا جوهری (طلاق)[۱] پروین کوشیار[۲] |
| فرزندان | ۲ |
| جوایز | فهرست کامل |
خسرو شکیبایی (۷ فروردین ۱۳۲۳ – ۲۸ تیر ۱۳۸۷) بازیگر اهل ایران بود.[۳] او تحصیلاتش را در رشتهٔ بازیگری در دانشکدهٔ هنرهای زیبای دانشگاه تهران به پایان برد. تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷، او فقط در عرصهٔ تئاتر و دوبله فعالیت داشت و فعالیت حرفه‌ای در سینما را با بازی در فیلم خط قرمز (۱۳۶۱) ساختهٔ مسعود کیمیایی آغاز کرد. شکیبایی بابت بازی در نقش حمید هامون در فیلم هامون (۱۳۶۸) برندهٔ سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد جشنوارهٔ فیلم فجر شد.[۴][۵][۶][۷]
دیگر کارهای او شامل مجموعه‌های تلویزیونی روزی روزگاری (۱۳۷۰–۱۳۷۱) و خانۀ سبز (۱۳۷۵)، و فیلم‌های یکبار برای همیشه (۱۳۷۱) کیمیا (۱۳۷۳)، سایه به سایه (۱۳۷۴)، کاغذ بی‌خط (۱۳۸۰)، سالاد فصل (۱۳۸۳) و اتوبوس شب (۱۳۸۵) می‌شوند.
زندگی شخصی
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]خسرو شکیبایی، در روز دوشنبه ۷ فروردین ۱۳۲۳، در خیابان مولوی تهران به دنیا آمد.[۸] در شناسنامه نامش «خسرو» است؛ ولی خانواده و نزدیکان، او را «محمود» صدا می‌کردند. پدر خسرو سرگرد ارتش بود و وقتی او ۱۴ ساله بود، بر اثر سرطان از دنیا رفت. شکیبایی پیش از اینکه وارد عرصۀ تئاتر شود، در حرفه‌هایی چون خیاطی و کانال‌سازی و آسانسورسازی کار می‌کرد. وی فارغ‌التحصیل بازیگری دانشکدۀ هنرهای زیبای دانشگاه تهران بود و فعالیت هنری خود را از سال ۱۳۴۲ با بازیگری تئاتر آغاز کرد.[نیازمند منبع]
همسر اول خسرو شکیبایی تانیا جوهری، بازیگر سینما بود و همسر دوم وی پروین کوشیار است. شکیبایی در ازدواج اول صاحب دختری به نام پوپک و در ازدواج دوم صاحب فرزند پسری به نام پوریا می‌باشد.
کار
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]تئاتر
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
خسرو شکیبایی فعالیت هنری خود را از سال ۱۳۴۲ با بازیگری تئاتر آغاز کرد. در ۱۹ سالگی برای اولین بار روی صحنه تئاتر رفت و بعد از مدتی به عباس جوانمرد، معرفی و به صورت کاملاً حرفه‌ای بازیگر تئاتر شد. از جمله نمایش‌هایی که وی در آن‌ها ایفای نقش نموده است، میتوان به سنگ و سرنا، همۀ پسران من، و شب بیست و یکم، و بیا تا گل برافشانیم اشاره کرد. او چندین نمایش تلویزیونی مانند فیزیکدان‌ها و هنگامۀ شیرین وصال را هم در کارنامه دارد.
سینما
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]خسرو شکیبایی نخستین بار در سال ۱۳۵۳ در فیلم کوتاه و ۱۶ میلی‌متری «کتیبه» به کارگردانی فریبرز صالح مقابل دوربین رفت. در سال ۱۳۶۱ در حالی که مشغول بازی در نمایش «شب بیست و یکم» بود، مورد توجه مسعود کیمیایی قرار گرفت و با بازی در نقش کوتاهی در فیلم خط قرمز (مسعود کیمیایی، ۱۳۶۱) به سینما آمد و تا سال ۱۳۶۸ نقش آفرینی‌هایی کرد. از جمله در فیلم‌های دزد و نویسنده، ترن و رابطه خوب ظاهر شد. اما پس از بازی در فیلم هامون (داریوش مهرجویی، ۱۳۶۸) بود که نام خسرو شکیبایی بر سر زبان‌ها افتاد. او برای بازیش در همین فیلم در نقش حمید هامون از «هشتمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم فجر»، سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد دریافت کرد و تحسین منتقدان و مردم را برانگیخت.
او برای بازی در نقش رضا رضائی‌منش فیلم کیمیا (احمدرضا درویش، ۱۳۷۳) بار دیگر برنده سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد از سیزدهمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم فجر شد.[۹] او سومین سیمرغ بلورین خود را هم برای بازی در نقش عادل مشرقی فیلم سالاد فصل (فریدون جیرانی، ۱۳۸۳) از بیست و سومین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم فجر گرفت.[۱۰] همچنین در بیست و پنجمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم فجر هم دیپلم افتخار بهترین بازیگر نقش اول مرد برای نقش عمو رحیم فیلم اتوبوس شب (کیومرث پوراحمد، ۱۳۸۵) را از آن خود کرد.[۱۱] در مجموع از «جشنواره بین‌المللی فیلم فجر»، ۳ سیمرغ بلورین (۲ بار برای نقش اول مرد و ۱ بار برای نقش مکمل مرد)، یک دیپلم افتخار و ۲ لوح تقدیر جایزه ویژه یک عمر فعالیت هنری (دوره‌های هفدهم و بیست‌وهفتم) به دست آورد.
از جوایز خسرو شکیبایی در جشن حافظ (دنیای تصویر) میتوان به دریافت تندیس حافظ ویژه یکی از ۲۰ بازیگر برگزیده سینمای پس از انقلاب اسلامی از چهارمین دوره جشن حافظ و همچنین تندیس حافظ بهترین بازیگر مرد سینما را از «ششمین دوره جشن حافظ» برای بازی در نقش جهانگیر فیلم کاغذ بی خط (ناصر تقوایی، ۱۳۸۱) اشاره کرد.
پس از گذشت نزدیک به ۲۲ سال از اولین حضورش در فیلم کیمیایی، در فیلم حکم (۱۳۸۳)، باری دیگر در فیلم وی در کنار عزت‌الله انتظامی ایفای نقش کرد.
در ۹ تیرماه ۱۳۸۷ در دومین جشن منتقدان سینمایی، آخرین جایزه عمر خود را تحت عنوان جایزه یکی از برترین بازیگران سی سال سینمای پس از انقلاب را گرفت. او همچنین در بیست و ششمین دوره جشنواره فیلم فجر، بازیگر و گوینده تیزر جشنواره بود.[۱۲]
تلویزیون
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]خسرو شکیبایی در سال ۱۳۵۴، یعنی یک سال بعد از اولین حضور خود در فیلم کوتاه «کتیبه»، به دعوت محمدرضا اصلانی در سریال سمک عیار ایفای نقش کرد و پس از آن در سریال‌هایی چون لحظه، کوچک جنگلی، مدرس، تهران ۵۳، روزی روزگاری، خانه سبز، سرزمین سبز، کاکتوس، آواز مه، تفنگ سر پر و در کنار هم بازی کرد.
خسرو شکیبایی در چند فیلم تلویزیونی هم حضور یافت. آخرین نقش‌آفرینی این هنرمند در فیلم تلویزیونی پیوند (سعید عالم‌زاده) و آخرین نمایش فیلمش، آشیانه‌ای برای زندگی (حمید طالقانی) بود که به مناسبت روز پدر از تلویزیون پخش شد.
صداپیشگی
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]خسرو شکیبایی ۵ سال پس از ورود به تئاتر، یعنی در سال ۱۳۴۷ وارد حرفهٔ دوبلوری شد و مدت کوتاهی نیز در زمینه دوبله به فعالیت پرداخت. شاخص‌ترین اثر سینمایی که خسرو شکیبایی در آن صحبت کرد فیلم شعله بود که در آن به جای پیرمرد مسلمان ده ایفای صدا نمود. او علاوه بر هنرنمایی در نقش آفرینی سینما و تئاتر و تلویزیون، برخی از سروده‌های فروغ فرخزاد، سهراب سپهری، سید علی صالحی و محمدرضا عبدالملکیان را به صورت دکلمه اجرا کرده بود.
درگذشت
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
شکیبایی در ساعت ۵ صبح روز جمعه ۲۸ تیر ۱۳۸۷، در سن ۶۴ سالگی بر اثر ایست قلبی در بیمارستان پارسیان تهران درگذشت و در قطعهٔ هنرمندان بهشت زهرا دفن شد. او مدت‌ها از عارضهٔ دیابت و همچنین سرطان کبد رنج می‌برد.[۱۳]
در پی این رویداد، محمد خاتمی رئیس‌جمهور سابق ایران[۱۴] غلامعلی حداد عادل[۱۵] رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس و عزت‌الله ضرغامی[۱۶] رئیس سازمان صدا و سیما پیام تسلیت صادر کردند، همچنین وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، پیام تسلیت محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور وقت ایران را در مراسم تشییع پیکر «خسرو شکیبایی» اعلام داشت.[۱۷]
یادبود
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]در سال ۱۳۸۹، کتاب خسرو شکیبایی به تألیف الهام قره‌خانی با نگاهی به شخصیت او توسط انتشارات «خانۀ فرهنگ و هنر گویا» منتشر شد. این کتاب مقدمه‌ای بر اصول بازیگری خسرو شکیبایی از نگاه آیدین آغداشلو، اکبر عالمی، جمشید مشایخی، مهران مدیری، هدیه تهرانی و هفتاد نفر دیگر از سایر هنرمندان ایران است. در این کتاب تنی چند از هنرمندان سینمای ایران از دیدگاه‌های گوناگون دربارهٔ زندگی و هنر خسرو شکیبایی سخن گفته‌اند.[۱۸]
در سال ۱۳۹۴، پوستر رسمی سی و چهارمین دوره جشنواره فیلم فجر با تصویری از خسرو شکیبایی به طراحی مجید برزگر رونمایی شد. او اولین هنرمندی بود که از تصویرش به عنوان نماد جشنواره مورد استفاده قرار گرفته بود.[۱۹]
همچنین در تهران، شهر زادگاه خسرو شکیبایی، کوچه‌ای در حد فاصل میان خیابان فلسطین جنوبی و برادران مظفر (صبا) [۲۰] و یکی از سالن‌های اصلی پردیس سینمایی باغ کتاب به یاد او نامگذاری شده‌اند.[۲۱]
منابع
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]- ↑ «طلاق‌های سینمای ایران». فردا نیوز.
- ↑ عصر ایران. «این دو زن ، همسران خسرو شکیبایی بودند (+ عکس)».
- ↑ انتخاب. «بیوگرافی و زندگینامه خسرو شکیبایی/ از این بازیگر چه می‌دانیم؟».
- ↑ «خسرو شکیبایی» درگذشت (فارس نیوز)
- ↑ «برای سالروز تولد خسرو شکیبایی». الف. ۶ فروردین ۱۳۹۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «روزی روزگاری و مراد بیگ همچنان محبوب مخاطبان است». روزنامه جوان. ۱۳۹۸-۰۴-۳۱.
{{cite web}}: تاریخ وارد شده در|تاریخ= - ↑ «چگونه شخصیت یک راهزن محبوب ایرانی‌ها شد». مشرق نیوز. ۱۳۹۹-۰۸-۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ تابناک. «در مورد خسرو شکیبایی».
- ↑ ببینید | لحظه اهدای سیمرغ جشنواره فجر به خسرو شکیبایی در سال ۷۳ خبرگزاری خبرآنلاین
- ↑ لحظه ای که خسرو شکیبایی برگزیده جشنواره ۲۳ فیلم فجر شد سایت آخرین خبر
- ↑ «نتایج داوری بیست و پنجمین جشنواره فیلم فجر در بخش سودای سیمرغ (ایران آکتور)». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۹ ژوئیه ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۱۹ ژوئیه ۲۰۰۸.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ خسرو شکیبایی درگذشت (آفتاب)
- ↑ «درگذشت خسرو شکیبایی». جام جم آنلاین. ۲۸ تیر ۱۳۸۷. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۹ مارس ۲۰۱۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ خاتمی یاد زنده‌یاد شکیبایی را گرامی داشت
- ↑ «پیام حداد عادل رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس به مناسبت در گذشت خسرو شکیبائی». واحد مرکزی خبر صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۳ ژوئیه ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۲۸ تیر ۱۳۸۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «ضرغامی: شکیبایی هنرمند توانا و خوشنام». واحد مرکزی خبر صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰ ژوئیه ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۲۸ تیر ۱۳۸۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «پیام تسلیت محمود احمدی‌نژاد به مناسبت در گذشت خسرو شکیبائی». خبرگزاری فارس. دریافت‌شده در ۳۰ تیر ۱۳۸۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «کتاب «خسرو شکیبایی» منتشر شد». ایسنا. ۲۳ تیر ۱۳۸۹. دریافت‌شده در ۳ ژانویه ۲۰۲۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ پردیس ملت کاخ مردمی جشنواره فیلم فجر شد/ رونمایی از پوستر خبرگزاری مهر
- ↑ ثبت یک کوچه به نام خسرو شکیبایی | این کوچه کجای تهران است؟ خبرگزاری همشهری
- ↑ نامگذاری یکی از سالن‌های باغ کتاب به نام هامون سینمای ایران خبرگزاری مهر
- «آلبومهای خسرو شکیبایی». وبگاه ایران ترانه. دریافت‌شده در ۲۳ آبان ۱۳۸۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - سمن مرادی‌راد (۱۳۷۷)، زندگی و فیلم‌های خسرو شکیبایی، تهران: نشر علم، شابک ۹۶۴-۴۰۵-۰۴۸-۷
{{یادکرد}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
منابع تکمیلی
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]- https://www.farsnews.ir/news/8704280149/خسرو-شكيبايي-درگذشت
- http://www1.jamejamonline.ir/newstext2.aspx?newsnum=100944060248 بایگانی‌شده در ۲۹ مارس ۲۰۱۶ توسط Wayback Machine
- http://old.alef.ir/vdcip5ar3t1aqy2.cbct.html?264739
- https://www.aftabir.com/news/view/2008/jul/18/c5c1216370089_art_culture_cinema_khosro_shakibaei.php/خسرو-شکیبایی-درگذشت
- https://www.farsnews.ir/news/8704300194/اعلام-پيام-تسليت-محمود-احمدي‌نژاد-در-مراسم-تشييع-خسرو-شكيبايي
- https://www.fardanews.com/fa/news/81014/طلاق‌های-سینمای-ایران
پیوند به بیرون
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
- عکسهای تشییع پیکر خسرو شکیبایی (خبرگزاری مهر)
- عکسهای تشییع پیکر خسرو شکیبایی (خبرگزاری مهر)
- «/گزارش تصويری/۲ اختتاميه مسابقه سينمای ايران بيست و سومين جشنواره بين‌المللی فيلم فجر». خبرگزاری ایسنا. ۲۳ بهمن ۱۳۸۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - «/ گزارش تصويری/۳ اختتاميه بيست و پنجمين جشنواره فيلم فجر». خبرگزاری ایسنا. ۲۳ بهمن ۱۳۸۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - «گزارش تصویری/ افتتاحیه جشنواره بیست و هفتم فیلم فجر (۲)». خبرگزاری مهر. ۱۲ بهمن ۱۳۸۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - «ششمین دوره جشن حافظ (سال 1381) - جشن حافظ». وبسایت رسمی جشن حافظ. ۲ اسفند ۱۴۰۰.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - خسرو شکیبایی در بانک اطلاعات اینترنتی فیلم‌ها (IMDb)
- خسرو شکیبایی در وبگاه ایران‌آکت
- اهالی تهران
- بازیگران تئاتر مرد اهل ایران
- بازیگران مرد اهل ایران
- بازیگران مرد تلویزیونی اهل ایران
- بازیگران مرد فیلم اهل ایران
- برندگان تندیس زرین بهترین بازیگر نقش اول مرد
- برندگان سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد
- برندگان سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد
- خاکسپاریها در قطعه هنرمندان بهشت زهرا
- دانشآموختگان دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران
- درگذشتگان ۱۳۸۷
- درگذشتگان ۲۰۰۸ (میلادی)
- درگذشتگان به علت سرطان در ایران
- درگذشتگان به علت سرطان کبد
- زادگان ۱۳۲۳
- زادگان ۱۹۴۴ (میلادی)
- صداپیشگان مرد اهل ایران
- فیلمنامهنویسان اهل ایران
- بازیگران مرد اهل تهران