تایر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
تایرهای انبارشده

تایر (به انگلیسی: Tyre,Tire) یا لاستیک خودرو عبارت است از بخشی از بدنهٔ یک خودرو یا وسیلهٔ نقلیهٔ دیگر که به‌صورت حلقه بر دُور چرخ خودرو قرار گرفته‌است. تایرها برای محافظت از چرخ و عملکرد بهتر خودرو در زمانی که چرخ خودرو در تماس با زمین است ایجاد شده‌اند.

تایر، قطعه‌ای لاستیکی است که بر روی چرخ وسیلهٔ نقلیه سوار می‌شود، به‌نحوی‌که با سطح زمین همواره در تماس است و با کاستن از شدت ضربات ناشی از عوارض جاده و تحمل بار واردشده، حرکت چرخ و جابه‌جایی وسیلهٔ نقلیه را بسیار آسان می‌کند.
بیشتر تایرها با هوا پُر می‌شوند و از لاستیک یا پلاستیک‌های مصنوعی، که رفتاری مشابه لاستیک دارند، ساخته می‌شوند. آن‌ها را با سیم یا نخ تقویت می‌کنند.

آج[ویرایش]

آجِ تایر

تایرها آج‌هایی بر روی خود دارند. هریک از بخش‌های مجزای نقش رویه، با شکل‌های هندسی مختلف، مانند دنده یا نوار، که با شیار از یکدیگر جدا شده‌اند و درمجموع، نقش رویه را تشکیل می‌دهند آج نامیده می‌شوند. نوعی آج یا بخش مجزایی از نقش رویه به‌شکل چندوجهی با مَقاطع مثلثی یا گِرد یا چهارگوش آج‌قطعه نامیده می‌شود. آج‌ها این امکان را می‌دهند که کشش بیشتری در سطح تایر به‌وجود بیاید و همچنین جلوِ ساییدگی زودهنگام تایر را می‌گیرند.

نقشِ آج لاستیک خودرو در هوای بارانی مهم است، چون باعث می‌شود تا با جلو رفتن اتومبیل، آب از زیر تایر کنار زده شود. آب از طریق چاک‌های تایر به بیرون پاشیده می‌شود و تایر با جادهٔ خشک در تماس قرار می‌گیرد. طرح آج برای حرکت بر روی جادهٔ خشک چندان مهم نیست، ولی تایرهای بی آج خطرناک‌اند. بعضی خودروها تایرهای ضد پنچری دارند که با نوعی اسفنج پر شده‌اند. هنگامی که این تایرها سوراخ شوند می‌توان با سرعت کم به رانندگی ادامه داد.

تعویض لاستیک[۱][ویرایش]

اگر قطر عاج تایر کمتر از ۱٫۱۶th از یک اینچ (یا کمتر از مقدار پیشنهادی کارخانه) باشد تایرها تحلیل رفته و کهنه شده‌اند.

تعویض لاستیک‌های فرسوده با یکدیگر برای استفاده بیشتر از آن‌ها نیست چرا که هدف از این کار افزایش عمر هر لاستیک می‌باشد و اگر نیاز به این مورد نباشد مکانیک این تعویض را انجام نداده و هزینه آن برای شما محسوب نمی شود.

این نوع چرخش و تعویض لاستیک‌ها در تمامی خودروها قابل انجام دادن نمی باشد.

چگونگی تعویض لاستیک ها[ویرایش]

  • کهنگی و آسیب دیدگی لاستیک‌ها مورد بررسی قرار می‌گیرد
  • عاج‌های تایرها چک می‌شوند
  • لاستیک‌ها را باز کرده و تعویض می‌کنند

ریشه‌یابی و تلفظ[ویرایش]

تایر، از واژهٔ فرانسوی “tirer” به معنای کشیدن، ریشه گرفته‌است. این نامگذاری به این علت این است که در گذشته تایر به تسمه‌های آهنی و سیم‌های ضخیمی که به دور چرخ‌های کالسکه کشیده می‌شد، اطلاق می‌شده. در آهنگری به سبک فرانسوی، کلمهٔ تایر یا کشیدن برای ساخت میلهٔ آهنی استفاده می‌شده. همچنین این واژه به پروسهٔ ساخت سایر فلزات و نورد نیز اطلاق می‌شده. یکی از نخستین دفعاتی که نام تایر در زبان انگلیسی ذکر شد به سال ۱۸۵۳ برمی‌گردد. در آن زمان، در مجلهٔ لندن، مقاله‌ای با عنوان «فواید استفاده از چرخ‌های پهن» چاپ شد. در این مقاله روش متداول حفاظت از چرخ، خم کردن دو میله (که به آن‌ها تایر گفته می‌شود) معرفی شده‌بود، که با آن میله‌ها تسمه ساخته می‌شد و سپس آن‌ها را به چرخ متصل می‌کردند؛ ولی همچنین در این مقاله اشاره شده بود که بهتر است به جای میله‌ها، از نوارهای آهنی که به آن‌ها «چرخ پهن» گفته می‌شود استفاده شود. زیرا میله‌ها وقتی استفاده می‌شوند باعث خوردگی چرخ می‌شوند. به عنوان نمونهٔ دیگر از استفاده از واژهٔ تایر در زبان انگلیسی، می‌توان به شمارهٔ ۱۵ مجلهٔ اسکاتس که توسط جیمز بوسول در سال ۱۷۵۳ نوشته شد اشاره کرد.

یکی دیگر از ریشه‌های کلمهٔ تایر در لغت‌نامهٔ برخطّ ریشه‌یابی آورده شده. اساساً این واژه خلاصه شدهٔ واژهٔ “attire” است که معنی لغوی آن لباس است. به عبارت دیگر، چرخی که تایر دارد، چرخ ملبس (لباس پوشیده) است. این دیدگاه را ممکن است برخی دیگر از ریشه‌یاب‌ها نیز به آن اشاره کرده باشند. [نیازمند منبع]

در دهه ۱۸۴۰ یعنی زمانی که انگلیسی‌ها شروع به استفاده از آهن چکش‌خوار برای چرخ ماشین‌آلات ریلی کردند، هجی کردن تایر به صورت (tyre) به تدریج دیده‌شد. گرچه، ناشران سنتی همچنان به نوشتن تایر به صورت tire ادامه دادند. روزنامهٔ تایمز در انگلستان تا سال ۱۹۰۵ تایر را tire هجی می‌کرد. هرچند، در انگلستان در قرن ۱۹، هجی کردن به صورت tyre برای تایرهای بادی رواج یافت. در چاپ ۱۹۱۱ دائرةالمعارف بریتانیکا آمده‌است، «امروزه بالاترین مقام‌های انگلیس، هجی‌کردن تایر به صورت ‘tyre’ را پذیرفته‌اند، ولی در آمریکا این شیوهٔ هجی کردن ناشناخته است.» در فواید انگلیسی مدرن فالر در سال ۱۹۲۶ گفته‌شده «از نظر ریشه‌یابی واژهٔ تایر، هیچ اشکالی در هجی کردن آن به صورت tyre وجود ندارد، هرچند دلیلی برای استفاده از این فرم جدید نیست.» در طول قرن بیستم tyre به عنوان فرم استاندارد هجی کردن تایر در زبان انگلیسی برتانیایی انتخاب شد.

تاریخچه[ویرایش]

تایرهای فلزیِ گاری را گرم می‌کردند تا منبسط شوند و سپس آن‌ها را بر روی چرخ‌های چوبیِ گاری نصب می‌کردند. هنگامی‌که چرخ در آب فرومی‌رفت، انقباض فلز بر روی چرخ باعت می‌شد تا آن دو به یک‌دیگر متصل و محکم شوند. در اتومبیل‌های ابتدایی و دوچرخه‌ها، از تایرهای لاستیکیِ توپُر استفاده می‌شد، ولی رابرت تامسون در سال ۱۸۴۵ میلادی تایر بادی را اختراع کرد و جان بوید دانلوپ در سال ۱۸۸۸ آن را تکمیل کرد.

انواع[ویرایش]

  • تایر بارمتعارف: نوعی تایر سواری با بیشینهٔ فشار باد ۳۵ پسی
  • تایر کم‌بار: نوعی تایر سواری که ظرفیت حمل بار آن کمتر از تایر بارمتعارف است.
  • تایر پُربار: نوعی تایر سواری که بیشینهٔ فشار باد آن می‌تواند بیش از تایرهای بارمتعارف باشد و به همین دلیل، ظرفیت حمل بار آن بیشتر است.
  • تایر سواری: تایری ویژهٔ خودرهای سواری با قطر رینگ کمتر از ۱۸ اینچ یا ۴۵/۷ سانتی‌متر

ساییدگی نامتوازن تایرها[۲][ویرایش]

به مرور زمان تمامی لاستیک‌ها تحلیل رفته و نیاز به تعویض شدن دارند.اما در حالی که این امر برای تمامی خودروها به وقوع می پیوندد,راه‌هایی وجود دارد تا راننده‌ها عمر لاستیک‌های خودروی خود را افزایش دهند.

خطوط تحلیل رفته و ساییده شدن روی لاستیک‌ها می‌تواند اطلاعات زیادی از نحوه حرکت خودرو و ساییدگی نامتوازن تایرها در طول مدت استفاده و نیاز به تنظیمات به خصوص بدهد.

شناسایی و بررسی آج لاستیک می‌تواند به شما کمک کرده و باعث شود تعمیرکار تغییرات و تعمیرات مناسبی را انجام دهد.

چگونگی عملکرد این سیستم[ویرایش]

هنگامی که خودروی جدید یا گواهی شده از طرف نمایندگی را خریداری می کنید باید دارای ۴ لاستیک متناسب و یکسان باشد که فشار هوای درستی درون آن‌ها بر حسب psi یا پوند بر اینچ مربع باشد. به مرور زمان فشار موتور و حرکت خودرو باعث تحلیل رفتن لاستیک‌ها و نیاز به تعویض آن‌ها می‌شود.

وقتی یکی از لاستیک‌ها نیاز به تعویض پیدا می‌کند این امکان وجود دارد که تمامی لاستیک‌ها این نیاز را داشته باشند.

تعویض یکی از چرخ‌ها با برند یا سایز دیگر می‌تواند باعث از دست رفتن خودرو شود.

یک تعمیر کارمی تواند شما را در چگونگی تعویض تایرها راهنمایی کند.

علل رایجی که سبب این اتفاق می شود[ویرایش]

  • تنظیم نبودن باد تایرها : فشار پیشنهادی و مناسب برای هر تایر در کنار آن و بر حسب psi درج شده‌است و نشانگر آن است که چه مقدار هوا باید داخل آن باشد.

کم باد یا پر باد بودن تایرها می‌تواند باعث نامتوازن تحلیل رفتن تایرها شود.لاستیک پر باد معمولا از وسط‌ها شروع به تحلیل رفتن و ساییده شدن می‌کند و این امر در لاستیک‌هایی که کم باد هستند از لبه‌های لاستیک اتفاق می افتد.

یک تعمیرکار می‌تواند به شما نشان دهد که مقدار فشار پیشنهادی در کدام قسمت لاستیک درج شده‌است.

  • تراز نبودن خودرو : خودروهای جدید از طرف تولیدکننده‌ها به صورت تراز ساخته می‌شوند تا به بازده ثابت و حفظ کارایی خودرو کمک کرده و عمر لاستیک‌ها را افزایش دهد.در خودرویی که از حالت بالانس خارج شده باشد لاستیک‌ها به‌طور صاف و مستقیم قرار نمی‌گیرند و خودرو برای حرکت در مسیر مستقیم کار سختی را انجام می‌دهد.

اگر خودروی شما به سمت راست یا چپ کشیده شود می توانید از بالانس نبودن تایرها مطلع شوید.در این حالت به هنگام رانندگی در مسیر مستقیم,فرمان با زاویه قرار دارد و باعث تحلیل رفتن تایرها می‌شود.

  • عدم جابه جایی چرخشی تایرها با یکدیگر : در خودروهایی که موتور در جلوی خودرو قرار دارد تایرهای جلویی نسبت به تایرهای عقب وزن بیشتری را تحمل می‌کنند.علاوه بر این وزن آن‌ها وظیفه ترمز کردن و چرخیدن را نیز دارند.

به همین دلیل جابه جایی لاستیک‌ها پیشنهاد شده‌است.بدین صورت که لاستیک‌های جلو با عقب و راست با چپ تعویض می‌شود.تایرهایی که تعویض نشدند باافزایش علائم ساییدگی و لاستیک‌های عقب با کاهش این علائم روبه رو می‌شوند.

روند انجام این پروسه توسط یک تعمیرکار سیار[ویرایش]

یک تعمیرکر مجرب سیار به منزل و یا محل کار شما خواهد آمد تا دلیل تحلیل رفتن نامتوازن تایرهای خودروی شما را بررسی کند.

سپس یک گزارش بررسی با جزییات را آماده می‌کند که شامل دلیل بروز این مشکل و هزینه‌های برآورد شده برای تعمیرات آن است.

چگونگی انجام پروسه[ویرایش]

یک تعمیرکار در ابتدا برای بدست آوردن اطلاعاتی از اینکه چه چیزی باعث بروز این مشکل شده‌است,لاستیک‌ها و نحوه ساییده شدن ان را بررسی می‌کند.

اگر مکانیک به کم/پر باد بودن تایرها مشکوک شود از فشارسنج تایر برای تعیین دقیق فشار درون آن استفاده می‌کند و عدد به دست آمده را با فشار پیشنهادی که روی تایر درج شده مقایسه می‌کند.

با توجه به اندازه گیری فشار تعمیرکار لاستیک را باد زده و یا مقداری از هوای درون آن را خارج می‌کند.ساییدگی در میانه لاستیک به معنی آن است که تعمیرکار مقداری ار باد درون تایر را خارج می‌کند.

درحالی که ساییدگی در لبه‌های تایر به معنی آن است که تعمیرکار مقداری باد به آن اضافه می‌کند.

اگر تشخیص تعمیرکار بالانس نبودن خودرو باشد باید قطعاتی که مرتبط با سیستم تعلیق خودرو است را تنظیم کنند که ممکن است در اثر ضربه یا فشار از حالت بالانس خارج شده باشند.

همچنین قطعات مرتبط با سیستم تعلیق خودرو به مرور زمان تحلیل رفته و خراب می‌شوند که باعث خارج شدن خودرو از حالت بالانس می‌شود.

در طول عملیات مرتبط با تراز کردن خودرو تعمیرکار سایر قطعات را نیز چک می‌کند تا در صورت لزوم تعویض شوند. تعمیرکار تمامی قسمت‌ها را تنظیم می‌کند و به همین دلیل خودرو بعد از آن در مسیر مستقیم حرکت خواهد کرد.

اگر ساییدگی‌های روی تایر بیشتر در لاستیک‌های جلو مشخص باشد,تایرها باید با یکدیگر جایگزین شوند. تعمیرکار تمامی لاستیک‌ها را باز کرده و یا هم جایگزین می‌کند.

در تمامی سرویس‌های تعمیراتی تعمیرکار آج موجود روی لاستیک‌ها را نیز چک می‌کند تا از سالم بودن آن‌ها اطمینان حاصل کند.تایرهای با آج خورده شده از کارایی کمتری نسبت به تایرهای جدید برخوردار هستند.

وقتی لاستیک‌ها را تعویض می کنید استفاده از یک مارک و یک سایز از اهمیت برخوردار است.

این سرویس تا چه اندازه اهمیت دارد ؟[ویرایش]

با وخیم شدن ساییدگی و تحلیل رفتن تایرها,آن‌ها توانایی چسبندگی خود به سطح جاده را از دست داده و نیاز به تعویض پیدا می‌کنند.

اگر شما متوجه تحلیل رفتن نامتوازن تایرهای خودرو شوید,به خصوص در مواقعی که خودرو از حالت بالانس در می آید باید از یک تعمیرکار برای چک کردن خودرو استفاده کنید.

توجه کردن به علائمی نظیر به چپ و راست گشیده شدن خودرو می‌تواند به مانند یک نشانگر باشد که خودرو به تراز شدن نیاز دارد.بررسی و اصلاح دلایل ساییدگی تایرها می‌تواند به شما در ذخیره پول و زمان کمک کند.

منابع[ویرایش]

  1. «رگلاژ-Reglazh-تعویض سالیانه لاستیک ها به صورت چرخشی-چگونگی تعویض لاستیک ها»(en-US)‎. به کوشش reglazh - رگلاژ. ۱۳۹۷-۰۲-۲۴T10:00:43+00:00. بازبینی‌شده در 2018-05-30. 
  2. «رگلاژ-Reglazh-ساییدگی نامتوازن تایرها را جدی بگیرید-ساییدگی لاستیک خودرو»(en-US)‎. به کوشش reglazh - رگلاژ. ۱۳۹۷-۰۳-۱۳T10:00:22+00:00. بازبینی‌شده در 2018-06-07. 

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «‎ Tire ‎». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۵ ژوئیهٔ ۲۰۱۵.

تایرستان

  • دانشنامهٔ آکسفورد
  • فرهنگ واژه‌های مصوّب فرهنگستان تا پایان سال ۱۳۸۹ (مجموع هشت دفتر فرهنگ واژه‌های مصوّب فرهنگستان)