بت‌پرستی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از بت (تندیس))
پرش به: ناوبری، جستجو
Museo nazionale del Cinema - Cabiria (Turin).jpg

بُت تندیسی از سنگ یا چوب یا فلز یا هر چیز دیگری‌است که به شکل انسان یا جانور یا هر شکل خیالی یا راستینی بسازند و پرستش‌کنند. در زبان فارسی لفظ بت را برگرفته از نام بودا دانسته‌اند، از آنجا که در آیین بوداییان می‌باید مجسمه‌ای از او در هر خانه باشد. بوداییان این مجسمه‌ها را می‌آراستند و زیبا می‌کردند (برخلاف اعراب که بت‌هایشان می‌توانست هیکلی بی‌شکل از خرما یا چوب باشد) و در ادبیات فارسی بت برابر با معشوق زیباروی هم آمده‌است.

بت پرستی تقریباً در بین تمام ملل گذشته وجود داشته‌است. ایرانیان از معدود اقوامی هستند که هیچ گاه بت پرستی را به صورت رسمی نپذیرفته‌اند. هگل فیلسوف آلمانی می‌گوید: «ایرانیان با بت‌پرستی دشمن بودند و نیایشگاه‌های یونان را برای همین ویران کردند، اگرچه ایرانیان با همۀ دین‌های دیگر مدارا می‌کردند اماچون یونانیان برای خدا نمود این جهانی ساخته بودند، با آن به مخالفت برخاستند.»[۱][نیازمند منبع معتبر] در قرآن نام بت‌های قوم نوح ود، یغوث، یعوق و نصر و بت‌های اعراب لات و منات و عزی و بت‌های دیگری همچون بعل آمده‌است.

یونانیان نیز گرچه برای خدایان خود جسم و روح معتقد بودند اما بت‌هایی از زئوس، هرا، آتنا، آرتمیس و هرکول ساخته و به ستایش آن پرداخته‌اند. مصریان نیز بت‌هایی همچون رع، آمون، اوزیریس، ایزیس، ست و آنوبیس را می‌پرستیدند. رومیان هم از ژوپیتر، جونو، دیانا و ونوس مجسمه‌هایی ساخته و به عبادت آن می‌پرداختند. هبل و لات و منات و عزی و ود و یغوث و یعوق و نصر نیز از بت‌های اعراب بودند. در آیین میترائیسم نیز که در ایران شکل گرفت، بعدها تندیس‌هایی از آناهیتا و میترا ساخته شد و مورد ستایش قرار گرفت.

آیین بودایی نیز که در چین و تا حدودی هندوستان رواج دارد معتقد به عبادت بتی به نام بوداست. در آیین برهمایی هم بت‌هایی چون شیوا جلوه گری می‌کنند. بت پرستی در قالب آیین شینتو و سایر ملل آسیای جنوب شرقی به وفور دیده می‌شود. عیلامیان باستان نیز که در میان رودان ساکن بودند پیرو توتم پرستی بوده و خدایانی مانند مردوک، بعل، انلیل و ائا داشتند.

واژهٔ «بت» از پارسی میانه «بت» but گرفته شده که به معنی بودا است.[۲]

بت پرستی درقرآن[ویرایش]

مرادكسانی هستندكه معتقدنداشیائی كه دوروبرانهاست ویامخلوق انهاخدای انانندوبرای خدآیان خودنامهائی نیزقرارمیدهندقرآن ازاین بتان به نصب-اوثان-اصنام-تماثیل-الهه-ارباب-ازلام وجبت تعبیرنموده ونام برخی ازبتان اقوام راذكرنموده است

یك-بعل بت قوم الیاس125صافات

دو-ود-سواع-یعمق-نسر-یغوث بتهای قوم نوح23نوح

سه-گوساله سامری-طاغوت جبت زمان موسی

چهار-لات-عزی-منات اعراب جاهلیت19نجم وافسانه غرانیق[۳]

منابع[ویرایش]

  1. هفته‌نامه امرداد، شنبه ۱۴ بهمن ۱۳۹۱، سال سیزدهم، شماره ۲۹۰، ص ۸.
  2. D. N. MacKenzie. "but", in A Concise Pahlavi Dictionary.
  3. 19تا21نجم
  • محمد بهشتی، فرهنگ فارسی صبا، نشر صبا

جستارهای وابسته[ویرایش]