دیوید نیل مکنزی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
دیوید نیل مکنزی
نام اصلی David Neil MacKenzie
زمینهٔ کاری زبان‌های ایرانی
زادروز ۸ آوریل ۱۹۲۶
لندن
مرگ ۱۳ اکتبر ۲۰۰۱
بنگور، ولز
ملیت انگلیسی
پیشه زبان‌شناس و ایران‌شناس

دیوید نیل مکنزی (به انگلیسی: David Neil MacKenzie) (زادهٔ ۸ آوریل ۱۹۲۶ در لندن – درگذشتهٔ ۱۳ اکتبر ۲۰۰۱ در بنگور، ولز) پژوهشگر بنام در زمینهٔ زبان‌های ایرانی بود.

او زادهٔ لندن بود. در ۱۹۴۳ داوطلبانه به ارتش انگلستان پیوست و در ۱۹۴۵ در هندوستان — که آن زمان مستعمرهٔ بریتانیا بود — خدمت نمود. در همان‌جا بود که مکنزی زبان پشتو را آموخت. از همین‌جا بود که مکنزی با زبان‌های ایرانی آشنا شد. به‌زودی او دانش‌آموختهٔ زبان‌های پارسی، پارسی میانه و پارسی باستان از دانشگاه لندن گردید. میان سال‌های ۱۹۶۱–۱۹۶۲ او تز پی‌اچ‌دی‌اش را در زمینهٔ مطالعات گویش‌های کردی ارائه داد که سبب بلندآوازگی او به‌عنوان یک زبان‌شناس و ایران‌شناس گردید.

در ۱۹۷۵ او کرسی زبان‌شناسی دانشگاه گوتینگن آلمان را به دست آورد. در ۱۹۹۴ بازنشست شد و در بنگور در ولز شمالی سکنی گزید. در این زمان او به عضویت آکادمی بریتانیا درآمد. مکنزی در سال ۲۰۰۱ در ۷۵سالگی در بنگور درگذشت. وی دارای سه پسر و یک دختر بود.

مکنزی به بسیاری از زبان‌های ایرانی چون پشتو، کردی، گورانی، اورامی (هورامی)، خوارزمی، پهلوی و زبان سغدی به‌خوبی آشنایی داشت. کتاب فرهنگ کوچک زبان پهلوی (یا فرهنگ مختصر پهلوی)[۱] او — که در ۱۹۷۱ نوشت و مهشید میرفخرایی با عنوان فرهنگ کوچک پهلوی به فارسی ترجمه کرده‌است[۲] — از کارهای ماندگار او و منبعی برای مطالعهٔ متن‌های پارسی میانه است. فرهنگ زبان خوارزمی وی با مرگش نیمه‌تمام ماند.

مکنزی، علاوه بر زبان‌های ایرانی، در زبان‌های انیرانی‌ای همچون عربی و چینی نیز دستی داشت.

ترجمه به فارسی[ویرایش]

از دیوید نیل مکنزی تاکنون آثار زیر به زبان فارسی ترجمه شده و به چاپ رسیده‌است:

  • م‍ک‍ن‍زی‌، دی.ان.، گویش اورامی (هورامی): کلیات دستور زبان و متون، ترجمۀ محمد‌صدیق زاهدی، تهران: پانیذ‏‫‬‬‬، ۱۳۹۲.
  • م‍ک‍ن‍زی‌، دی.ان.، ف‍ره‍ن‍گ‌ ک‍وچ‍ک‌ زب‍ان‌ پ‍ه‍ل‍وی‌، ت‍رج‍م‍ۀ م‍ه‍ش‍ی‍د م‍ی‍رف‍خ‍رای‍ی‌،‌ ت‍ه‍ران‌: پ‍ژوه‍ش‍گ‍اه‌ ع‍ل‍وم‌ ان‍س‍ان‍ی‌ و م‍طال‍ع‍ات‌ ف‍ره‍ن‍گ‍ی‌‏‫، ۱۳۸۸.‬
  • ده گفتار درباره زبان خوارزمی،‌ آثاری از والتربرونو هنینگ، دیویدنیل‌ مکنزی، هلموت هومباخ، گراردو نیولی، ترجمۀ یدالله منصوری، تهران: طهوری، ‏‫۱۳۸۷.‬‬

دیگر آثار ترجمه‌شدۀ مرتبط با مکنزی[ویرایش]

  • ه‍ن‍ی‍ن‍گ‌، وال‍ت‍ر ب‍رون‍و ه‍رم‍ان‌، ب‍خ‍ش‍ی‌ از ف‍ره‍ن‍گ‌ خ‍وارزم‍ی‌، ب‍ه‌ک‍وش‍ش‌ د. ن‌. م‍ک‍ن‍زی‌، ت‍ه‍ران‌، ان‍ت‍ش‍ارات‌ دان‍ش‍گ‍اه‌ ت‍ه‍ران‌، ۱۳۱۷؛ ۵۵ صفحه.
  • دی‍اک‍ون‍وف‌، ای‍گ‍ور م‍ی‍خ‍ائ‍ی‍ل‍ووی‍چ‌ و آ. ل‍ی‍وش‍ی‍ت‍س‌، ک‍ت‍ی‍ب‍ه‌ه‍ای‌ اش‍ک‍ان‍ی‌ ن‍ی‍س‍ا (اس‍ن‍اد اق‍ت‍ص‍ادی‌)، وی‍راس‍ت‍ار دی‍وی‍د م‍ک‍ن‍زی‌، ت‍رج‍م‍ۀ ش‍ه‍رام‌ ح‍ی‍درآب‍ادی‍ان‌، ت‍ه‍ران‌: ک‍لام‌ ش‍ب‍دا، ۱۳۸۳.
  • م‍ان‍ی‌، ش‍اپ‍ورگ‍ان‌: اث‍ر م‍ان‍ی‌ درب‍ارۀ روی‍داده‍ای‌ پ‍ای‍ان‌ ج‍ه‍ان‌، آوان‍وی‍س‍ی‌، ت‍رج‍م‍ه‌، اس‍اطی‍ر ب‍راس‍اس‌ ق‍رائ‍ت‌ م‍ک‍ن‍زی‌، ب‍ه‌ک‍وش‍ش‌ ن‍وش‍ی‍ن‌ ع‍م‍ران‍ی‌، ت‍ه‍ران‌: اش‍ت‍اد، ۱۳۷۹.

پانویس[ویرایش]

  1. A Concise Pahlavi Dictionary, London, Oxford University Press, 1961
  2. چاپ اول به سال ۱۳۷۳ از سوی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

منابع[ویرایش]

Wikipedia contributors, "David Neil MacKenzie," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=David_Neil_MacKenzie&oldid=333030274 (accessed January 6, 2010).

پیوند به بیرون[ویرایش]