ایرن

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از ایرن زازیانس)
پرش به: ناوبری، جستجو
ایرن
Iren.jpg
نام اصلی ایرن زازیانس
زمینه فعالیت سینما، تئاتر
تولد ۲۰ مرداد ۱۳۰۶
اوت ۱۹۲۷
بابلسر، مازندران
والدین الکساندر زازیانس و واریا
مرگ ۷ مرداد ۱۳۹۱ (۸۵ سال)
۲۸ ژوئیه ۲۰۱۲
بیمارستان دی، تهران
محل زندگی تهران
مدفن گورستان ارامنه تهران (بوراستان)
ملیت ایرانی
پیشه هنرپیشه
سال‌های فعالیت در سینما: ۱۳۳۶–۱۳۶۰
همسر(ها) محمد عاصمی
شاهرخ رفیع
صفحه در وب‌گاه IMDb
صفحه در وب‌گاه سوره
Iren-actress.jpg
نقش «مهد علیا» در سریال «سلطان صاحبقران»
ایرج قادری و ایرن در فیلم موسرخه

ایرن زازیانس (ارمنی: Իրեն Զազյանց; زادهٔ ۲۰ مرداد ۱۳۰۶ در بابلسر - درگذشته ۷ مرداد ۱۳۹۱ تهران) هنرپیشهٔ ایرانی ارمنی‌تبار تئاتر، سینما و تلویزیون بود

ایرن بازیگری را از تئاترفردوسی آغاز کرد و سپس به سینمای ایران راه یافت و تا زمان انقلاب به کار ادامه داد. او در حدود ۳۰ فیلم سینمایی بازی کرد که از بین آنها می‌توان به خداحافظ رفیق، محلل، بلوچ و مو سرخه اشاره کرد.

زندگی‌نامه[ویرایش]

در سال ۱۳۰۶ با نام ایرن زازیانس در بابلسر به دنیا آمد. در ۱۳۲۲ همراه خانواده اش به تهران مهاجرت کرد. در ۱۳۲۸ با بازی در نمایش «کارمند شریف» به طور جدی جذب تئاتر شد و در نمایش‌های بسیاری بازی کرد.[۱] وی از سال ۱۳۲۹ فعالیت خود را با گروه نوشین در تئاتر سعدی ادامه داد و در نمایش بادبزن نوشته اسکار وایلد بازی کرد.[۲] از ۱۳۳۶ به سینما روی آورد و طی بیست سال نزدیک به سی عنوان فیلم را در کارنامهٔ بازیگری اش ثبت کرد. نخستین فیلمش را با نام «مردی که رنج می‌برد» به کارگردانی محمدعلی جعفری بازی کرد و پس از آن با کارگردانانی چون شاپور قریب (در خروسامیر نادری (در خداحافظ رفیق) همکاری کرد. در دو فیلم ساموئل خاچیکیان به نام‌های دلهره و اضطراب نیز نقش آفرینی کرده است. در تمام سال‌های فعالیت سینمایی اش در نقش اصلی یا یکی از نقش‌های اصلی حضور داشته است.[۳]

او دربارهٔ نقش‌های سینمایی اش می‌گوید:

«بازیم در نقش‌های مختلف متفاوت بود. هر نقشی برایم ویژگی خودش را داشت و سعی می‌کردم زن‌هایی را که نقش شان را بازی می‌کردم، درک کنم. سیر در احوال این زن‌ها و مطالعه دربارهٔ آنها برایم خیلی جالب بود. به خصوص که همیشه می‌گفتم من به علاوه یک زن دیگر، یک تکامل است.»[۴]

از دیگر فیلم‌های کارنامهٔ این بازیگر می‌توان به جاده زرین سمرقند، ساحل دور نیست، شام آخر و ... اشاره کرد. ایرن در کارنامهٔ سینمایی اش مجموعه‌های تلویزیونی غریبه، تخت ابونصر و سلطان صاحبقران (به کارگردانی علی حاتمی) را نیز ثبت کرده است که در مجموعهٔ اخیر نقش «مهد علیا» را برعهده داشت.[۵]

در سال‌های نخست استقرار جمهوری اسلامی در ایران، ایرن در دو فیلم سینمایی «جایزه» به کارگردانی علیرضا داوودنژاد و «خط قرمز» ساخته مسعود کیمیایی بازی کرد اما هردو فیلم توقیف شدند. وی همچنین در چند قسمت از سریال هزاردستان به کارگردانی علی حاتمی حضور داشت اما بخش‌هایی که ایرن در آن بازی کرده بود حذف شدند و در نهایت هم‌زمان با موج ممنوعیت کار بازیگران قبل از انقلاب، به صورت رسمی ممنوع‌الکار شد.[۶]

آخرین تصویر ایرن در فیلم «شیرین» (عباس کیارستمی، ۱۳۸۷) بر پرده نشست.[۷]

ایرن که در سال‌های آخر زندگی با بیماری سرطان ریه دست و پنجه نرم می‌کرد سرانجام بامداد روز شنبه هفتم مردادماه در سن ۸۵ سالگی در تهران درگذشت. مراسم تشییع وی روز دوشنبه نهم مرداد در «آرامستان بوراستان» به خاک سپرده شد.[۸][۹]


نمایش‌ها[ویرایش]

بادبزن خانم ویندرمیر، پرتگاه، پیچ خطرناک، تاواریش، جاده زرین سمرقند، رقیب، شب بحرانی، شوهر ایده‌آل، شیادان، ...[۱۰]

فیلم‌شناسی[ویرایش]

سینمایی[ویرایش]

ردیف نام فیلم سال کارگردان
۱ مردی که رنج می‌برد ۱۳۳۶ محمدعلی جعفری
۲ چشم به راه ۱۳۳۷ عطاءالله زاهد
۳ قاصد بهشت ۱۳۳۷ ساموئل خاچیکیان
۴ چشمه آب حیات ۱۳۳۸ سیامک یاسمی
۵ مروارید سیاه ۱۳۳۹ مهدی رئیس‌فیروز
۶ سایه سرنوشت ۱۳۴۰ اسماعیل کوشان
۷ ساحل دور نیست ۱۳۴۱ سردار ساگر
۸ دلهره ۱۳۴۱ ساموئل خاچیکیان
۹ تار عنکبوت ۱۳۴۲ مهدی میرصمدزاده
۱۰ کشتی نوح ۱۳۴۷ خسرو پرویزی
۱۱ جاده زرین سمرقند ۱۳۴۷ ناصر ملک‌مطیعی
۱۲ پسر زاینده‌رود ۱۳۴۹ حسین مدنی
۱۳ خداحافظ رفیق ۱۳۵۰ امیر نادری
۱۴ عمو یادگار ۱۳۵۰ پرویز کاردان
۱۵ محلل ۱۳۵۰ نصرت کریمی
۱۶ همای سعادت ۱۳۵۰ چاناکیا (هندی)
۱۷ حکیم‌باشی ۱۳۵۱ پرویز نوری
۱۸ تختخواب سه نفره ۱۳۵۱ نصرت کریمی
۱۹ بلوچ ۱۳۵۱ مسعود کیمیایی
۲۰ خروس ۱۳۵۲ شاپور قریب
۲۱ تعقیب تا جهنم ۱۳۵۲ روبرت اکهارت
۲۲ اکبر دیلماج ۱۳۵۲ خسرو پرویزی
۲۳ موسرخه ۱۳۵۳ عبدالله غیابی
۲۴ بابا خالدار ۱۳۵۴ مسعود اسداللهی
۲۵ اضطراب ۱۳۵۴ ساموئل خاچیکیان
۲۶ شام آخر ۱۳۵۵ شهیار قنبری
۲۷ برهنه تا ظهر با سرعت ۱۳۵۵ خسرو هریتاش
۲۸ زخم خنجر رفیق ۱۳۵۸ عزیزالله بهادری
۲۹ خط قرمز[۱۱][۱۲] ۱۳۶۰ مسعود کیمیایی
۳۰ جایزه[۱۱][۱۲] ۱۳۶۱ علی‌رضا داوودنژاد

مجموعه‌های تلویزیونی[ویرایش]

سال نام مجموعه کارگردان
دوستت دارم، دوستت دارم[۱۳] ۱۳۵۴–۱۳۵۳ حمید میرمطهری
سلطان صاحبقران[۱۱][۱۲] ۱۳۵۴ علی حاتمی
غریبه[۱۴] ۱۳۵۴ محمدعلی زرندی‌فر
تخت ابونصر[۱۲] ۱۳۵۵–۱۳۵۴ مرتضی علوی
هزاردستان[۱۵] ۱۳۶۶–۱۳۵۸ علی حاتمی

توضیحات[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. گروه تحقیق و پژوهش سینما. ارامنه و سینمای ایران. تهران: انتشارات روزنه کار، ۱۳۸۳. ۱۰۳. ISBN 964-6728-44-8. 
  2. «ایرن زازیانس، بازیگر سینما و تئاتر درگذشت». رایو زمانه، ۰۷ مرداد ۱۳۹۱. 
  3. گروه تحقیق و پژوهش سینما. ارامنه و سینمای ایران. تهران: انتشارات روزنه کار، ۱۳۸۳. ۱۰۳. ISBN 964-6728-44-8. 
  4. پارسی، لادن. «یادی از یک ستاره قدیمی». بی‌بی‌سی فارسی، ۱۳ ژوئیه ۲۰۰۴. 
  5. گروه تحقیق و پژوهش سینما. ارامنه و سینمای ایران. تهران: انتشارات روزنه کار، ۱۳۸۳. ۱۰۳. ISBN 964-6728-44-8. 
  6. «ایرن زازیانس، بازیگر سینما و تئاتر درگذشت». رایو زمانه، ۰۷ مرداد ۱۳۹۱. 
  7. «بازیگر قدیمی سینمای ایران درگذشت». خبرآنلاین. 
  8. «بازیگر قدیمی سینمای ایران درگذشت». خبرآنلاین. 
  9. «ایرن بازیگر ایرانی درگذشت». بی‌بی‌سی فارسی، ۰۷ مرداد ۱۳۹۱. 
  10. فرهنگ سینمای ایران. تهران: مؤسسه انتشارات نگاه، ۱۳۷۷. ۵۸. شابک ‎۹۶۴–۶۱۷۴–۸۹–۲. 
  11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ ۱۱٫۲ «ایرن، نخستین ستاره ایران (مصاحبه با ایرن)». جدید آنلاین، ۷ مرداد ۱۳۹۱. بازبینی‌شده در ۳ مرداد ۱۳۹۴. 
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ ۱۲٫۲ ۱۲٫۳ «ایرن بازیگر مشهور سینمای ایران درگذشت». دویچه‌وله فارسی، ۲۸ ژوئیه ۲۰۱۲. بازبینی‌شده در ۲۴ ژوئیه ۲۰۱۵. 
  13. «بازیگری برای تمام فصول... (ایرن: نمایش‌ها، فیلم‌ها، سریال‌ها)». روزنامهٔ الکترونیکی «روزآنلاین»، ۱۱ مرداد ۱۳۹۱. بازبینی‌شده در ۳ مرداد ۱۳۹۴. 
  14. فرهنگ سریالهای تلویزیونی ایران از آغاز تا امروز؛ ماهنامه سینمایی «فیلم»، شماره ۲۴۵، ۱۵ آذر ۱۳۷۸، صفحهٔ ۱۱۶
  15. «از لاله‌زار تا هزاردستان: داستان زندگی نخستین ستاره زن سینمای ایران». رسانهٔ فرهنگی هنری پندار، ۸ مرداد ۱۳۹۱. بازبینی‌شده در ۳ مرداد ۱۳۹۴. 

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]