اومبرتو اکو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
اومبرتو اکو
اومبرتو اکو مه ۲۰۰۵
شناسنامه
نام کامل اومبرتو اکو
دوره فلسفه معاصر
مکتب فلسفه قاره‌ای
علایق اصلی نشانه‌شناسی
زادروز ۵ ژانویهٔ ۱۹۳۲(۱۹۳۲-01-0۵)
زادگاه الساندریا، پیمونت، ایتالیا
تاریخ مرگ ۱۹ فوریه ۲۰۱۶ میلادی (۸۴ سال)[۱]
محل مرگ میلان، لمباردی، ایتالیا
همسر(ها) رِناته رامگه
امضا
Umberto Eco signature.svg


اومبرتو اکو (به ایتالیایی: Umberto Eco) (زاده ۵ ژانویه ۱۹۳۲-درگذشته ۱۹ فوریه ۲۰۱۶) نشانه‌شناس، فیلسوف، متخصص قرون وسطی، منتقد ادبی و رمان‌نویس ایتالیایی بود. اکو پس از گرفتن مدرک دکترا در دانشگاه تورینو، در دانشگاه‌های میلان، فلورانس، بولونیا و کولژ دو فرانس تدریس کرد.

اومبرتو اکو بیشتر به رمان‌نویس معروف است. درحالی که او در وهلهٔ اول یک نشانه‌شناس و فلسفه‌دان است و در برابر بیش از ۴۰ کتاب علمی و صدها مقاله، تنها ۵ رمان نوشته‌است. وی یکی از مهمترین و پرکارترین اندیشمندان و روشنفکران دنیای معاصر به شمار می‌رفت و از جمله مهمترین زبان‌شناسان و نشانه‌شناسان ساختارگرا بود. اکو از طرفداران گفتگوی میان شرق و غرب بشمار می‌رفت و از هواداران افزایش ارتباطات و فهم متقابل در محیط بین‌المللی بود و علاقهٔ زیادی به زبان بین‌المللی اسپرانتو داشت.

اکو مدتی رئیس دانشکدهٔ انسان‌شناسی دانشگاه بولونیا بود. او همچنین متن‌های آکادمیک فراوانی درزمینهٔ فلسفه، نشانه‌شناسی و نقد ادبی و کتاب‌هایی برای کودکان نوشت. سیارک ۱۳۰۶۹ به نام اوست.

زندگی[ویرایش]

اومبرتو در شهر آلساندریا در استان پیدمونت به دنیا آمد. پدرش جولیو که در خانواده‌ای با ۱۳ فرزند بزرگ شده‌بود، قبل از آن‌که به جبههٔ جنگ جهانی دوم برود، حسابدار بود. در طول جنگ، اُمبرتو و مادرش جیووانا در دهکدهٔ کوچکی در کوه‌های پیدمونت زندگی می‌کردند.[۲] اکو پس از جنگ برای مطالعهٔ فلسفهٔ قرون وسطی و ادبیات وارد دانشگاه بولونیا شد. در سال ۱۹۵۴ مدرک لیسانس خود را با پایان‌نامه‌ای که درمورد توماس آکویناس با عنوان مسایل زیبایی‌شناسی در اندیشهٔ توماس قدیس نوشته‌بود، دریافت کرد. در همان سال اعتقاد به خدا را کنار گذاشت و از کلیسای کاتولیک خارج شد.[۳] او در سال ۱۹۵۶ با بسط دادن تز دکترای خود اولین کتابش را با نام «مسائل اخلاقی سنت توماس»[۴] منتشر کرد.

در سال ۱۹۵۹ کتاب تکامل زیبایی‌شناسی سده‌های میانه را منتشر کرد. کتابی که در حکم تکامل رسالهٔ پیشین اوست. کتاب سوم او در این مورد، حدود سی سال بعد در سال ۱۹۸۷ با عنوان «هنر و زیبایی در زیبایی‌شناسی سده‌های میانه» است.

در سال ۱۹۶۱ وی در دانشگاه‌های تورینو، میلان و فلورانس و بولونیا فلسفه و نشانه‌شناسی تدریس کرد. اثر گشوده کتابی که با موضوع هنر مدرن در سال ۱۹۶۲ منتشر شد شهرت وی را آغاز نمود.

اکو در سپتامبر ۱۹۶۲ با رِناته رامگه، یک معلم هنر آلمانی، ازدواج کرد و از او یک پسر و یک دختر دارد. او در آپارتمانی در میلان و یک خانهٔ ویلایی در ریمینی سکونت داشت؛ در اولی کتابخانه‌ای با ۳۰ هزار جلد کتاب و در دومی کتابخانه‌ای ۲۰ هزار جلدی وجود دارد. اومبرتو اکو بیش از ۳۰ دکترای افتخاری از دانشگاه‌های مختلف دنیا دریافت کرد.
اومبرتو اکو در ۱۹ فوریه ۲۰۱۶ به علت سرطان لوزالمعده در منزلش در میلان درگذشت.[۵]

داستان‌نویسی[ویرایش]

از میان پیشروان نشانه‌شناسی جدید و ساختارگرایی ادبی، اکو و ژولیا کریستوا رمان‌نویس نیز هستند. معروف‌ترین اثر اکو رمان نام گل سرخ است که در سال ۱۹۸۰ آن را به چاپ رساند و در سراسر دنیا بیش از ۱۰ میلیون نسخه فروش داشته‌است. او در مورد موفقیت حیرت‌انگیز این کتاب می‌گوید:

«ناشر آمریکایی‌ام به من گفت با اینکه عاشق کتابم شده اما انتظار ندارد که بیش از سه‌هزار نسخه فروش کند، آن هم در کشوری مثل آمریکا که هیچ‌کس صومعه ندیده یا زبان لاتین نخوانده‌است. برای همین به من پیش‌پرداختی برای سه‌هزار نسخه داد. کتابم درنهایت در آمریکا دو تا سه میلیون نسخه فروش کرد. کتاب‌های زیادی پیش از این دربارهٔ قرون وسطی نوشته شده‌اند. من فکر می‌کنم موفقیت این کتاب، یک راز است. هیچ‌کس نمی‌توانست موفقیتش را پیش‌بینی کند.»[۶]

شش سال بعد، رمان بعدی وی، آونگ فوکو، منتشر شد، که موفقیتی نظیر رمان نخست وی داشت. این دو اثر، وی را به نویسنده‌ای همه‌پسند تبدیل کرد. وی برخلاف آدورنو، هنر مردمی و هنر مدرن را واقعیت‌های روزگار به حساب می‌آورد.

نظر اکو دربارهٔ زبان اسپرانتو[ویرایش]

یکی از مهم‌ترین فیلسوفان و نویسندگان معاصر که زبان فراساخته‌ی اسپرانتو را مورد بررسی و مطالعه قرار داده و از آن پشتیبانی فراوانی کرده، و زبان به تمجید و تحسین از آن گشوده است، استاد مسلم نشانه‌شناسی در دنیا، پروفسور اومبِرتو اِکو است که دارای ۴۰ دکترای افتخاری از دانشگاه‌های گوناگون جهان است و کتاب‌هایش به بسیاری از زبان‌های دنیا - ازجمله اسپرانتو - ترجمه شده است. وی در ارتباط با زبان اسپرانتو چنین گفته است:


من آشکارا این عقیده را بیان داشته‌ام که اسپرانتو باید نقش مهم‌تری را بازی کند – اسپرانتو به‌خودیِ خود برای حفاظت از زبان‌های ملی سودمند است. بله، باید راه موثرتر و مستحکم‌تری پیدا کرد. من از روی تجربهٔ شخصی‌ام می‌گویم که در طول مسافرت‌های زیادی که به کشورهای فراوان دارم، به‌ویژه در فرانسه و آلمان شِکوه و شکایت‌هایی را برضدِ زبان انگلیسی می‌شنوم، مبنی بر این که نقش این زبان دیگر از حد یک زبان واسطه و پل، گام جلوتر گذاشته و تبدیل به یک خطر بزرگِ امپریالیستی برای زبان‌های ملی اروپا شده است، زبان‌هایی که دیگر تسلیم این جریان شده‌اند؛ اما من می‌گویم: این موضوع ساده‌ای است: از کودکان خودتان آغاز کنید! آموزش اسپرانتو را به ایشان شروع کنید، و دیگر خطری وجود نخواهد داشت!

پروفسور اومبِرتو اِکو، به‌خاطر علاقهٔ وافر خود به زبان بین‌المللی اسپرانتو، در ۲۰ ژانویهٔ ۱۹۹۳ با دو اسپرانتودان معروف، در پاریس به بحث و گفتگوی جالبی پرداخت، که متن کامل آن را سازمان جهانی اسپرانتو (دارای روابط رسمی با سازمان ملل متحد و یونسکو) در مجموعه‌ی اسناد اسپرانتو تحت عنوان «اسپرانتو و چندزبانگی آینده» به زبان‌های اسپرانتو (با شمارهٔ 32A ۱۹۹۴)، و فرانسوی (با شمارهٔ 27F ۱۹۹۶)، منتشر ساخته است. ایستْوان اِرتْل، سردبیر وقتِ مجلهٔ «اسپرانتو» – اُرگان رسمی «سازمان جهانی اسپرانتو» – و فرانسوا لو ژاکومو، زبان‌شناس پاریسی و عضو «آکادمی اسپرانتو»، با اومبِرتو اِکو در مورد چندزبانگی، ارتباطات بین‌المللی و بین‌فرهنگی، ترجمه، زبان‌های رسمی، زبان‌های دوم، برنامه‌ریزی زبانی، نقش زبان، و ویژگی‌ها و قابلیت‌های زبان بین‌المللی اسپرانتو در این زمینه‌ها به بحث و گفت‌گوی مفصلی پرداختند، که در بخشی از آن اِکو می‌گوید[۷]:


حال به بیان نقطه‌نظرم درمورد اسپرانتو می‌پردازم. تا قبل از شش ماه پیش ... عقیدهٔ من، تا زمانی که هیچ‌چیزی در مورد هیچ‌یک از این مطالب نمی‌دانستم، این بود، که امکان قبولاندن زبانی فراساخته یا مصنوعی وجود ندارد، چراکه تاریخ نشان داده است، که این امر هیچ‌گاه امکان‌پذیر نبوده است، و درنتیجه تنها می‌تواندمربوط به یک آرمان‌شهر باشد؛ ولی، علاوه بر آن، عقیدهٔ دیگری هم داشتم: از آن‌جا که مفهومی را که وورف مطرح ساخته است، تا حدودی مورد پذیرش من است؛ اعتقاد دارم، که هر زبانی باعث ایجاد نگاهی خاص به جهان می‌شود، و به‌خاطر این امر که اصولاً زبان نمی‌تواند بی‌طرف باشد، این نگاه همیشه نوع به‌خصوصی از نگریستن به جهان خواهد بود که با انواع دیگر نگاه‌ها در تضاد خواهد بود. بعداً، به‌خاطر احتیاط علمی، مشغول بررسی این مسئله شدم، سعی کردم گرامر اسپرانتو را بیاموزم و چیزی را به آن بخوانم؛ و باید اذعان کنم، که نگرش یا وضع‌برخوردم تغییر کرد. البته این امر که در طول تاریخ هیچ‌گاه امکان قبولاندن زبان فراساخته یا مصنوعی وجود نداشته است، دلیلی بسیار قوی است، با این وجود، تعیین‌کننده نیست، چراکه تاریخ این را نیز نشان داده بود، که رفتن بر روی کرهٔ ماه امکان‌پذیر نیست، ولی با بهره‌گیری از فناوری خاصی، این امر ممکن شد.

کتاب‌شناسی[ویرایش]

رمان‌ها[ویرایش]

  • نام گل سرخ (۱۹۸۰)[۸] (ترجمه‌شهرام طاهری) آنک نام گل (ترجمه رضا علی‌زاده؛ انتشارات روزنه، ۱۳۹۴)
  • آونگ فوکو (۱۹۸۸)[۹] (ترجمه رضا علی‌زاده؛ انتشارات روزنه، ۱۳۹۰)
  • جزیره روز گذشته (۱۹۹۴)[۱۰] (ترجمه فریده مهدوی دامغانی -نشر پیکان)
  • بائودولینو (۲۰۰۰)[۱۱] (ترجمه رضا علی‌زاده؛ انتشارات روزنه، ۱۳۸۶)
  • مشعل جادویی ملکه لوانا (۲۰۰۴)[۱۲]
  • گورستان پراگ[۱۳] ترجمه فریبا ارجمند؛ انتشارات روزنه، ۱۳۹۲
  • شماره صفر (۲۰۱۵)

برخی از آثار فلسفی[ویرایش]

  • اثر گشوده (۱۹۶۲)
  • نظریهٔ نشانه‌شناسی (۱۹۷۶)
  • نقش خواننده (۱۹۷۹)
  • نشانه‌شناسی و فلسفهٔ زبان (۱۹۸۴)
  • حدود تأویل (۱۹۹۰)[۱۴]
  • ایمان یا بی‌ایمانی (۱۹۹۶) به‌همراه کارلو ماریا مارتینی

قصه‌های کودکان[ویرایش]

  • سه فضانورد (با ترجمهٔ رضا علیزاده)

پانویس[ویرایش]

  1. «اومبرتو اکو، فیلسوف و نویسنده ایتالیایی در سن ۸۴ سالگی درگذشت». یورونیوز فارسی. بازبینی‌شده در ۱۹ فوریه ۲۰۱۶. 
  2. Don Bosco in Umberto Eco’s latest book N۷: News publication for the salesian community p.۴ June 2004
  3. Umberto Eco (۱۹۳۲-) - Pseudonym: Dedalus
  4. (Il problema estetico di San Tommaso)
  5. فرید وهابی. «مرگ اومبرتو اکو، مظهر تفکر اروپایی». رادیو فرانسه. بازبینی‌شده در ۲۰ فوریه ۲۰۱۶. 
  6. فقط یکشنبه‌ها رمان می‌نویسم.(مصاحبه‌ای با امبرتو اکو)، کتاب‌نیوز
  7. Ertl, István & Lo Jacomo, François. Esperanto kaj la Estonteca Plurlingvismo, Diskuto kun Umberto Eco, Esperanto-Dokumento 32A, UEA: Rotterdam, 1994. Ertl, István & Lo Jacomo, François. L'Esperanto et le Plurilinguisme de l'Avenir: Entretien avec Umberto Eco, Dokuments sur l' Esperanto, 27F, UEA: Rotterdam, 1996.
  8. Il nome della rosa
  9. Il pendolo di Foucault
  10. L'isola del giorno prima
  11. Baudolino
  12. fiamma della regina Loana
  13. ترجمه (از انگلیسی؛ The Prague Cemetery)
  14. I limiti dell'interpretazione

منابع[ویرایش]

  • نام گل سرخ، اومبرتو اکو، ترجمهٔ شهرام طاهری، انتشارات شباویز، چاپ ششم ۱۳۷۴
  • هرمنوتیک مدرن گزینهٔ جستارها، ترجمهٔ بابک احمدی، مهران مهاجر، محمد نبوی، نشر مرکز، چاپ سوم ۱۳۸۱، ص ۲۶۷

پیوند به بیرون[ویرایش]