زیگمونت باومن

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
زیگمونت باومن
Zigmunt Bauman na 20 Forumi vydavciv.jpg
زادهٔ۱۹ نوامبر ۱۹۲۵
پوزنان، جمهوری دوم لهستان
درگذشت۹ ژانویهٔ ۲۰۱۷ (۹۱ سال)
لیدز، انگلستان
دورهفلسفه قرن بیستم / فلسفه معاصر
حیطهفلسفه غربی
مکتبفلسفه قاره‌ای • مارکسیسم غربی
علایق اصلی
فلسفه اخلاقفلسفه سیاسیجامعه‌شناسیپست‌مدرنیتههنر پسانوگرا
ایده‌های چشمگیر
Modernity's struggle with ambiguity, resulting in the هولوکاست • postmodern ethics • critique of "liquid" modernity

زیگمونت باومن (به انگلیسی: Zigmunt Bauman) (۱۹ نوامبر ۱۹۲۵–۹ ژانویه ۲۰۱۷) جامعه‌شناس و فیلسوف لهستانی الاصل بود. وی از سال ۱۹۷۱ به عنوان استاد جامعه‌شناسی در دانشگاه لیدز انگستان مشغول به کار شد. باومن یکی از برجسته‌ترین نظریه پردازان اجتماعی جهان بود که در زمینه موضوعاتی چون مدرنیته و هولوکاست، پست‌مدرنیته و هنر پسانوگرا کتاب نوشت.[۱]

زندگی[ویرایش]

زیگمونت باومن در نوامبر ۱۹۲۵ در پزنان در لهستان به دنیا آمد. خانواده او یک خانواده نه چندان مذهبی یهودی بودند.[۲] هنوز ۱۴ ساله نشده بودکه با حمله آلمان به لهستان در ۱۹۳۹ مجبور شد به همراه خانواده اش به روسیه پناه ببرد. باومن در روسیه به ارتش لهستانی‌های مهاجر پیوست و علیه آلمان وارد جنگ شد. در سال ۱۹۴۵ او در دو جنگ بزرگ در منطقه پامرینیا و همین‌طور برلین شرکت داشت و در پایان این جنگ مدال شجاعت گرفت.[۳] پس از جنگ به شغل نظامی خود ادامه داد و تا سال ۱۹۴۸ افسر اطلاعاتی و سپس افسر نظامی بود. در سال ۱۹۵۳ پدر او که یک صهیونیست بود به سفارت اسراییل مراجعه کرد و این مسئله باعث اختلاف شدید او با پسرش که یک چپگرای ضدصهیونیست بود، شد. با این حال، خود باومن در همان سال به خاطر یهودی بودن از ارتش اخراج شد.[۴]
باومن تحصیل را ادامه داد و موفق به اخذ دکتری و تدریس در دانشگاه شد اما در جریان حوادث سال ۱۹۶۸، او هم مثل اکثر یهودیان لهستان از این کشور اخراج و مجبور شد به اسراییل برود. مدت کوتاهی بیشتر نتوانست در اسراییل بماند و به خاطر اعتراضاتی که به اقدامات اسراییل علیه فلسطینیان داشت مجبور به ترک اسراییل شد و به لیدز در انگلستان رفت.[۵] او در ابتدای دهه ۱۹۹۰ بازنشسته شد اما هم‌چنان به عنوان استاد ممتاز در این دانشگاه به تدریس و تحقیق ادامه داد و در واقع مهم‌ترین آثار خود را پس از بازنشستگی نوشت.[۶]

خانواده[ویرایش]

باومن با یک نویسنده به نام جانینا باومن ازدواج کرد. آنها سه دختر داشتند، لادیا (نقاش)، ایرِنا (معمار) و آنا (نظریه‌پرداز برجسته در دانشگاه حیفا). نوهٔ او مایکل اسفارد نیز نویسنده و وکیل حقوق مدنی برجسته ای در اسرائیل است.

تالیفات[ویرایش]

نوشته‌های چاپ شدهٔ باومن به قریب ۵۷ کتاب و بیش از صدها مقاله می‌رسد که بیشتر اینها ذیل موضوعاتی هستند همچون جهانی شدن، مدرنیته، پست مدرنیته، مصرف گرایی، و اخلاق.

نخستین تالیفات[ویرایش]

اولین تالیفات باومن به زبان انگلیسی مطالعه‌ای است دربارهٔ جنبش کارگری بریتانیا و رابطهٔ آن با طبقه اجتماعی، و اصل مقاله در لهستان به چاپ رسید. وی تا اوایل دهه ۱۹۸۰ به انتشار مطالب با موضوع اختلاف طبقاتی و اجتماعی ادامه داد. آخرین کتاب او با موضوع «یادگار طبقه» بود. در حالی که در کتابهای بعدی او مستقیماً به مسائل طبقه ای پرداخته نشده‌است، وی همچنان به توصیف خود به عنوان سوسیالیست پرداخت و هرگز مارکسیسم را به‌طور کامل رد نکرد. نظریه‌پرداز نئومارکسیست آنتونیو گرامشی به ویژه یکی از عمیق‌ترین تأثیرات وی در کنار جامعه‌شناس و فیلسوف نئوکانتیایی، «گئورگ زیمل» باقی ماند.

مدرنیته و عقلانیت[ویرایش]

در اواخر دهه ۱۹۸۰ و اوایل دهه ۱۹۹۰ باومن تعدادی از کتابها را منتشر کرد که به رابطه بین مدرنیته، بوروکراسی، عقلانیت و محرومیت اجتماعی می‌پرداخت. باومن، به تاسی از فروید، مدرنیته اروپا را به عنوان یک معامله تلقی کرد: وی اظهار داشت، جامعه اروپا توافق کرده بود که از یک سطح آزادی برای دریافت مزایای افزایش امنیت فردی چشم پوشی کند. باومن استدلال کرد که مدرنیته، در آنچه بعداً شکل «خالص» آن را نامید، شامل حذف ناشناخته‌ها و عدم قطعیت‌ها بود. این شامل کنترل بر طبیعت، بوروکراسی سلسله مراتبی، قوانین و مقررات ، کنترل و طبقه‌بندی بود - همه اینها تلاش می‌کردند تا به تدریج ناامنی‌های شخصی را از بین ببرند، و باعث می‌شود جنبه‌های آشفته زندگی انسان منظم و آشنا باشد.

درگذشت[ویرایش]

باومن در ۹ ژانویه ۲۰۱۷ در ۹۱ سالگی در لیدز انگلستان درگذشت.

پانویس[ویرایش]

  1. «دربارهٔ عشقی که به‌صورت الکترونیک دیده و زیسته می‌شود». فرهنگ امروز. ۲۰۱۷-۰۱-۱۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۶-۱۸.
  2. Beilharz, P. (2002). Zygmunt Bauman. London: SAGE.
  3. http://www.magiran.com/npview.asp?ID=2855670
  4. Blackshaw, T. (2005). Zygmunt Bauman. London: Routledge.
  5. احسان شاه قاسمی (1392) مسئله زیگمونت باومن، سومین نشست مسئله متفکران کلیدی معاصر، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران
  6. http://en.wikipedia.org/wiki/Zygmunt_Bauman