آرادان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
آرادان
ارادان
نمایی قدیمی از شهر آرادان.jpg
کشور  ایران
استان سمنان
شهرستان آرادان
بخش مرکزی
نام(های) دیگر اَرادون
نام(های) قدیمی

اردهان-اردوان[۱]

سال‌شهرشدن=1339[۲]
مردم
جمعیت در سرشماری سال ۱۳۹۵ معادل۱۳۸۸۴ نفر[۳]
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۸۷۳ متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه ۱۷٫۸ سانتی گراد[۴]
میانگین بارش سالانه ۱۴۱میلی‌متر[۴]
اطلاعات شهری
شهردار عباس صادقی
ره‌آورد پنبه، خَربُزه، گندم، خیار رویال، انار، انجیر، نان تفتان و فتیر
پیش‌شماره تلفنی ۰۲۳
تابلوی خوش‌آمد به شهر

آرادان یا اَرادان یکی از شهرهای ایران در استان سمنان است. از نام‌های قدیمی این شهر می‌توان به «اردهان» و «اَردوان» اشاره کرد و در زبان محلی به نام «اَرادون» نامیده می‌شود.

پیشینه نام شهر[ویرایش]

آرادان در گذشته مرکز گرمسار یا به اصطلاح آن زمان حکومت نشین خوار بود و در این ناحیه عده‌ای از خوانین ایل پازوکی با اطرافیان خود ساکن بودند و اینک نیز بازماندگان آنها در این شهر به سر می‌برند. این شهر در دوران پارت‌ها هم جزو مناطق مهم آنها بشمار می‌رفته و در تاریخچه گرمسار در دوره امپراطوری اشکانیان نام آرادان آمده‌است. این احتمال وجود دارد که تعریف شده نام اردوان بوده باشد و به قول احمد کسروی در کتاب اسامی شهرها نام آرادان بمعنی جایگاه رادان آمده‌است. در سفر نامه ناصر الدین شاه «اردوان» و نام اصیلش «اردون» آمده و از عهد اردوان اشکانی و اردشیر بابکان ساسانی باید باقی مانده باشد. قلعه آرادان که امروزه خرابه‌ای از آن باقی مانده‌است، طبق احتمالاتی به دوران اشکانیان تخمین زده می‌شود و نشان از بنیاد این شهر به قبل از اسلام به ایران دارد.

موقعیت جغرافیایی[ویرایش]

این شهرستان از شمال به فیروزکوه، از غرب به گرمسار، از شرق به سرخه و از جنوب به اردستان (اصفهان) منتهی می‌شود.[۵]

زبان و گویش[ویرایش]

مردم آرادان بیشتر به زبان‌های فارسی و الیکایی[۶] صحبت می‌کنند گویش الیکایی لهجه ای از زبان مازندرانی است.[۷] در محله‌ای در قسمت شمال غربی شهر، ساکنان به زبان تاتی صحبت می‌کنند که اصلیت آنها از یکی از روستاهای فیروزکوه به نام رامه است.[۸] روستاهای آرادان را عشایر الیکایی تشکیل می‌دهند.

جمعیت[ویرایش]

سال‌خورشید ۱۳۵۵ ۱۳۶۵ ۱۳۷۵ ۱۳۸۵ ۱۳۹۰ ۱۳۹۵
جمعیت ۱۸۲۲۸ ۱۳۲۵۱ ۱۶۶۲۷ ۱۵۵۱۷ ۱۵۵۷۵ ۱۳۸۸۴

[۹][۱۰][۱۱]

آب و هوا[ویرایش]

این شهرستان دارای آب و هوایی کوهپایه‌ای در مرکز، ییلاقی در شمال و کویری در جنوب شهرستان می‌باشد.

کمترین میزان بارش در ژوئن رخ می‌دهد. میزان متوسط در این ماه ۱ میلی‌متر است. بیشترین میزان بارش متعلق به ماه ژانویه که به‌طور میانگین به ۲۹ میلی‌متر می‌رسد. دما در ماه جولای در حدود ۳۰٫۴ درجه سانتی گراد است که در بالاترین میزان خود قرار دارد. در ژانویه، متوسط دما ۴٫۹ درجه سانتی گراد است. این میزان کمترین میانگین دما در تمام سال است. میانگین سالانه دما ۱۷٫۸ سانتی گراد است. در سال میانگین میزان بارش به ۱۴۱ میلی‌متر می‌رسد.[۴][۱۲][نیازمند منبع]

تقسیمات کشوری[ویرایش]

بخش آرادان که تا پیش از این جزء تقسیمات شهرستان گرمسار به‌شمار می‌رفت در مردادماه سال ۱۳۹۰ با تصویب هیئت وزیران ششمین شهرستان استان سمنان شد.[۱۳] آرادان دارای ۱۳۰ آبادی می‌باشد.[۱۴]

اماکن تاریخی و جاذبه‌های دیدنی[ویرایش]

در نگاه افراد[ویرایش]

هادی هزاوه ای، نقاش معرف ایرانی ساکن نیویورک:

«در آرادان هفته ای سه روز تدریس می‌کردم. سه روز دیگر هم در دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران تحصیل می‌کردم. در آرادان و در حین رفت‌وآمدی که با ماشین‌های متفرقه به آنجا داشتم با انواع و اقسام آدم‌ها و تیپ‌ها آشنا شدم. زندگی کردن در آنجا سخت می‌گذشت. آب شور و هوا گرم یا بسیار سرد بود. در عین حال تا زمانی که از ایران رفتم. آنجا ماندم و درس دادم. زندگی در آرادان به من فرصت نقاشی، مطالعه، تنهایی و گاه گم شدن را می‌داد.»

مراکز آموزشی[ویرایش]

  • دانشکده بهداشت و پیراپزشکی
  • دانشگاه پیام نور آرادان
  • مرکز آموزش علمی – کاربردی جهاد کشاورزی مستقر در داورآباد (کوه سنگی)

شخصیت‌های برجسته[ویرایش]

غذاهای محلی[ویرایش]

  • ته چین کشمش، از غذاهای مخصوص این شهرستان است که در مراسم‌های دارای اهمیت برای مردم محلی تهیه و پخت می‌شود.
  • آبگوشت خربزه

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. عبدالرفیع حقیقت، ناحیه تاریخی ورن (ورنه)، گوهر، مهر 1355، شماره 34 http://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/ آدرس ثابت: 445755
  2. تاریخ شهرداری استان‌های کشور به تفکیک استان، وزارت کشور
  3. پرش به بالا ↑ https://www.amar.org.ir/portals/0/census/1395/results/Census95_Khanevar_Jameiyat.xlsx
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ climate-data.org
  5. http://www.denamak.ir
  6. گویش الیکایی، علیرضا شاه حسینی، انتشارات بوستان اندیشه، سمنان، 1384
  7. http://www.bandpay.ir/گستره-زبان-مازندراني-،-از-ایران-تا-افغا/
  8. گرمسارنیوز
  9. سازمان آمار ایران
  10. Census95_Khanevar_Jameiyat
  11. سالنامه آماری استان سمنان بخش جمعیت
  12. پورتال سازمان هواشناسی کشورایستگاه هواشناسی گرمسار
  13. خبرگزاری فارس
  14. خبرگزاری فارس

پیوند به بیرون[ویرایش]

شهر آقای رئیس‌جمهور